18-1-2019 Stageportfolio PL4
Hogeschool Utrecht
Michelle Benschop
Studentnummer: *******
Studiegroep: *******
Docent: *******
Cursuscode: GVE-4.PL4-17 Stageportfolio PL4
Jaar: 2018-2019, blok A-B
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 2
1. Verpleegkundig Leiderschap ........................................................................................................... 3
1.1 Voorbereiding op Leiderschap ................................................................................................. 3
1.1.1 Wat is verpleegkundig leiderschap? ................................................................................ 3
1.1.2 Rol van verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk .............................................. 4
1.1.3 Rol van verpleegkundig leiderschap op stage ................................................................. 4
1.1.4 Rol van verpleegkundig leiderschap op organisatie- en regionaal of landelijk niveau .... 5
1.1.5 Persoonlijke voorbeelden verpleegkundig leiderschap ................................................... 7
1.2 Onderzoeken van Leiderschap ................................................................................................ 7
1.2.1 Relevantie Thema............................................................................................................ 7
1.2.2 Betrokken Stakeholders .................................................................................................. 8
1.2.3 Vragen op verschillende niveaus ................................................................................... 10
1.2.4 Antwoord op de vragen ................................................................................................. 11
1.2.5 Terugblik ........................................................................................................................ 12
2. Klinisch redeneren ......................................................................................................................... 14
2.1 Onderdeel 1: Klinisch redeneren – een veranderende situatie ............................................. 14
2.1.1 Stap 1: Probleemoriëntatie / klinisch beeld ................................................................... 14
2.1.2 Stap 2: Probleemanalyse .............................................................................................. 17
2.1.3 Stap 3: Aanvullend onderzoek en diagnose .................................................................. 19
2.1.4 Stap 4: Klinisch beleid ................................................................................................... 21
2.2 Onderdeel 2: Klinisch redeneren – Het totale verpleegkundige proces ................................ 22
2.2.1 Stap 5: Klinisch verloop ................................................................................................. 22
2.2.2 Stap 6: Evaluatie ............................................................................................................ 24
3. Uitwerking competentieontwikkeling.............................................................................................. 26
Competentieontwikkeling geëvalueerd door student ........................................................................ 26
Bibliografie ............................................................................................................................................. 29
Bijlagen .................................................................................................................................................. 33
Bijlage 1: Voorbeelden initiatieven registratielastvermindering ......................................................... 33
Bijlage 2: Feedbackformulieren ......................................................................................................... 37
Bijlage 3: Powerpoint presentatie ...................................................................................................... 40
Bijlage 4: Anamnese en Medicatieoverzicht ...................................................................................... 47
Bijlage 5: Meetinstrumenten .............................................................................................................. 49
Bijlage 6: Orgaansystemen ............................................................................................................... 53
Bijlage 7: Langetermijneffecten SAB ................................................................................................. 54
Bijlage 8: Benodigde zorg bij overplaatsing/ontslag .......................................................................... 55
Bijlage 9: Feedback Klinisch Redeneren ........................................................................................... 56
1
,Inleiding
Dit verslag is geschreven als onderdeel van Praktijkleren 4 van de studie HBO-
Verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht. Het verslag bestaat uit drie delen:
verpleegkundig leiderschap, klinisch redeneren en een ingevuld formulier
‘competentieontwikkeling’.
Het eerste onderdeel is de opdracht ‘Verpleegkundig Leiderschap’. In deze opdracht wordt
enerzijds inzicht gegeven in de voorbeelden van verpleegkundig leiderschap op
verschillende niveaus. Anderzijds staat de rol van verpleegkundig leiderschap in een
specifiek thema, in dit geval registratielast, centraal.
Het tweede onderdeel is de opdracht ‘Klinisch Redeneren’. In dit onderdeel staat een casus
over een veranderende situatie bij een patiënt centraal. De casus wordt uitgewerkt aan de
hand van zes stappen. Het ziektebeeld dat in dit onderdeel centraal staat, is een
subarachnoïdale bloeding. Ik heb bewust gekozen voor een patiënt met dit ziektebeeld,
omdat dit een ziektebeeld is wat in Nederland niet veel voorkomt. Het ******* is leidend in de
behandeling van subarachnoïdale bloedingen. Het is voor mij daarom interessant om dit
ziektebeeld te leren kennen en uit te werken.
Het derde onderdeel is de uitwerking van de competentieontwikkeling. In het ******* is het
niet gebruikelijk om met de CanMEDs rollen te werken. In plaats daarvan werken zijn met
competentieontwikkelingsformulieren.
2
, 1. Verpleegkundig Leiderschap
1.1 Voorbereiding op Leiderschap
1.1.1 Wat is verpleegkundig leiderschap?
Volgens Lalleman (2017) is verpleegkundig leiderschap een manier van werken, die niet per
se gebonden is aan een positie of een selecte groep. Het is een vast onderdeel van je werk,
waarbij relaties met anderen, evidence based practice, en de context waarin je handelt, een
integraal onderdeel zijn (Lalleman & Vermeulen, 2017). Lalleman definieert verpleegkundig
leiderschap als volgt: “Het samen met collega’s van eigen en andere disciplines én met
patiënten en familie werken aan waardevolle zorg, passend bij de situatie. Voor ons hoort
verpleegkundig leiderschap bij je dagelijks werk, waarbij je invloed uitoefent op zowel de
zorg dichtbij de patiënt als de strategische richting van de zorgorganisatie waarin je werkt en
daarbuiten”.
Volgens Lalleman wordt verpleegkundig leiderschap gevormd door (Lalleman, 2017):
➢ Een grote mate van bewustzijn van (het effect van) de eigen professionele rol te
midden van andere rollen;
➢ Het stellen van reflectieve en onderzoekende vragen;
➢ Het gebruik van evidence based practice;
➢ Als rolmodel verschil te maken voor uitkomsten van patiënten, collega-medewerkers,
zorgorganisatie en maatschappij.
Lalleman beschrijft in zijn boek meerdere leiderschapsstijlen, waaronder het
transformationeel leiderschap. Deze vorm van leiderschap is in de verpleegkundige
leiderschapsliteratuur heel populair. Bass (1985) beschrijft deze stijl als volgt: “In zijn meest
basale vorm gaat transformationeel leiderschap over het in overeenstemming brengen van
de doelen van de leider en zijn volgers ten behoeve van een goed functionerende
zorgorganisatie. Gewenste eigenschappen van de transformationele leider zijn bijvoorbeeld
charisma, inspiratie, individuele aandacht en intellectuele stimulatie” (Lalleman & Vermeulen,
2017).
Lalleman beschrijft ook een relatief nieuwe vorm van leiderschap: klinisch leiderschap. Deze
vorm van leiderschap is niet gekoppeld aan een positie en heeft een sterke focus op het
verbeteren van patiëntuitkomsten. Garrubba en collega’s (2011) geven de volgende definitie
van klinisch leiderschap: “[…] de mogelijkheid om gelijken of collega’s aan te zetten tot
goede klinische prestaties, hen te ondersteunen en te motiveren, actief mee te denken over
de strategische richting van de organisatie, kritisch te zijn over de processen, en de
stuwende kracht te zijn bij de implementatie van een visie die gericht is op het leveren van
veilige zorg.” (Garruba, Harris, & Melder, 2011). Lalleman en Vermeulen (2017) voegen hier
aan toe dat het altijd moet gaan om aandacht voor evidence based practice, verticale
beïnvloeding en het beïnvloeden van zorgprofessionals om mee te werken aan
kwaliteitszorg.
Voor mij hoeft leiderschap niet verbonden te zijn aan eigenschappen van een leider. Ik ben
van mening dat iedereen verschillende kwaliteiten heeft, waardoor ieder op zijn eigen manier
bij kan dragen aan leiderschap. Ik sluit mij aan bij het ‘klinisch leiderschap’. Als
verpleegkundige draag je de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de ontwikkeling van
je vak, je kennis en de kennis van anderen met het oog op de kwaliteit van zorg voor de
patiënt. Wij signaleren problemen en moeten initiatief nemen om dit gezamenlijk te
verbeteren. We staan stil bij de zorg die we leveren, waarom we die op die manier leveren,
wat we nodig hebben om die zorg te kunnen leveren en hoe we dat het beste kunnen
bereiken.
3
Hogeschool Utrecht
Michelle Benschop
Studentnummer: *******
Studiegroep: *******
Docent: *******
Cursuscode: GVE-4.PL4-17 Stageportfolio PL4
Jaar: 2018-2019, blok A-B
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 2
1. Verpleegkundig Leiderschap ........................................................................................................... 3
1.1 Voorbereiding op Leiderschap ................................................................................................. 3
1.1.1 Wat is verpleegkundig leiderschap? ................................................................................ 3
1.1.2 Rol van verpleegkundig leiderschap in het dagelijks werk .............................................. 4
1.1.3 Rol van verpleegkundig leiderschap op stage ................................................................. 4
1.1.4 Rol van verpleegkundig leiderschap op organisatie- en regionaal of landelijk niveau .... 5
1.1.5 Persoonlijke voorbeelden verpleegkundig leiderschap ................................................... 7
1.2 Onderzoeken van Leiderschap ................................................................................................ 7
1.2.1 Relevantie Thema............................................................................................................ 7
1.2.2 Betrokken Stakeholders .................................................................................................. 8
1.2.3 Vragen op verschillende niveaus ................................................................................... 10
1.2.4 Antwoord op de vragen ................................................................................................. 11
1.2.5 Terugblik ........................................................................................................................ 12
2. Klinisch redeneren ......................................................................................................................... 14
2.1 Onderdeel 1: Klinisch redeneren – een veranderende situatie ............................................. 14
2.1.1 Stap 1: Probleemoriëntatie / klinisch beeld ................................................................... 14
2.1.2 Stap 2: Probleemanalyse .............................................................................................. 17
2.1.3 Stap 3: Aanvullend onderzoek en diagnose .................................................................. 19
2.1.4 Stap 4: Klinisch beleid ................................................................................................... 21
2.2 Onderdeel 2: Klinisch redeneren – Het totale verpleegkundige proces ................................ 22
2.2.1 Stap 5: Klinisch verloop ................................................................................................. 22
2.2.2 Stap 6: Evaluatie ............................................................................................................ 24
3. Uitwerking competentieontwikkeling.............................................................................................. 26
Competentieontwikkeling geëvalueerd door student ........................................................................ 26
Bibliografie ............................................................................................................................................. 29
Bijlagen .................................................................................................................................................. 33
Bijlage 1: Voorbeelden initiatieven registratielastvermindering ......................................................... 33
Bijlage 2: Feedbackformulieren ......................................................................................................... 37
Bijlage 3: Powerpoint presentatie ...................................................................................................... 40
Bijlage 4: Anamnese en Medicatieoverzicht ...................................................................................... 47
Bijlage 5: Meetinstrumenten .............................................................................................................. 49
Bijlage 6: Orgaansystemen ............................................................................................................... 53
Bijlage 7: Langetermijneffecten SAB ................................................................................................. 54
Bijlage 8: Benodigde zorg bij overplaatsing/ontslag .......................................................................... 55
Bijlage 9: Feedback Klinisch Redeneren ........................................................................................... 56
1
,Inleiding
Dit verslag is geschreven als onderdeel van Praktijkleren 4 van de studie HBO-
Verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht. Het verslag bestaat uit drie delen:
verpleegkundig leiderschap, klinisch redeneren en een ingevuld formulier
‘competentieontwikkeling’.
Het eerste onderdeel is de opdracht ‘Verpleegkundig Leiderschap’. In deze opdracht wordt
enerzijds inzicht gegeven in de voorbeelden van verpleegkundig leiderschap op
verschillende niveaus. Anderzijds staat de rol van verpleegkundig leiderschap in een
specifiek thema, in dit geval registratielast, centraal.
Het tweede onderdeel is de opdracht ‘Klinisch Redeneren’. In dit onderdeel staat een casus
over een veranderende situatie bij een patiënt centraal. De casus wordt uitgewerkt aan de
hand van zes stappen. Het ziektebeeld dat in dit onderdeel centraal staat, is een
subarachnoïdale bloeding. Ik heb bewust gekozen voor een patiënt met dit ziektebeeld,
omdat dit een ziektebeeld is wat in Nederland niet veel voorkomt. Het ******* is leidend in de
behandeling van subarachnoïdale bloedingen. Het is voor mij daarom interessant om dit
ziektebeeld te leren kennen en uit te werken.
Het derde onderdeel is de uitwerking van de competentieontwikkeling. In het ******* is het
niet gebruikelijk om met de CanMEDs rollen te werken. In plaats daarvan werken zijn met
competentieontwikkelingsformulieren.
2
, 1. Verpleegkundig Leiderschap
1.1 Voorbereiding op Leiderschap
1.1.1 Wat is verpleegkundig leiderschap?
Volgens Lalleman (2017) is verpleegkundig leiderschap een manier van werken, die niet per
se gebonden is aan een positie of een selecte groep. Het is een vast onderdeel van je werk,
waarbij relaties met anderen, evidence based practice, en de context waarin je handelt, een
integraal onderdeel zijn (Lalleman & Vermeulen, 2017). Lalleman definieert verpleegkundig
leiderschap als volgt: “Het samen met collega’s van eigen en andere disciplines én met
patiënten en familie werken aan waardevolle zorg, passend bij de situatie. Voor ons hoort
verpleegkundig leiderschap bij je dagelijks werk, waarbij je invloed uitoefent op zowel de
zorg dichtbij de patiënt als de strategische richting van de zorgorganisatie waarin je werkt en
daarbuiten”.
Volgens Lalleman wordt verpleegkundig leiderschap gevormd door (Lalleman, 2017):
➢ Een grote mate van bewustzijn van (het effect van) de eigen professionele rol te
midden van andere rollen;
➢ Het stellen van reflectieve en onderzoekende vragen;
➢ Het gebruik van evidence based practice;
➢ Als rolmodel verschil te maken voor uitkomsten van patiënten, collega-medewerkers,
zorgorganisatie en maatschappij.
Lalleman beschrijft in zijn boek meerdere leiderschapsstijlen, waaronder het
transformationeel leiderschap. Deze vorm van leiderschap is in de verpleegkundige
leiderschapsliteratuur heel populair. Bass (1985) beschrijft deze stijl als volgt: “In zijn meest
basale vorm gaat transformationeel leiderschap over het in overeenstemming brengen van
de doelen van de leider en zijn volgers ten behoeve van een goed functionerende
zorgorganisatie. Gewenste eigenschappen van de transformationele leider zijn bijvoorbeeld
charisma, inspiratie, individuele aandacht en intellectuele stimulatie” (Lalleman & Vermeulen,
2017).
Lalleman beschrijft ook een relatief nieuwe vorm van leiderschap: klinisch leiderschap. Deze
vorm van leiderschap is niet gekoppeld aan een positie en heeft een sterke focus op het
verbeteren van patiëntuitkomsten. Garrubba en collega’s (2011) geven de volgende definitie
van klinisch leiderschap: “[…] de mogelijkheid om gelijken of collega’s aan te zetten tot
goede klinische prestaties, hen te ondersteunen en te motiveren, actief mee te denken over
de strategische richting van de organisatie, kritisch te zijn over de processen, en de
stuwende kracht te zijn bij de implementatie van een visie die gericht is op het leveren van
veilige zorg.” (Garruba, Harris, & Melder, 2011). Lalleman en Vermeulen (2017) voegen hier
aan toe dat het altijd moet gaan om aandacht voor evidence based practice, verticale
beïnvloeding en het beïnvloeden van zorgprofessionals om mee te werken aan
kwaliteitszorg.
Voor mij hoeft leiderschap niet verbonden te zijn aan eigenschappen van een leider. Ik ben
van mening dat iedereen verschillende kwaliteiten heeft, waardoor ieder op zijn eigen manier
bij kan dragen aan leiderschap. Ik sluit mij aan bij het ‘klinisch leiderschap’. Als
verpleegkundige draag je de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de ontwikkeling van
je vak, je kennis en de kennis van anderen met het oog op de kwaliteit van zorg voor de
patiënt. Wij signaleren problemen en moeten initiatief nemen om dit gezamenlijk te
verbeteren. We staan stil bij de zorg die we leveren, waarom we die op die manier leveren,
wat we nodig hebben om die zorg te kunnen leveren en hoe we dat het beste kunnen
bereiken.
3
