Somatosensibele systeem – Neurowetenschappen
Hoorcollege 14 en 15. Zelfstudie 5. Hoofdstuk 9 en 10.
Het somatosensibele systeem omvat de verwerking van tast, pijn, temperatuur, chemische prikkels en
proprioceptie (= houding en beweging van lichaamsdelen). Hiermee informeert dit systeem ons over de
toestand van ons eigen lichaam en maakt het ons bewust van de directie interactie van ons lichaam met de
omgeving.
Functionele subsystemen van het somatosensibele systeem
• Exteroceptie.
Directe interactie met de omgeving: tast, pijn en temperatuur.
• Proprioceptie.
Houding en beweging van het lichaam: sensoren aanwezig in spieren, pezen en gewrichten.
• Interoceptie.
• Bewust: pijn aan organen.
• Onbewust: chemoreceptoren voor meting van pH, zuurstofconcentratie en CO2-
concentratie in het bloed.
Basisschakeling van het somatosensibele systeem
Somatische sensatie, afkomstig van de huid, gewrichten of spieren, komt in de primaire sensatosensibele
cortex via drie neuronen:
• Eerste-orde neuron/Afferent neuron.
Somatische sensatie is afkomstig van de activiteit van afferente
neuronen, waarvan de dendrieten in de huid, spieren of
gewrichten liggen. Het cellichaam van deze afferente neuronen
liggen in ganglia langs het ruggenmerg (spinaal ganglion/dorsale
wortel ganglion) en de hersenstam (hersenzenuw ganglia).
Eerste-orde neuronen zijn altijd pseudo-unipolair. Dit betekent
dat sensibele informatie niet eerst het cellichaam hoeft te
passeren tijdens de voortgeleiding naar het centrale
zenuwstelsel.
• Tweede-orde neuron.
Het cellichaam van dit neuron ligt in het ruggenmerg of de
hersenstam. Het geleidt sensibele informatie richting de
thalamus.
• Derde-orde neuron.
Het cellichaam van dit neuron ligt in de thalamus. Het geleidt
sensibele informatie richting de primaire somatosensibele cortex.
Convergentie vs. Divergentie
Convergentie = Meerdere neuronen projecteren op één neuron.
Divergentie = Eén neuron projecteert op meerdere neuronen.
Er zijn meerdere eerste-orde neuronen die projecteren op één
tweede-orde neuron. Er zijn meerdere tweede-orde neuronen die
projecteren op één derde-orde neuron. → Er is sprake van
convergentie in de basisschakeling van het somatosensibele
systeem.
1
Hoorcollege 14 en 15. Zelfstudie 5. Hoofdstuk 9 en 10.
Het somatosensibele systeem omvat de verwerking van tast, pijn, temperatuur, chemische prikkels en
proprioceptie (= houding en beweging van lichaamsdelen). Hiermee informeert dit systeem ons over de
toestand van ons eigen lichaam en maakt het ons bewust van de directie interactie van ons lichaam met de
omgeving.
Functionele subsystemen van het somatosensibele systeem
• Exteroceptie.
Directe interactie met de omgeving: tast, pijn en temperatuur.
• Proprioceptie.
Houding en beweging van het lichaam: sensoren aanwezig in spieren, pezen en gewrichten.
• Interoceptie.
• Bewust: pijn aan organen.
• Onbewust: chemoreceptoren voor meting van pH, zuurstofconcentratie en CO2-
concentratie in het bloed.
Basisschakeling van het somatosensibele systeem
Somatische sensatie, afkomstig van de huid, gewrichten of spieren, komt in de primaire sensatosensibele
cortex via drie neuronen:
• Eerste-orde neuron/Afferent neuron.
Somatische sensatie is afkomstig van de activiteit van afferente
neuronen, waarvan de dendrieten in de huid, spieren of
gewrichten liggen. Het cellichaam van deze afferente neuronen
liggen in ganglia langs het ruggenmerg (spinaal ganglion/dorsale
wortel ganglion) en de hersenstam (hersenzenuw ganglia).
Eerste-orde neuronen zijn altijd pseudo-unipolair. Dit betekent
dat sensibele informatie niet eerst het cellichaam hoeft te
passeren tijdens de voortgeleiding naar het centrale
zenuwstelsel.
• Tweede-orde neuron.
Het cellichaam van dit neuron ligt in het ruggenmerg of de
hersenstam. Het geleidt sensibele informatie richting de
thalamus.
• Derde-orde neuron.
Het cellichaam van dit neuron ligt in de thalamus. Het geleidt
sensibele informatie richting de primaire somatosensibele cortex.
Convergentie vs. Divergentie
Convergentie = Meerdere neuronen projecteren op één neuron.
Divergentie = Eén neuron projecteert op meerdere neuronen.
Er zijn meerdere eerste-orde neuronen die projecteren op één
tweede-orde neuron. Er zijn meerdere tweede-orde neuronen die
projecteren op één derde-orde neuron. → Er is sprake van
convergentie in de basisschakeling van het somatosensibele
systeem.
1
