Samenvatting kennisbasistoets:
Rijke taal:
2.1 problemen en uitdagingen bij taal- en leesonderwijs
Je hebt verschillende soorten leesstrategieën:
1. Om begrip te ondersteunen: langzamer lezen, nog een keer lezen of dingen markeren. Voor, tijdens en
na het lezen: voorspellen/voorkennis activeren, vragen stellen, heb ik na het lezen het doel bereikt.
2. Om na te denken: over hoofdvragen/wat heb ik geleerd, hartvragen/gevoel en tekstvragen/waar gaat het
over.
3. Inzoomen op een tekst: achterhalen van de essentie, kijken naar perspectief, zien van verbanden en
persoonlijke opvattingen.
Leesbegrip bestaat uit meerdere onderdelen namelijk vloeiende, ervaring, leesmotivatie, tekstkwaliteit en hogere
orde denken. Een methode hiervoor is FOCUS:
1. Kies een Multi perspectief thema
2. Kies twee boeken in een thema
3. Iedere dag 30 min lezen
4. Werken met teksten over thema
5. Schrijven over het thema
Ook bij schrijven zijn meerdere dingen belangrijk namelijk vaak schrijven, op verschillende manieren (free
writing, schrijven in een soort/genre enz.), betekenisvolle opdrachten met duidelijke doelen, mondelinge
oriëntatie, scaffolding voor verschillende niveaus en publiceren van tekst.
In het onderwijs heb je verschillende soorten gesprekken:
1. Kennisgesprekken: samen nadenken over thema's
2. Gesprekken over gevoelens of ervaringen: doel elkaar begrijpen
3. Gesprekken over boeken
4. Gesprekken over leerproces
5. Filosofische gesprekken: belichten van een probleem op verschillende manieren zonder in discussie te
gaan. Het gaat om redeneren, tegenargumenten bedenken enz.
Dagelijkse taal (DAG)
- Gemakkelijke taal die ze in de eerste 5 jaar leren.
Cognitieve academische taal (CAT)
- Woorden die ze leren op school en doen ze veel interactie en luisteren naar rijke teksten.
2.2.4 Scaffolding
We verstaan daaronder het tijdelijk bouwen van stijgers om leerlingen te ondersteunen. Die steigers worden – op
het moment dat dat mogelijk is – weer afgebroken.
, Hoofdstuk 3:
Om taal te kunnen ontwikkelen, zou langere tijd met duurzame betekenisvolle thema’s moeten worden gewerkt,
waarbij frequent lezen en schrijven een grote rol speelt. Thema’s in de kleutergroepen zijn vaak
eendimensionaal, waardoor ze moeilijk te verbinden zijn met complexe taalfuncties. Prentenboeken in
eendimensionale thema’s zijn vaak sterk gericht op het hier en nu, terwijl kleuters tijdens het werken met
meerdimensionale thema’s de kans krijgen te praten over gedachten en gevoelens. Er kunnen langer durende
meerdimensionale thema’s worden gevormd door lezen en schrijven te verbinden met de wereld oriënterende
vakken of de kunstvakken.
Expliciet woordenschatonderwijs – bijvoorbeeld met behulp van de viertakt – is gaandeweg deel gaan uitmaken
van het regulier taal-/leesonderwijs op basisscholen. Met het oefenen van woorden los van betekenisvolle
contexten kost veel tijd en het levert naar verhouding weinig op. DAT (dagelijkse algemene taal) hoeft niet te
worden aangeboden, omdat leerlingen het verwerven in alledaagse situaties. CAT (cognitieve academische taal)
ontwikkelen leerlingen doordata ze tijdens de lessen wereldoriëntatie begrippen leren.
Woordenschatontwikkeling is een onbewust proces waar leerlingen niet zelf verantwoordelijk voor kunnen
worden gemaakt.
Methode gebonden woordenschattoetsen de kennis van aangeboden woorden en dus eerder de werking van het
geheugen. Niet methode gebonden toetsen geven een indruk van de ervarings- en taalbasis van leerlingen.
Leerlingen die het Nederlands als tweede taal leren, ontwikkelen hun woordenschat niet anders dan leerlingen
voor wie het Nederlands hun moedertaal is.
Rijke taal:
2.1 problemen en uitdagingen bij taal- en leesonderwijs
Je hebt verschillende soorten leesstrategieën:
1. Om begrip te ondersteunen: langzamer lezen, nog een keer lezen of dingen markeren. Voor, tijdens en
na het lezen: voorspellen/voorkennis activeren, vragen stellen, heb ik na het lezen het doel bereikt.
2. Om na te denken: over hoofdvragen/wat heb ik geleerd, hartvragen/gevoel en tekstvragen/waar gaat het
over.
3. Inzoomen op een tekst: achterhalen van de essentie, kijken naar perspectief, zien van verbanden en
persoonlijke opvattingen.
Leesbegrip bestaat uit meerdere onderdelen namelijk vloeiende, ervaring, leesmotivatie, tekstkwaliteit en hogere
orde denken. Een methode hiervoor is FOCUS:
1. Kies een Multi perspectief thema
2. Kies twee boeken in een thema
3. Iedere dag 30 min lezen
4. Werken met teksten over thema
5. Schrijven over het thema
Ook bij schrijven zijn meerdere dingen belangrijk namelijk vaak schrijven, op verschillende manieren (free
writing, schrijven in een soort/genre enz.), betekenisvolle opdrachten met duidelijke doelen, mondelinge
oriëntatie, scaffolding voor verschillende niveaus en publiceren van tekst.
In het onderwijs heb je verschillende soorten gesprekken:
1. Kennisgesprekken: samen nadenken over thema's
2. Gesprekken over gevoelens of ervaringen: doel elkaar begrijpen
3. Gesprekken over boeken
4. Gesprekken over leerproces
5. Filosofische gesprekken: belichten van een probleem op verschillende manieren zonder in discussie te
gaan. Het gaat om redeneren, tegenargumenten bedenken enz.
Dagelijkse taal (DAG)
- Gemakkelijke taal die ze in de eerste 5 jaar leren.
Cognitieve academische taal (CAT)
- Woorden die ze leren op school en doen ze veel interactie en luisteren naar rijke teksten.
2.2.4 Scaffolding
We verstaan daaronder het tijdelijk bouwen van stijgers om leerlingen te ondersteunen. Die steigers worden – op
het moment dat dat mogelijk is – weer afgebroken.
, Hoofdstuk 3:
Om taal te kunnen ontwikkelen, zou langere tijd met duurzame betekenisvolle thema’s moeten worden gewerkt,
waarbij frequent lezen en schrijven een grote rol speelt. Thema’s in de kleutergroepen zijn vaak
eendimensionaal, waardoor ze moeilijk te verbinden zijn met complexe taalfuncties. Prentenboeken in
eendimensionale thema’s zijn vaak sterk gericht op het hier en nu, terwijl kleuters tijdens het werken met
meerdimensionale thema’s de kans krijgen te praten over gedachten en gevoelens. Er kunnen langer durende
meerdimensionale thema’s worden gevormd door lezen en schrijven te verbinden met de wereld oriënterende
vakken of de kunstvakken.
Expliciet woordenschatonderwijs – bijvoorbeeld met behulp van de viertakt – is gaandeweg deel gaan uitmaken
van het regulier taal-/leesonderwijs op basisscholen. Met het oefenen van woorden los van betekenisvolle
contexten kost veel tijd en het levert naar verhouding weinig op. DAT (dagelijkse algemene taal) hoeft niet te
worden aangeboden, omdat leerlingen het verwerven in alledaagse situaties. CAT (cognitieve academische taal)
ontwikkelen leerlingen doordata ze tijdens de lessen wereldoriëntatie begrippen leren.
Woordenschatontwikkeling is een onbewust proces waar leerlingen niet zelf verantwoordelijk voor kunnen
worden gemaakt.
Methode gebonden woordenschattoetsen de kennis van aangeboden woorden en dus eerder de werking van het
geheugen. Niet methode gebonden toetsen geven een indruk van de ervarings- en taalbasis van leerlingen.
Leerlingen die het Nederlands als tweede taal leren, ontwikkelen hun woordenschat niet anders dan leerlingen
voor wie het Nederlands hun moedertaal is.
