Sociale psychologie – hoorcollege
Hoofdstuk 3 – Hoe vormen wij ons een indruk van de omgeving?
Beleving belangrijkste term van de psychologie. Is bij iedere persoon anders.
Sociale Percepte wil zeggen:
1.) Welke signalen wij ‘afezenn van mensen om ons heen en hoe wij hun taal duiden/ interpreteren.
Zodat we een indruk hebben
- Wat voor persoon iemand is
- Hoe iemand iets bedoeld/ overkomt op anderen
2.) En vervolgens hoe wij vervolgens conclusies trekken over anderen en welke consequentes
(gedrag) we vervolgens trekken.
Het Filmpje van McDonalds maakt duidelijk dat zelfs experts op het gebied van voedsel gevoelig zijn
voor beïnvloeding. En wel dat als zij in een setng worden ‘verleidn om te denken dat voedsel
biologisch en puur is, zij hier ook in mee gaan. En dus zich niet laten leiden door hun zintuigen
(smaak/ reuk uitspraak over kwaliteit) maar door de sociale omgeving waarin ze verkeren
(biologisch voedselbeurs met kwalitatef goed eten).
Dus sociale percepte is niet objectef, het gaat over welke schemans/ verwachtngen worden
geactveerd en hoe wij op basis van deze schemans handelen.
Automatsch denken Denken dat onbewust, onopzetelijk, onwillekeurig en zonder inspanning
geschiedt.
Schema’s Mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale wereld te
organiseren rond themans of subjecten en die invloed hebben op de informate die mensen
opmerken, waarover ze nadenken en die ze zich herinneren. (Barlet, 1932; Heine, Proulx & Vohs,
2006; Markus, 1977)
Automatsch denken! schema’s
- Mentale structuur om kennis en informate te verzamelen op basis van themans
- Woorden en beelden actveren schemans
- Ze sturen zo onze interpretate van het ‘hier en nun
Een schema is een compleet arsenaal aan informate en ervaringen die geheel getriggerd
wordt als er een cue ervaren wordt die te linken is aan het schema.
Bijvoorbeeld: Ik zei, waar denk je aan bij het woord ‘baln? Het woord ‘baln is dan de cue die
het beste schema actveert dat wij hebben op basis van dat woord ‘bal.n
Het schema wordt volledig geactveerd, dit betekent dat afankelijk van welke foto bij jouw
indruk paste alles actef werd.
, Dus, schemans sturen onze verwachtngen door van alles in te vullen met als gevolg dat wij
voortdurend heel veel aannemen terwijl die informate niet gegeven is, maar door ons zelf is
ingevuld. En wel omdat die info bij ons schema hoorde.
Dus, als je het schema actveert van biologisch eten ‘zoals in het flmpje over McDonaldnsn dan
zorgt het actveren ván dat schema ervoor dat het ook zo ervaren zal worden. Dat is de kracht
van schemans actveren. Het gaat automatsch en is daarmee heel moeilijk te overrulen.
Stereotypen over ras en wapens
Er is recentelijk meerdere malen onderzoek gedaan naar de vraag of de stereotypen die mensen
over Afro-Amerikanen hebben, invloed hebben op hun beslissing een verdachte in een videospel
neer te schieten, een spel waarin situates worden nagebootst waarmee politeagenten ook in
werkelijkheid worden geconfronteerd ( Correll, Park, Judd & Witenbrink, 2002; Payne, 2001,
2006).
In een onderzoek door Correll et al. (2002). Moesten proefpersonen een videospelletje doen
waarin ze foto’s te zien kregen van mannen die iets vasthielden; ofwel een pistool, of een
onschuldig voorwerp als mobiele telefoon. De helf van de mannen was Afro-Amerikaan en de
andere helf was blank. Alleen als de man op de foto een pistool in zijn hand hield, moesten de
deelnemers een knop met ‘schieten indrukken’. Net als een echte politeagent hadden de
proefpersonen heel weinig tjd om een beslissing te nemen. De meest voorkomende fout die de
proefpersonen maakten, was dat ze ‘schoten’ op een Afro-Amerikaan die geen pistool vasthield.
Aantal fouten in schietspel:
Ongewapende zwarte mannen werden er wel van beschuldigd dat zij een wapen vasthielden.
, Gevolgen van schema’s
Schemans zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een onderwerp
Dus schemans kunnen hetzelfde onderwerp hebben bij mensen maar andere inhoud
De inhoud van de schemans die actef worden bepalen dus de beleving van een persoon.
Ons oordeel over andere mensen kan beïnvloed worden door de schemans die ons geheugen
beschikbaar zijn. Als je net een gesprek hebt gevoerd over een vriend met een alcoholprobleem,
is de kans groter dat je denkt dat deze man ook een alcoholprobleem heef, omdat alcoholisme
dan toegankelijk is in je geheugen.
Dus wat is beleving?
Beleving wordt bepaald door de inhoud van de schemans die worden geactveerd bij een persoon
door cues uit de omgeving.
Toegankelijkheid van schema’s
• Schemans die veel gebruikt worden leiden tot een verhoogde toegankelijkheid. Dit betekent
dat als er gekozen moet worden uit een aantal schemans het meest gebruikte schema de
voorkeur krijgt.
• Dus je interpretate van de wereld gebeurt op basis van de meest gebruikte schemans die
voorhanden zijn.
• Priming kan echter ook gebeuren, ik liet net ‘per ongelukn het logo van pepsi cola zien. Dit
kan ertoe leiden dat je eerder aan pepsi dacht dan coca cola. het proces waarbij recente
ervaringen de toegankelijkheid van een schema, kenmerk of concept verhogen.
• Dit is het priming efect; als je mensen dwingt om een schema te actveren is de kans groot
dat dit hun interpretate vervolgens stuurt. Maar als het concurrerende schema (coca cola)
toch toegankelijker is omdat dit het meest wordt gebruikt door die persoon, kan het priming
efect teniet worden gedaan.
• Dus priming efecten werken het beste als mensen geen sterke voorkeur hebben voor een
bepaald merk
Cultuur en schema’s
Cultuur is bepalend voor het internaliseren van bepaalde schemans.
• Dus wat de verwachtngen zijn van jongens en meisjes, hoe zelfstandig en autonoom
bijvoorbeeld vrouwen horen te zijn ligt vast in de schemans die wij met znn allen binnen onze
cultuur hebben. Dit geldt voor heel veel themans waaraan wij kinderen blootstellen tjdens de
opvoeding en op school. Wij vormen kinderen volgens onze culturele standaarden door ze
onze ‘culturele schemans te laten internaliseren.
AMBIGUE meerdere betekenissen kunnen geven voor iets. Zonn situate kan anders
geïnterpreteerd worden d.m.v. toegankelijkheid en priming.
, Perseverate-efect bevinding dat opvatngen van mensen over zichzelf en de sociale wereld
aanhouden, ondanks bewijzen van het tegendeel.
Selfulfilling prophecy
(zichzelf waarmakende voorspelling)
Als mensen een bepaalde verwachtng hebben over hoe een ander is, dan beïnvloedt deze
verwachtng hun gedrag ten opzichte van de ander. Hierdoor gaat de ander zich overeenkomstg
deze verwachtngen gedragen en worden deze bewaarheid.
Bijv. Leraren kunnen onbedoeld hun verachtngen over een leerling doen uitkomen door
sommige leerlingen anders te behandelen dan anderen.
Waartoe kunnen schemans onder andere leiden?
Schemans scheppen een verwachtng hoe een persoon of situate kan zijn. Wellicht klopt het
wellicht ook niet. Maar de verwachtng die het schept daar gaan wij WEL van uit, tot het
tegendeel bewezen is. Dit betekent dat wij veelvuldig ons laten leiden in ons gedrag door wat wij
verwachten hoe iets gaat lopen. Voordeel is dat wij ons kunnen beschermen tegen bedreigingen,
nadeel is dat wij zo resultaten in gang zeten die onze verwachtng uit laat komen. Dus onze
verwachtngen die ontstaan door onze schemans kunnen zo sterk zijn dat ons gedrag er enorm
door wordt beïnvloed en onze verwachtng ook uitkomt.
Bijvoorbeeld
1. Stel je denkt dat je toets agogiek2 sociologie1- psychologie2 niet gaat halen WANT de eerste
kennistoets haalde je ook niet EN theorie is nooit je sterke kant geweest
2. Deze verwachtng KAN ertoe leiden dat je kiest om MEER energie te steken in de rlc en dus
MINDER in de theorie-toets.
3. Door de keus die je bij 2 maakt verklein je ZELF de kansen dat je een hoog cijfer gaat halen
voor de theorietoets.
4. De kans is dus nu groot dat je, minder goed voorbereid voor de theorie toets, een
onvoldoende haalt
5. De onvoldoende bevestgt je initile beeld en je verwachtng terwijl je dit ZELF gestuurd hebt
door je gedrag.
Hoofdstuk 3 – Hoe vormen wij ons een indruk van de omgeving?
Beleving belangrijkste term van de psychologie. Is bij iedere persoon anders.
Sociale Percepte wil zeggen:
1.) Welke signalen wij ‘afezenn van mensen om ons heen en hoe wij hun taal duiden/ interpreteren.
Zodat we een indruk hebben
- Wat voor persoon iemand is
- Hoe iemand iets bedoeld/ overkomt op anderen
2.) En vervolgens hoe wij vervolgens conclusies trekken over anderen en welke consequentes
(gedrag) we vervolgens trekken.
Het Filmpje van McDonalds maakt duidelijk dat zelfs experts op het gebied van voedsel gevoelig zijn
voor beïnvloeding. En wel dat als zij in een setng worden ‘verleidn om te denken dat voedsel
biologisch en puur is, zij hier ook in mee gaan. En dus zich niet laten leiden door hun zintuigen
(smaak/ reuk uitspraak over kwaliteit) maar door de sociale omgeving waarin ze verkeren
(biologisch voedselbeurs met kwalitatef goed eten).
Dus sociale percepte is niet objectef, het gaat over welke schemans/ verwachtngen worden
geactveerd en hoe wij op basis van deze schemans handelen.
Automatsch denken Denken dat onbewust, onopzetelijk, onwillekeurig en zonder inspanning
geschiedt.
Schema’s Mentale structuren die mensen gebruiken om hun kennis over de sociale wereld te
organiseren rond themans of subjecten en die invloed hebben op de informate die mensen
opmerken, waarover ze nadenken en die ze zich herinneren. (Barlet, 1932; Heine, Proulx & Vohs,
2006; Markus, 1977)
Automatsch denken! schema’s
- Mentale structuur om kennis en informate te verzamelen op basis van themans
- Woorden en beelden actveren schemans
- Ze sturen zo onze interpretate van het ‘hier en nun
Een schema is een compleet arsenaal aan informate en ervaringen die geheel getriggerd
wordt als er een cue ervaren wordt die te linken is aan het schema.
Bijvoorbeeld: Ik zei, waar denk je aan bij het woord ‘baln? Het woord ‘baln is dan de cue die
het beste schema actveert dat wij hebben op basis van dat woord ‘bal.n
Het schema wordt volledig geactveerd, dit betekent dat afankelijk van welke foto bij jouw
indruk paste alles actef werd.
, Dus, schemans sturen onze verwachtngen door van alles in te vullen met als gevolg dat wij
voortdurend heel veel aannemen terwijl die informate niet gegeven is, maar door ons zelf is
ingevuld. En wel omdat die info bij ons schema hoorde.
Dus, als je het schema actveert van biologisch eten ‘zoals in het flmpje over McDonaldnsn dan
zorgt het actveren ván dat schema ervoor dat het ook zo ervaren zal worden. Dat is de kracht
van schemans actveren. Het gaat automatsch en is daarmee heel moeilijk te overrulen.
Stereotypen over ras en wapens
Er is recentelijk meerdere malen onderzoek gedaan naar de vraag of de stereotypen die mensen
over Afro-Amerikanen hebben, invloed hebben op hun beslissing een verdachte in een videospel
neer te schieten, een spel waarin situates worden nagebootst waarmee politeagenten ook in
werkelijkheid worden geconfronteerd ( Correll, Park, Judd & Witenbrink, 2002; Payne, 2001,
2006).
In een onderzoek door Correll et al. (2002). Moesten proefpersonen een videospelletje doen
waarin ze foto’s te zien kregen van mannen die iets vasthielden; ofwel een pistool, of een
onschuldig voorwerp als mobiele telefoon. De helf van de mannen was Afro-Amerikaan en de
andere helf was blank. Alleen als de man op de foto een pistool in zijn hand hield, moesten de
deelnemers een knop met ‘schieten indrukken’. Net als een echte politeagent hadden de
proefpersonen heel weinig tjd om een beslissing te nemen. De meest voorkomende fout die de
proefpersonen maakten, was dat ze ‘schoten’ op een Afro-Amerikaan die geen pistool vasthield.
Aantal fouten in schietspel:
Ongewapende zwarte mannen werden er wel van beschuldigd dat zij een wapen vasthielden.
, Gevolgen van schema’s
Schemans zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een onderwerp
Dus schemans kunnen hetzelfde onderwerp hebben bij mensen maar andere inhoud
De inhoud van de schemans die actef worden bepalen dus de beleving van een persoon.
Ons oordeel over andere mensen kan beïnvloed worden door de schemans die ons geheugen
beschikbaar zijn. Als je net een gesprek hebt gevoerd over een vriend met een alcoholprobleem,
is de kans groter dat je denkt dat deze man ook een alcoholprobleem heef, omdat alcoholisme
dan toegankelijk is in je geheugen.
Dus wat is beleving?
Beleving wordt bepaald door de inhoud van de schemans die worden geactveerd bij een persoon
door cues uit de omgeving.
Toegankelijkheid van schema’s
• Schemans die veel gebruikt worden leiden tot een verhoogde toegankelijkheid. Dit betekent
dat als er gekozen moet worden uit een aantal schemans het meest gebruikte schema de
voorkeur krijgt.
• Dus je interpretate van de wereld gebeurt op basis van de meest gebruikte schemans die
voorhanden zijn.
• Priming kan echter ook gebeuren, ik liet net ‘per ongelukn het logo van pepsi cola zien. Dit
kan ertoe leiden dat je eerder aan pepsi dacht dan coca cola. het proces waarbij recente
ervaringen de toegankelijkheid van een schema, kenmerk of concept verhogen.
• Dit is het priming efect; als je mensen dwingt om een schema te actveren is de kans groot
dat dit hun interpretate vervolgens stuurt. Maar als het concurrerende schema (coca cola)
toch toegankelijker is omdat dit het meest wordt gebruikt door die persoon, kan het priming
efect teniet worden gedaan.
• Dus priming efecten werken het beste als mensen geen sterke voorkeur hebben voor een
bepaald merk
Cultuur en schema’s
Cultuur is bepalend voor het internaliseren van bepaalde schemans.
• Dus wat de verwachtngen zijn van jongens en meisjes, hoe zelfstandig en autonoom
bijvoorbeeld vrouwen horen te zijn ligt vast in de schemans die wij met znn allen binnen onze
cultuur hebben. Dit geldt voor heel veel themans waaraan wij kinderen blootstellen tjdens de
opvoeding en op school. Wij vormen kinderen volgens onze culturele standaarden door ze
onze ‘culturele schemans te laten internaliseren.
AMBIGUE meerdere betekenissen kunnen geven voor iets. Zonn situate kan anders
geïnterpreteerd worden d.m.v. toegankelijkheid en priming.
, Perseverate-efect bevinding dat opvatngen van mensen over zichzelf en de sociale wereld
aanhouden, ondanks bewijzen van het tegendeel.
Selfulfilling prophecy
(zichzelf waarmakende voorspelling)
Als mensen een bepaalde verwachtng hebben over hoe een ander is, dan beïnvloedt deze
verwachtng hun gedrag ten opzichte van de ander. Hierdoor gaat de ander zich overeenkomstg
deze verwachtngen gedragen en worden deze bewaarheid.
Bijv. Leraren kunnen onbedoeld hun verachtngen over een leerling doen uitkomen door
sommige leerlingen anders te behandelen dan anderen.
Waartoe kunnen schemans onder andere leiden?
Schemans scheppen een verwachtng hoe een persoon of situate kan zijn. Wellicht klopt het
wellicht ook niet. Maar de verwachtng die het schept daar gaan wij WEL van uit, tot het
tegendeel bewezen is. Dit betekent dat wij veelvuldig ons laten leiden in ons gedrag door wat wij
verwachten hoe iets gaat lopen. Voordeel is dat wij ons kunnen beschermen tegen bedreigingen,
nadeel is dat wij zo resultaten in gang zeten die onze verwachtng uit laat komen. Dus onze
verwachtngen die ontstaan door onze schemans kunnen zo sterk zijn dat ons gedrag er enorm
door wordt beïnvloed en onze verwachtng ook uitkomt.
Bijvoorbeeld
1. Stel je denkt dat je toets agogiek2 sociologie1- psychologie2 niet gaat halen WANT de eerste
kennistoets haalde je ook niet EN theorie is nooit je sterke kant geweest
2. Deze verwachtng KAN ertoe leiden dat je kiest om MEER energie te steken in de rlc en dus
MINDER in de theorie-toets.
3. Door de keus die je bij 2 maakt verklein je ZELF de kansen dat je een hoog cijfer gaat halen
voor de theorietoets.
4. De kans is dus nu groot dat je, minder goed voorbereid voor de theorie toets, een
onvoldoende haalt
5. De onvoldoende bevestgt je initile beeld en je verwachtng terwijl je dit ZELF gestuurd hebt
door je gedrag.
