Cyclus 2.15 SOG uitwerking college sociologie

Cyclus 2.15 stoornissen in ontwikkeling en groei – onderdeel F: sociologische theorieën over preventieve gezondheidszorg - college
mondgezondheid, een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
 Gedrag en (mond)gezondheid
o Hoe lager in SES  hoe minder goed gezondheid in grote groepen.
o Cariës  buffercapaciteit speeksel binnenste ring en buitenste ring: gedrag, inkomen,
kennis, houding, gedrag, educatie, sociale klasse.
 Gedrag, houding en kennis beïnvloeden de gezondheid.
 Individu is in staat om gedrag te veranderen  vb. stoppen met
roken/drinken/goede mondgezondheid toepassen.
 Gedrag en gezondheid
o Het individu kàn gedrag veranderen:
 (Socio)Psychologische theorieën over gedragsverandering
 Theory of Reasoned Action
 Theory of Planned Behavior
 Health belief Model
 Transtheoretical Model and Stages of Change
 Health belief model
o Bewust zijn van bedreigingen op gezondheid en bewust zijn van risico hier op  patient kan tot actie komen.
 Wel mensen nodig die steeds zeggen vb. stoppen met roken / vb. bepaald vlees kopen.
 Bij veel herinnering  misschien wel goed dat ik ook dit ga doen.
o 1. Perceived treath
o 2. Perceived benefits/barriers
 Voordelen moeteen opwegen tegen nadelen.
o 3. Cues to action
o Informatie geven alleen helpt niet!
 Verklarend model maar niet voorspellend model.
o Beperkingen
 Informatie alleen is niet genoeg
 Cross-sectionele studies: verband tussen stages HBM en
mondgezondheid
 maar…. longitudinale studies: hebben geen voorspellende
waarde in volgen stappen
 Theorie of reasoned action (theory of planned behavior)
o Subjectieve norm: wat vindt iemand anders?
o Normatief geloof: weten wat goed is om te doen en slecht is om te doen.
o In hoeverre ben jij in staat om zaken in je eigen leven te veranderen.
 Wanneer iemand zich zorgen gaat maken over een bepaald gezondheidsaspect en deze
zorgen groot genoeg worden  gedragsverandering gaat plaatsvinden.
o 1. Gedrag heeft een rationele basis.
o 2. Kennis leidt tot houding en leidt tot gedrag = knowledge attitude
behaviour
 Zorgen over gezondheid  gedragsverandering
 Gedrag heeft rationele basis
o Vb. obesitas  zorgen maken, meer bewegen, minder eten  fietsen 
slank worden.
 Kennis obesitas  bepaalde houding  voor- en nadelen afwegen  bepaald gedrag uitoefenen.
 Kritiek hierop van Watt
o Het gaat om het individu  beter kijken naar gemeenschap waar hij in zit!
 Knowledge  attitude  behaviour (KAB) klopt niet.
o Zorg over gezondheid geeft reden tot gedragsverandering.
o Rationele en logische basis van menselijk gedrag
 Niet waar!
 Gevaarlijk want:
o Vorm van victim blaming  eigen schuld, je kunt het veranderen maar je doet het niet.
o Leidt ook tot ineffectieve en mogelijk schadelijke preventieprogramma’s.
 Juist de hoger opgeleiden profiteren van deze programma’s.
o Aandacht nodig voor andere factoren.
 Sociale en politieke factoren  bepalen hoe gezondheid is maar ook hoeveel je eraan kan doen.
 Inkomen
 Leefomgeving
o Toegankelijkheid voorzieningen
o Veiligheid
o Mogelijkheid tot ontspanning
o Stressfactoren
 Politieke factoren
 Agenda van gezondheidspolitiek
 WHO kijkt zo naar mondgezondheid