TEORİK BİLGİ
Kültür Ortamı
Kültür ortamı, mikroorganizmaların in vitro koşullarda büyümeleri için besin gereksinimlerini
sağlayan 'uygun orandaki besinlerin karışımını' ifade eder. Çevrenin doğal koşullarında,
mikroplar genellikle ihtiyaçlarına en uygun habitatlara uyum sağlar. Ancak laboratuvarda bu
gereksinimlerin bir kültür ortamı tarafından karşılanması gerekir. Bu temel olarak gerekli tüm
besinlerin eklendiği sulu bir çözeltidir. Kültür besiyerleri, bileşime bağlı olarak ham maddeler
kullanılarak hazırlanabilir, ancak günümüzde susuz ve kullanıma hazır besiyerleri mevcuttur.
Hammaddeler kullanılarak hazırlanan geniş spektrumlu kültür ortamları ekonomiktir ve yeni
mikroorganizmaların büyümesi için daha iyi fırsat sağlar.
Besiyerleri;
• Mikroorganizmaları, bulundukları ortam dışında ve laboratuvarlarda üretmek için
formüle edilmiş,
• Mikroorganizmaların gereksinimini olan besin ögelerini içeren,
• pH’ı uygun,
• Katı veya sıvı, yapay ortamlardır.
Besiyerlerine; ortam= vasat= kültür ortamı= kültür vasatı= kültür besiyeri gibi isimler de
verilmektedir. Besiyerinin ingilizce karşılığı ‘medium’ dur.
Besiyerlerinin bileşiminde bulunan maddeler: Su, karbonhidratlar, proteinler, peptonlar vb.
organik bileşikler, KNO3, (NH4)PO4 vb. inorganik tuzlar gibi azot kaynağı maddeler,
vitaminler (özellikle B grubu), pürin ve primidin bazları, amino asitler gibi üreme faktörleri,
Na, K, Cl, P, Ca, Fe, Mg, S vb. makro elementlerle, Zn, Mg, Br, Mo, Co, Cu, B vb. mikro
elementler yani minerallerdir.
Tüm mikroorganizmalar için uygun tek bir besiyeri formülü yoktur. Laboratuvarlarda; kullanım
amacına, bileşimine, hazırlanış şekline göre uygun besiyeri seçilir.
, Besiyeri Çeşitleri
Besiyerleri sınıflandırılması farklı şekillerde yapılabilir.
1) Fiziksel Özelliklerine Göre
Katı besiyeri: Bileşimine kıvam verici, katılaştırıcı madde katılmış besiyerleridir. Katılaştırıcı
madde olarak en çok agar daha az olarak da jelâtin, yumurta, serum, aljinatlar ve silika jel
kullanılır. Örneğin Nutrient Agar, EMB Agar gibi. Pek çok katı besi yeri ortamı, besin
maddeleri içeren solüsyonların agar ile katılaştırılması sonucu jel gibi (jelly-like) yapısal özellik
kazanır. Agar mikrobiyologlar için ideal bir katılaştırıcıdır.
Şekil 1: Katı Besiyeri
Sıvı besiyeri: İçinde katılaştırıcı madde bulunmayan daha çok mikroorganizmaların
üretilmesinde kullanılan besiyerleridir. Örneğin et suyu, peptonlu su, Nutrient Broth. Sıvı
besiyerleri test tüpleri içinde kullanılır. Bu tüpler cam ve kapaklı, değişik hacimlerde olabilir.
Kültür Ortamı
Kültür ortamı, mikroorganizmaların in vitro koşullarda büyümeleri için besin gereksinimlerini
sağlayan 'uygun orandaki besinlerin karışımını' ifade eder. Çevrenin doğal koşullarında,
mikroplar genellikle ihtiyaçlarına en uygun habitatlara uyum sağlar. Ancak laboratuvarda bu
gereksinimlerin bir kültür ortamı tarafından karşılanması gerekir. Bu temel olarak gerekli tüm
besinlerin eklendiği sulu bir çözeltidir. Kültür besiyerleri, bileşime bağlı olarak ham maddeler
kullanılarak hazırlanabilir, ancak günümüzde susuz ve kullanıma hazır besiyerleri mevcuttur.
Hammaddeler kullanılarak hazırlanan geniş spektrumlu kültür ortamları ekonomiktir ve yeni
mikroorganizmaların büyümesi için daha iyi fırsat sağlar.
Besiyerleri;
• Mikroorganizmaları, bulundukları ortam dışında ve laboratuvarlarda üretmek için
formüle edilmiş,
• Mikroorganizmaların gereksinimini olan besin ögelerini içeren,
• pH’ı uygun,
• Katı veya sıvı, yapay ortamlardır.
Besiyerlerine; ortam= vasat= kültür ortamı= kültür vasatı= kültür besiyeri gibi isimler de
verilmektedir. Besiyerinin ingilizce karşılığı ‘medium’ dur.
Besiyerlerinin bileşiminde bulunan maddeler: Su, karbonhidratlar, proteinler, peptonlar vb.
organik bileşikler, KNO3, (NH4)PO4 vb. inorganik tuzlar gibi azot kaynağı maddeler,
vitaminler (özellikle B grubu), pürin ve primidin bazları, amino asitler gibi üreme faktörleri,
Na, K, Cl, P, Ca, Fe, Mg, S vb. makro elementlerle, Zn, Mg, Br, Mo, Co, Cu, B vb. mikro
elementler yani minerallerdir.
Tüm mikroorganizmalar için uygun tek bir besiyeri formülü yoktur. Laboratuvarlarda; kullanım
amacına, bileşimine, hazırlanış şekline göre uygun besiyeri seçilir.
, Besiyeri Çeşitleri
Besiyerleri sınıflandırılması farklı şekillerde yapılabilir.
1) Fiziksel Özelliklerine Göre
Katı besiyeri: Bileşimine kıvam verici, katılaştırıcı madde katılmış besiyerleridir. Katılaştırıcı
madde olarak en çok agar daha az olarak da jelâtin, yumurta, serum, aljinatlar ve silika jel
kullanılır. Örneğin Nutrient Agar, EMB Agar gibi. Pek çok katı besi yeri ortamı, besin
maddeleri içeren solüsyonların agar ile katılaştırılması sonucu jel gibi (jelly-like) yapısal özellik
kazanır. Agar mikrobiyologlar için ideal bir katılaştırıcıdır.
Şekil 1: Katı Besiyeri
Sıvı besiyeri: İçinde katılaştırıcı madde bulunmayan daha çok mikroorganizmaların
üretilmesinde kullanılan besiyerleridir. Örneğin et suyu, peptonlu su, Nutrient Broth. Sıvı
besiyerleri test tüpleri içinde kullanılır. Bu tüpler cam ve kapaklı, değişik hacimlerde olabilir.
