Visuele systeem: het oog – Neurowetenschappen
Hoorcollege 16 en 17. Zelfstudie 6. Hoofdstuk 11.
Anatomie van het oog
De lagen van het oog
Het oog bestaat uit drie lagen (binnen naar buiten):
• Retina.
De retina bevat neuronen die gevoelig zijn voor licht en draagt visuele signalen over,
• Uvea.
De uvea bestaat uit drie verschillende, continue structuren (van posterior naar anterior):
• Choroïd.
Het choroïd bestaat uit capillairen die de
retinale fotoreceptoren voorzien van
voedingsstoffen. Het bevat
pigmentepitheel dat licht absorbeert.
• Straalvormig lichaam.
Het straalvormig lichaam omgeeft de lens.
Het bestaat uit twee delen: een
musculaire component (ciliaire spier) die
de brekende kracht van de lens aanpast
en een vasculaire component (ciliary
processes) die de vloeistof produceert die
de anterieure kamer opvult.
• Iris.
De iris bevat twee typen spieren met
tegengestelde acties, waardoor het
formaat van de pupil aangepast kan
worden.
• Sclera.
De sclera bestaat uit wit, fibreus weefsel. Aan de
voorzijde van het oog is de sclera verandert in de
cornea. De cornea is transparant weefsel
waardoorheen lichtstralen het oog kunnen binnentreden. De cornea wordt van voedingsstoffen
voorzien door traanfilm.
Ruimtes met aqueous humor
Het oog bevat twee verschillende ruimtes met aqueous humor (= een heldere, waterige vloeistof die de
lens en de cornea van nutriënten voorziet):
• Anterieure kamer.
De anterieure kamer ligt achter de cornea en voor de lens. Hierin bevindt zich aqueous humor. De
afvoer van aqueous humor vindt plaats in de anterieure kamer door een netwerk van cellen die op
de grens van de iris en cornea ligt (= venous plexus).
• Posterieure kamer.
De posterieure kamer ligt tussen de lens en de iris. Hierin wordt aqueous humor geproduceerd door
ciliary processes. Aqueous humor stroomt vanuit de posterieure kamer naar de anterieure kamer.
Aqueous humor wordt constant ververst.
1
, Ruimte met vitrous humor
De ruimte tussen de achterkant van de lens en het oppervlak van de retina is gevuld met vitrous humor (=
een dikke, gelatineachtige substantie). Vitrous humor heeft verschillende functies:
• De vorm van het oog behouden.
• Fagocyterende cellen in de vitrous humor verwijdert bloed en vuil uit de vitrous humor, waardoor
dit niet kan interfereren met lichttransmissie.
Oppervlak van retina
Over de fundus (= het oppervlak van de retina) verlopen arteriën en venen. De arteriën ontspringen uit de
ophthalmic arterie en de venen monden uit in de ophthalmic veen. De fundus heeft twee kenmerkende
gebieden:
• Optische disc/Optische papil/Blinde vlek.
De opthalmic arterie, opthalmic veen en retinale axonen verlaten het oog via de optische
disc/optische papil/blinde vlek. De blinde vlek bevat geen fotoreceptoren.
• Macula lutea/Gele vlek.
De gele vlek ligt in het centrum van de retina. De macula lutea maakt het mogelijk om scherp te
zien. De fovea (= het centrum van de macula lutea) is het gebied waarmee men het scherpst kan
zien.
De retina is opgebouwd uit verschillende
lagen (van binnen naar buiten):
• Zenuwvezel laag.
• Ganglioncel laag.
• Binnenste plexiforme laag.
• Binnenste kernlaag.
• Buitenste plexiforme laag.
• Buitenste kernlaag.
• Fotoreceptor outer segments laag.
• Pigmentepitheel.
De ganglioncel laag, binnenste kernlaag en
buitenste kernlaag bevatten cellichamen van
neuronen. De binnenste plexiforme laag en
buitenste plexiforme laag bevatten uitlopers
van neuronen en synaptische contactpunten.
De retina wordt aan twee kanten van bloed voorzien: aan de voorzijde door arteriën die over de fundus
verlopen en aan de achterzijde door het choroïd.
Fovea
Men kan het scherpst zien met de fovea, omdat:
• De fovea bevat een hoge dichtheid aan
kegeltjes en een zeer lage dichtheid aan
staafjes. Het centrum van de fovea (=
foveola) bevat zelfs helemaal geen
staafjes.
• Kegeltjes in de fovea vertonen een één-
op-één relatie met bipolaire cellen.
• De retina t.h.v. de fovea is veel dunner
dan de omliggende retina. Daarnaast
2
Hoorcollege 16 en 17. Zelfstudie 6. Hoofdstuk 11.
Anatomie van het oog
De lagen van het oog
Het oog bestaat uit drie lagen (binnen naar buiten):
• Retina.
De retina bevat neuronen die gevoelig zijn voor licht en draagt visuele signalen over,
• Uvea.
De uvea bestaat uit drie verschillende, continue structuren (van posterior naar anterior):
• Choroïd.
Het choroïd bestaat uit capillairen die de
retinale fotoreceptoren voorzien van
voedingsstoffen. Het bevat
pigmentepitheel dat licht absorbeert.
• Straalvormig lichaam.
Het straalvormig lichaam omgeeft de lens.
Het bestaat uit twee delen: een
musculaire component (ciliaire spier) die
de brekende kracht van de lens aanpast
en een vasculaire component (ciliary
processes) die de vloeistof produceert die
de anterieure kamer opvult.
• Iris.
De iris bevat twee typen spieren met
tegengestelde acties, waardoor het
formaat van de pupil aangepast kan
worden.
• Sclera.
De sclera bestaat uit wit, fibreus weefsel. Aan de
voorzijde van het oog is de sclera verandert in de
cornea. De cornea is transparant weefsel
waardoorheen lichtstralen het oog kunnen binnentreden. De cornea wordt van voedingsstoffen
voorzien door traanfilm.
Ruimtes met aqueous humor
Het oog bevat twee verschillende ruimtes met aqueous humor (= een heldere, waterige vloeistof die de
lens en de cornea van nutriënten voorziet):
• Anterieure kamer.
De anterieure kamer ligt achter de cornea en voor de lens. Hierin bevindt zich aqueous humor. De
afvoer van aqueous humor vindt plaats in de anterieure kamer door een netwerk van cellen die op
de grens van de iris en cornea ligt (= venous plexus).
• Posterieure kamer.
De posterieure kamer ligt tussen de lens en de iris. Hierin wordt aqueous humor geproduceerd door
ciliary processes. Aqueous humor stroomt vanuit de posterieure kamer naar de anterieure kamer.
Aqueous humor wordt constant ververst.
1
, Ruimte met vitrous humor
De ruimte tussen de achterkant van de lens en het oppervlak van de retina is gevuld met vitrous humor (=
een dikke, gelatineachtige substantie). Vitrous humor heeft verschillende functies:
• De vorm van het oog behouden.
• Fagocyterende cellen in de vitrous humor verwijdert bloed en vuil uit de vitrous humor, waardoor
dit niet kan interfereren met lichttransmissie.
Oppervlak van retina
Over de fundus (= het oppervlak van de retina) verlopen arteriën en venen. De arteriën ontspringen uit de
ophthalmic arterie en de venen monden uit in de ophthalmic veen. De fundus heeft twee kenmerkende
gebieden:
• Optische disc/Optische papil/Blinde vlek.
De opthalmic arterie, opthalmic veen en retinale axonen verlaten het oog via de optische
disc/optische papil/blinde vlek. De blinde vlek bevat geen fotoreceptoren.
• Macula lutea/Gele vlek.
De gele vlek ligt in het centrum van de retina. De macula lutea maakt het mogelijk om scherp te
zien. De fovea (= het centrum van de macula lutea) is het gebied waarmee men het scherpst kan
zien.
De retina is opgebouwd uit verschillende
lagen (van binnen naar buiten):
• Zenuwvezel laag.
• Ganglioncel laag.
• Binnenste plexiforme laag.
• Binnenste kernlaag.
• Buitenste plexiforme laag.
• Buitenste kernlaag.
• Fotoreceptor outer segments laag.
• Pigmentepitheel.
De ganglioncel laag, binnenste kernlaag en
buitenste kernlaag bevatten cellichamen van
neuronen. De binnenste plexiforme laag en
buitenste plexiforme laag bevatten uitlopers
van neuronen en synaptische contactpunten.
De retina wordt aan twee kanten van bloed voorzien: aan de voorzijde door arteriën die over de fundus
verlopen en aan de achterzijde door het choroïd.
Fovea
Men kan het scherpst zien met de fovea, omdat:
• De fovea bevat een hoge dichtheid aan
kegeltjes en een zeer lage dichtheid aan
staafjes. Het centrum van de fovea (=
foveola) bevat zelfs helemaal geen
staafjes.
• Kegeltjes in de fovea vertonen een één-
op-één relatie met bipolaire cellen.
• De retina t.h.v. de fovea is veel dunner
dan de omliggende retina. Daarnaast
2
