Aardrijkskunde De Geo Ontwikkelingsland
Brazilië 4/5 havo
H1 Het ingerichte landschap
Paragraaf 2.1 Stedelijke ontwikkeling
Bevolkingsspreiding en
bevolkingsdichtheid
► Brazilië heeft hoge verstedelijkingsgraad
(urbanisatiegraad 90%!) met ongelijkmatige
bevolkingsspreiding =
‒ dichtbevolkte kustgebieden met veel grote
steden
‒ dunbevolkt binnenland met minder steden
● gevolgen voor natuurlandschap:
‒ langs kust is oorspronkelijk Atlantisch
regenwoud grotendeels weg
‒ in binnenland komt nog veel tropisch
regenwoud voor, maar bebouwing dringt op
Verstedelijkingspatroon: een historische erfenis
► Kustprovincies verstedelijkten al vroeg.
Oudste steden liggen in het noordoosten, reden:
- Suikerrietplantages met slavenhandel
Verstedelijkingspatroon: een historische erfenis
● stedelijke ontwikkeling in zuidoosten vond later plaats, redenen:
‒ 18e eeuw: mijnbouw,
‒ 19e eeuw: toenemende economische en politieke macht (mijnbouw, koffieteelt en
hoofdstad)
‒ vanaf 1930: vooral industrialisatie
zuiden aparte ontwikkeling, want vestigingsgebied Europese immigranten
binnenland lange tijd alleen terrein van avonturiers en grootgrondbezitters → relatief beperkte
verstedelijkingsgraad
Verschuivingen in
verstedelijkingspatroon
Vanaf 1950 toename verstedelijkingstempo
(urbanisatietempo) en bevolkingsdruk.
oorzaken: industrialisatie in steden en armoede
platteland
gevolgen: problemen met huisvesting en
werkgelegenheid in steden
● oplossing meer aandacht voor
binnenland:
‒ 1960 nieuwe hoofdstad Brasilia
‒ midden 20e eeuw vrijhandelszone rond
Manaus
, Verstedelijking en infrastructuur
► Nieuwe infrastructuur vanuit Brasilia lokt agrarische mno’s naar binnenland. Er ontstaan
(middel)grote handels- en industriesteden.
- in Amazonegebied ook nieuwe infrastructuur → toename landbouw, mijnbouw en nieuwe
steden
- verstedelijkingstempo grote steden afgevlakt, terwijl middelgrote steden harder groeien
Een nieuw patroon
► In kustgebied groeien kleinere steden steeds sneller, doordat mensen steeds meer van grote
naar kleinere steden verhuizen.
● ook veel bedrijven verkassen van grote steden naar kleinere steden vanwege vervuiling en
files
Netwerk
► Steden in Zuidoost-Brazilië vormen stedelijk netwerk. Daarbij zorgen de vele contacten
tussen bedrijven, overheden en instellingen voor samenhangend geheel.
● voorwaarde voor economische en politieke samenwerking in stedelijk netwerk is een goede
infrastructuur
● vervoer binnen steden is vaak lastig
Paragraaf 2.2 Steden onder de loep
Verbrokkeling
► Door verdere menging van arme en rijke wijken zijn steden gefragmenteerd.
● Voorzieningen zijn steeds meer ‘uitgestrooid’ over hele stad. Duurdere winkelcentra liggen
bij verkeersknooppunten aan rand van steden voor goede bereikbaarheid.
Gated community’s in soorten
► Gated community’s (ommuurde woonwijken)
verschillen sterk.
Drie soorten:
kleine gated community’s midden in steden: wijk met beperkte
voorzieningen, voor middelhoge inkomens
gated community’s suburbs: wijk met meer voorzieningen, voor
hogere inkomens
grote complete wijken: bijna alle voorzieningen aanwezig,
voor de rijksten (bijvoorbeeld Alphaville bij São Paulo)
Slums en slums
► Kenmerken krottenwijken volgens VN:
- geen bescherming tegen extreme
weersomstandigheden
- meerdere personen in dezelfde woonruimte
- beperkte toegang schoon drinkwater
- onvoldoende sanitaire voorzieningen
- onzeker bezit woning
Brazilië 4/5 havo
H1 Het ingerichte landschap
Paragraaf 2.1 Stedelijke ontwikkeling
Bevolkingsspreiding en
bevolkingsdichtheid
► Brazilië heeft hoge verstedelijkingsgraad
(urbanisatiegraad 90%!) met ongelijkmatige
bevolkingsspreiding =
‒ dichtbevolkte kustgebieden met veel grote
steden
‒ dunbevolkt binnenland met minder steden
● gevolgen voor natuurlandschap:
‒ langs kust is oorspronkelijk Atlantisch
regenwoud grotendeels weg
‒ in binnenland komt nog veel tropisch
regenwoud voor, maar bebouwing dringt op
Verstedelijkingspatroon: een historische erfenis
► Kustprovincies verstedelijkten al vroeg.
Oudste steden liggen in het noordoosten, reden:
- Suikerrietplantages met slavenhandel
Verstedelijkingspatroon: een historische erfenis
● stedelijke ontwikkeling in zuidoosten vond later plaats, redenen:
‒ 18e eeuw: mijnbouw,
‒ 19e eeuw: toenemende economische en politieke macht (mijnbouw, koffieteelt en
hoofdstad)
‒ vanaf 1930: vooral industrialisatie
zuiden aparte ontwikkeling, want vestigingsgebied Europese immigranten
binnenland lange tijd alleen terrein van avonturiers en grootgrondbezitters → relatief beperkte
verstedelijkingsgraad
Verschuivingen in
verstedelijkingspatroon
Vanaf 1950 toename verstedelijkingstempo
(urbanisatietempo) en bevolkingsdruk.
oorzaken: industrialisatie in steden en armoede
platteland
gevolgen: problemen met huisvesting en
werkgelegenheid in steden
● oplossing meer aandacht voor
binnenland:
‒ 1960 nieuwe hoofdstad Brasilia
‒ midden 20e eeuw vrijhandelszone rond
Manaus
, Verstedelijking en infrastructuur
► Nieuwe infrastructuur vanuit Brasilia lokt agrarische mno’s naar binnenland. Er ontstaan
(middel)grote handels- en industriesteden.
- in Amazonegebied ook nieuwe infrastructuur → toename landbouw, mijnbouw en nieuwe
steden
- verstedelijkingstempo grote steden afgevlakt, terwijl middelgrote steden harder groeien
Een nieuw patroon
► In kustgebied groeien kleinere steden steeds sneller, doordat mensen steeds meer van grote
naar kleinere steden verhuizen.
● ook veel bedrijven verkassen van grote steden naar kleinere steden vanwege vervuiling en
files
Netwerk
► Steden in Zuidoost-Brazilië vormen stedelijk netwerk. Daarbij zorgen de vele contacten
tussen bedrijven, overheden en instellingen voor samenhangend geheel.
● voorwaarde voor economische en politieke samenwerking in stedelijk netwerk is een goede
infrastructuur
● vervoer binnen steden is vaak lastig
Paragraaf 2.2 Steden onder de loep
Verbrokkeling
► Door verdere menging van arme en rijke wijken zijn steden gefragmenteerd.
● Voorzieningen zijn steeds meer ‘uitgestrooid’ over hele stad. Duurdere winkelcentra liggen
bij verkeersknooppunten aan rand van steden voor goede bereikbaarheid.
Gated community’s in soorten
► Gated community’s (ommuurde woonwijken)
verschillen sterk.
Drie soorten:
kleine gated community’s midden in steden: wijk met beperkte
voorzieningen, voor middelhoge inkomens
gated community’s suburbs: wijk met meer voorzieningen, voor
hogere inkomens
grote complete wijken: bijna alle voorzieningen aanwezig,
voor de rijksten (bijvoorbeeld Alphaville bij São Paulo)
Slums en slums
► Kenmerken krottenwijken volgens VN:
- geen bescherming tegen extreme
weersomstandigheden
- meerdere personen in dezelfde woonruimte
- beperkte toegang schoon drinkwater
- onvoldoende sanitaire voorzieningen
- onzeker bezit woning
