‘’Dat je plotseling zo los
Literatuurdossier kan staan van1de
boekopdracht
Literatuurdossier
Literatuurdossier boekopdracht 1
meest alledaagse handelingen verontrust me.
Ik heb er geen verklaring voor.’’ – Maarten
J. Bernlef, Hersenschimmen
,Inhoud:
1. Boekverslag: ................................................................................................p. 2
- Titelbeschrijving ......................................................................................p. 2
- Korte samenvatting inhoud .....................................................................p. 2
2. Verdiepingsopdracht: ...................................................................................p. 3
- Open plekken .........................................................................................p. 3
- Personages ............................................................................................p. 4
- Fabel en sujet .........................................................................................p. 5
- Perspectief .............................................................................................p. 6
- Thematiek ..............................................................................................p. 7
3. Achtergrondinformatie auteur .....................................................................p. 9
4. Bronnen ………………………………………………………………………….p. 10
1
,Deel 1: Boekverslag
Titelbeschrijving:
J. Bernlef, hersenschimmen. Amsterdam 1984 (vierenveertigste druk)
Korte samenvatting inhoud:
Het boek gaaf over de 72-jarige Maarten Klein. Hij is een tijdje na de tweede
wereldoorlog met zijn vrouw Vera naar het plaatsje Gloucester in Amerika
geëmigreerd, waar hij werkte als secretaris van de IMCO, een internationale
maritieme organisatie. Nu leidt hij een rustig leventje, maar geleidelijk aan
veranderen dingen in Maarten zijn brein. Hij vergeet herinneringen en raakt steeds
vaker afwezig. Hij verwijt dit aan de winter, maar eigenlijk weet Maarten niet wat er
aan de hand is en ook Vera weet niet wat ze moet doen. Ze besluit dokter Eardly
erbij te halen, hij schrijft Maarten pillen voor die hem rust moeten geven. Als Maarten
nog verder achteruit gaar besluiten ze een vaste kracht in huis te nemen, Phil Taylor.
Zij zorgt voor Maartens medicatie en wandelt samen met hem en Robert, hun hond.
Ook probeert Vera doormiddel van oude fotoboeken herinneringen bij Maarten op te
wekken, maar dit werkt steeds minder goed. Maarten denkt zelfs op den duur dat hij
weer een jongetje is en in dat het oorlog is. Dan besluit Vera samen met dokter
Eardly om hem naar een verzorgingstehuis te brengen. Maarten zijn gedachten zijn
daar heel onrustig, maar hij hoort Vera zeggen dat de lente eindelijk staat te
beginnen.
2
, Deel 2: Verdiepingsopdracht
Open plekken
Er zitten volgens ons veel open blekken in dit boek. Dit begon al voordat we het boek
lazen. De titel ‘Hersenschimmen’ bracht bij ons namelijk veel vragen op. Want wat
hielden hersenschimmen in? We wisten ook niet wat we van dit boek moesten
verwachten. Wat hersenschimmen inhield werd aan het eind van het boek duidelijk,
Maarten vertelde toen namelijk dat volgens hem hersenschimmen een inbeelding
van het hoofd zijn.
Ook aan het begin van het verhaal zat voor ons een open plek, het was toen namelijk
nog niet duidelijk dat Vera de vrouw van Maarten was. Later kwam je dit wel te
weten, ook kwam je dan te weten dat het geen ochtend is maar avond. Maarten
dacht namelijk dat het al avond was, dit is ook het eerste teken dat je erachter komt
dat Maarten aan het dementeren is. Dit was erg verwarrend voor ons maar later werd
het duidelijk dat hij dit vaker had door zijn dementie en daardoor soms dingen uit het
verleden weer deed en als werkelijkheid zag.
Ook Maarten zijn werk is in het begin een open plek. Hier denkt hij vaak aan terug
terwijl de lezer hier nog niet weet wat zijn werk is. Dit wordt later in het boek
uitgelegd en dus beantwoord.
Een ander open plek is een collega van Maarten, Karl Simic. In het boek zei Maarten
dat hij de enige was die wist waarom hij zelfmoord had gepleegd, maar dit wordt
nooit verteld
Het einde van het boek is ook een open einde. Het was namelijk niet duidelijk of
Maarten aan het eind van het boek nog leefde of niet. Dit schetst voor de lezer wel
een extra beeld van hoe ver heen Maarten eigenlijk al heen is. Wij vonden dit echter
wel jammer omdat je niet goed weet wat er verder nog gaat gebeuren met Maarten
en Vera. De meeste open plekken uit dit boek bestaan uit flashbacks van Maarten,
deze zijn namelijk korte beelden van zijn verleden waarin de schrijver een kort beeld
schetst.
Eigenlijk bestaat het hele verhaal uit open plekken, want vaak is Maarten iets aan het
vertellen en dan lees je een witregel en gaat het door over iets heel anders. Wat er in
die tussentijd is gebeurd weet je nier en is dus een open plek. Zo ook toen Maarten
een injectiespuit kreeg en naar het verzorgingstehuis werd gebracht. In die witregel is
namelijk heel veel verandert. Maarten ging namelijk sinds die witregel steeds slechter
schrijven. 'Maar waarom huilt ze dan? Gelukkig dat zij er is. Zij is de enige die ik nog
vertrouw. ‘Je mag nooit meer weggaan,’ fluister ik en ik pak haar hand vast. ‘Hoor je,
Vera, nooit meer.’
Koppijn, koppijn en dorst. Beweeg deze lippen, komen er misschien weer woorden in
dit hoofd.' (p. 173)
De schrijver creëert met het achterhouden van informatie wel een extra soort
spanning. Hierdoor wil je sneller doorlezen om erachter te komen wat het nou
betekende of wat er met dat stukje bedoeld werd. Ook zorgen deze open plekken
voor extra verwarring, maar dat is wederom weer om de nadruk erop te leggen dat
Maarten aan het dementeren is.
3
Literatuurdossier kan staan van1de
boekopdracht
Literatuurdossier
Literatuurdossier boekopdracht 1
meest alledaagse handelingen verontrust me.
Ik heb er geen verklaring voor.’’ – Maarten
J. Bernlef, Hersenschimmen
,Inhoud:
1. Boekverslag: ................................................................................................p. 2
- Titelbeschrijving ......................................................................................p. 2
- Korte samenvatting inhoud .....................................................................p. 2
2. Verdiepingsopdracht: ...................................................................................p. 3
- Open plekken .........................................................................................p. 3
- Personages ............................................................................................p. 4
- Fabel en sujet .........................................................................................p. 5
- Perspectief .............................................................................................p. 6
- Thematiek ..............................................................................................p. 7
3. Achtergrondinformatie auteur .....................................................................p. 9
4. Bronnen ………………………………………………………………………….p. 10
1
,Deel 1: Boekverslag
Titelbeschrijving:
J. Bernlef, hersenschimmen. Amsterdam 1984 (vierenveertigste druk)
Korte samenvatting inhoud:
Het boek gaaf over de 72-jarige Maarten Klein. Hij is een tijdje na de tweede
wereldoorlog met zijn vrouw Vera naar het plaatsje Gloucester in Amerika
geëmigreerd, waar hij werkte als secretaris van de IMCO, een internationale
maritieme organisatie. Nu leidt hij een rustig leventje, maar geleidelijk aan
veranderen dingen in Maarten zijn brein. Hij vergeet herinneringen en raakt steeds
vaker afwezig. Hij verwijt dit aan de winter, maar eigenlijk weet Maarten niet wat er
aan de hand is en ook Vera weet niet wat ze moet doen. Ze besluit dokter Eardly
erbij te halen, hij schrijft Maarten pillen voor die hem rust moeten geven. Als Maarten
nog verder achteruit gaar besluiten ze een vaste kracht in huis te nemen, Phil Taylor.
Zij zorgt voor Maartens medicatie en wandelt samen met hem en Robert, hun hond.
Ook probeert Vera doormiddel van oude fotoboeken herinneringen bij Maarten op te
wekken, maar dit werkt steeds minder goed. Maarten denkt zelfs op den duur dat hij
weer een jongetje is en in dat het oorlog is. Dan besluit Vera samen met dokter
Eardly om hem naar een verzorgingstehuis te brengen. Maarten zijn gedachten zijn
daar heel onrustig, maar hij hoort Vera zeggen dat de lente eindelijk staat te
beginnen.
2
, Deel 2: Verdiepingsopdracht
Open plekken
Er zitten volgens ons veel open blekken in dit boek. Dit begon al voordat we het boek
lazen. De titel ‘Hersenschimmen’ bracht bij ons namelijk veel vragen op. Want wat
hielden hersenschimmen in? We wisten ook niet wat we van dit boek moesten
verwachten. Wat hersenschimmen inhield werd aan het eind van het boek duidelijk,
Maarten vertelde toen namelijk dat volgens hem hersenschimmen een inbeelding
van het hoofd zijn.
Ook aan het begin van het verhaal zat voor ons een open plek, het was toen namelijk
nog niet duidelijk dat Vera de vrouw van Maarten was. Later kwam je dit wel te
weten, ook kwam je dan te weten dat het geen ochtend is maar avond. Maarten
dacht namelijk dat het al avond was, dit is ook het eerste teken dat je erachter komt
dat Maarten aan het dementeren is. Dit was erg verwarrend voor ons maar later werd
het duidelijk dat hij dit vaker had door zijn dementie en daardoor soms dingen uit het
verleden weer deed en als werkelijkheid zag.
Ook Maarten zijn werk is in het begin een open plek. Hier denkt hij vaak aan terug
terwijl de lezer hier nog niet weet wat zijn werk is. Dit wordt later in het boek
uitgelegd en dus beantwoord.
Een ander open plek is een collega van Maarten, Karl Simic. In het boek zei Maarten
dat hij de enige was die wist waarom hij zelfmoord had gepleegd, maar dit wordt
nooit verteld
Het einde van het boek is ook een open einde. Het was namelijk niet duidelijk of
Maarten aan het eind van het boek nog leefde of niet. Dit schetst voor de lezer wel
een extra beeld van hoe ver heen Maarten eigenlijk al heen is. Wij vonden dit echter
wel jammer omdat je niet goed weet wat er verder nog gaat gebeuren met Maarten
en Vera. De meeste open plekken uit dit boek bestaan uit flashbacks van Maarten,
deze zijn namelijk korte beelden van zijn verleden waarin de schrijver een kort beeld
schetst.
Eigenlijk bestaat het hele verhaal uit open plekken, want vaak is Maarten iets aan het
vertellen en dan lees je een witregel en gaat het door over iets heel anders. Wat er in
die tussentijd is gebeurd weet je nier en is dus een open plek. Zo ook toen Maarten
een injectiespuit kreeg en naar het verzorgingstehuis werd gebracht. In die witregel is
namelijk heel veel verandert. Maarten ging namelijk sinds die witregel steeds slechter
schrijven. 'Maar waarom huilt ze dan? Gelukkig dat zij er is. Zij is de enige die ik nog
vertrouw. ‘Je mag nooit meer weggaan,’ fluister ik en ik pak haar hand vast. ‘Hoor je,
Vera, nooit meer.’
Koppijn, koppijn en dorst. Beweeg deze lippen, komen er misschien weer woorden in
dit hoofd.' (p. 173)
De schrijver creëert met het achterhouden van informatie wel een extra soort
spanning. Hierdoor wil je sneller doorlezen om erachter te komen wat het nou
betekende of wat er met dat stukje bedoeld werd. Ook zorgen deze open plekken
voor extra verwarring, maar dat is wederom weer om de nadruk erop te leggen dat
Maarten aan het dementeren is.
3
