Praktijkleren 2
KLINISCH BEREDENEREN EN ONDERZOEKEND VERMOGEN
, INHOUDSOPGAVE
Casuïstiek................................................................................................................................................. 3
Anamnese ................................................................................................................................................ 4
Screeningsinstrumenten ..................................................................................................................... 6
Probleemanalyse ................................................................................................................................. 7
Betrokken disciplines........................................................................................................................... 7
Verpleegkundige diagnose ...................................................................................................................... 9
Anatomie en fysiologie ........................................................................................................................ 9
Externe en persoonlijke factoren ...................................................................................................... 10
Activiteiten en participatie ................................................................................................................ 13
Kwaliteit van leven ............................................................................................................................ 15
Diagnosestelling ................................................................................................................................ 16
Resultaten ............................................................................................................................................. 17
Interventies ........................................................................................................................................... 17
Evaluatie ................................................................................................................................................ 19
Aanpassingen zorgdossier ................................................................................................................. 20
Overdracht......................................................................................................................................... 20
Bronnenlijst ........................................................................................................................................... 21
Bijlage 1 – Anamneselijst....................................................................................................................... 24
Bijlage 2 – Transferprotocol .................................................................................................................. 29
Bijlage 3 – Vragenlijst Incontinentie ...................................................................................................... 31
Bijlage 4 – Observatielijst Dementie ..................................................................................................... 33
Bijlage 5 – PACSLAC-D ........................................................................................................................... 35
Bijlage 6 – Cornell .................................................................................................................................. 36
Praktijkleren 2 Pagina 2
, CASUÏSTIEK
Mevrouw R. (86 jaar) is een gescheiden vrouw met zowel lichamelijke als psychische problematieken.
Mevrouw is woonachtig op een gesloten afdeling in een kleinschalig verpleeghuis met nog zeven
andere bewoners op de afdeling. Ze woont in een verpleeghuis, omdat ze vanwege haar dementie is
gebonden aan 24-uurs zorg. Mevrouw heeft twee dochters en één zoon. Alle drie wonen dicht bij
haar in de buurt en komen wekelijks bij haar op bezoek. Ook heeft mevrouw veel contact met andere
bewoners op de afdeling. Voor mevrouw is vanwege de beperkingen in de visus en het gehoor
contact soms moeilijk. Dit kan haar dan frustreren.
Ondanks dat mevrouw veel bezoek krijgt, lijkt ze zich eenzaam te voelen. Ze vraagt regelmatig naar
haar kinderen nadat ze op bezoek zijn geweest. Hierdoor wordt ze emotioneel en vertoont ze
claimend gedrag naar de verpleging. Dit uit zich dan door herhaaldelijk dezelfde vraag te stellen en
geen genoegen te nemen met een antwoord. Mevrouw heeft dan geen controle meer over haar
eigen handelen. Dit ontwikkelt zich daarna verder in somberheid en soms ontroostbaarheid. Vanuit
dit gedrag blijkt er naast dementie ook een onderliggende depressie aanwezig te zijn. Deze was ook
al aanwezig voor de dementie. De laatste tijd lijkt de depressie niet helemaal onder controle te zijn
en wordt het sombere- en claimende gedrag alsmaar extremer.
Naast dementie heeft mevrouw sinds 1988 ook diabetes mellitus type 1. Desondanks eet mevrouw
veel zoetigheid en voelt zich ook écht benadeeld als ze dit niet krijgt. Er is met de familie de afspraak
gemaakt dat zoetigheid geaccepteerd wordt. Voor de dementie hield ze zich ook niet aan een
aangepast dieet voor de diabetes.
MEDICATIE
Calci Chew D3 Dit medicijn wordt gebruikt bij een tekort aan calcium en vitamine D3 en bij
botontkalking (KNMP, 2018).
Citalopram Bij gebruik van dit medicijn kan de stemming worden verbeterd en
verminderen angsten en angstverschijnselen (KNMP, 2018).
Irbesartan/ Deze medicatie wordt ingezet bij hypertensie (FK, z.j.).
Hydrochloorthiazide
Fentanyl Dit is een sterke pijnstiller en valt onder de opiumwetgeving (KNMP, 2018).
Macrogol Bij obstipatie kan dit medicijn ingezet worden. Het houdt water vast in de
darmen, waardoor ontlasting zachter wordt en de stoelgang wordt
gestimuleerd (KNMP, 2018).
Metformine Dit medicijn wordt bij diabetes mellitus ingezet en het verlaagt de
bloedsuikerspiegel (KNMP, 2018).
Norfloxacine Bij een blaasontsteking doodt dit medicijn de bacteriën (KNMP, 2018).
Novomix Deze medicatie wordt ingezet bij diabetes mellitus. Hierbij maakt het
lichaam nauwelijks tot geen insuline aan en dit medicijn is een vorm van
insuline (KNMP, 2018).
Omeprazol Dit medicijn wordt ook wel maagbeschermer genoemd. Het verminderd de
aanmaak van maagzuur en wordt ter bescherming van de maag tegen
andere medicijnen gebruikt (KNMP, 2018).
Paracetamol De werking van dit medicijn is pijnstillend en koortsverlagend (KNMP, 2018).
Rosuvastatine Deze medicatie verlaagt het cholesterol en verminderd aderverkalking
(KNMP, 2018).
Zopiclon Bij ernstige slapeloosheid kan dit medicijn worden ingezet (FK, z.j.).
Praktijkleren 2 Pagina 3
, ANAMNESE
Vanuit de organisatie wordt er gebruik gemaakt van het model Zorgleefplan Verantwoorde Zorg. Dit
model is in 2006 geïntroduceerd door Actiz en heeft als doel een kwalitatief hulpmiddel te
ontwikkelen waarmee verantwoorde zorg gerealiseerd kan worden. Keuzevrijheid, eigen regie en
veiligheid voor zorgvragers staan daarbij centraal (Zorgleefplanwijzer, 2017). Actiz (z.j.) heeft het
model uitgewerkt in vier levensdomeinen:
Woon- en leefomgeving
Participatie
Mentaal welbevinden en autonomie
Lichamelijk welbevinden
Het bovengenoemde model zit in het anamneseformulier dat gebruikt wordt binnen de organisatie
verwerkt. Hieronder staat een verkorte versie van de anamnese uitgewerkt. Het volledige formulier
is te vinden in bijlage 1. Er is een hetero-anamnese afgenomen met de familie, omdat mevrouw zelf
niet meer in staat is om adequaat te antwoorden. Op sommige momenten kan dit nog wel en zal dit
worden meegenomen in het zorgdossier. Zoals beschreven is er gebruik gemaakt van het principe
‘shared decision making’. Dit houdt in dat beslissingen in samenspraak worden genomen met de
zorgvrager en familie (Kersten, 2015, p. 138). Ondanks de cognitieve achteruitgang kan mevrouw nog
aangeven wat ze wil. Op haar eigen manier voert ze de regie over haar leven. Bijvoorbeeld de tijd van
het opstaan en naar bed gaan of wat ze wil eten, etc. Hierbij ondersteunt de verpleging door middel
van zelfmanagement-ondersteuning bij dementie. Dit is een persoonsgerichte benadering, waarbij de
verpleging in samensprak met de zorgvrager de zorg afstemt op persoonlijke voorkeuren en
behoeften (Bakker, Habes, Quist, Van der Sande & Van de Vrie, 2017, p. 333).
Woon- en leefomgeving
Om mevrouw zichzelf thuis te laten voelen is het belangrijk om gehoor te geven aan haar wensen.
Het appartement is bijvoorbeeld ingericht met haar eigen spullen en meubels. Dit zorgt ervoor dat ze
haar eigen kamer kan herkennen. Ook houdt mevrouw ervan om de plantjes op haar appartement te
verzorgen. Ze is niet altijd meer in staat dit zelfstandig te doen en krijgt hierbij ondersteuning vanuit
de verpleging. ‘s Nachts staat er bij mevrouw een deuralarm aan. Dit zorgt voor het gevoel van
veiligheid en geborgenheid als ze het appartement af gaat. Hierdoor raakt mevrouw niet de weg
kwijt en kan ze terug worden begeleid naar haar bed.
Participatie
Mevrouw krijgt bij het invullen van haar dag begeleiding van de verpleging. Daaronder valt ook een
stukje dagbesteding en hierbij wordt mevrouw ook volledig geholpen. Door de verminderde visus en
het gehoor is mevrouw moeilijk in staat zelfstandig activiteiten te ondernemen. Enkele activiteiten
die mevrouw leuk vindt om te doen zijn; puzzelen, kleuren, maaltijden, muziek, dieren en planten.
Mevrouw houdt ook van een praatje met zowel de familie, medebewoners en de verpleging. Ze vindt
het fijn als iemand interesse in haar toont, maar is daarbij ook geïnteresseerd in de ander. In de
avond drinkt mevrouw graag een wijntje en eet ze wat lekkers. Het liefst doet ze dat samen met de
medebewoners. In de zomer zit mevrouw graag op het balkon of wandelt ze buiten in de tuin.
Doordat mevrouw nauwelijks een activiteit alleen kan uitvoeren blijkt dat mevrouw zich regelmatig
verveelt. Mevrouw loopt dan rusteloos rond over de afdeling en vaak is ze dan op zoek naar
aandacht van anderen.
Praktijkleren 2 Pagina 4
KLINISCH BEREDENEREN EN ONDERZOEKEND VERMOGEN
, INHOUDSOPGAVE
Casuïstiek................................................................................................................................................. 3
Anamnese ................................................................................................................................................ 4
Screeningsinstrumenten ..................................................................................................................... 6
Probleemanalyse ................................................................................................................................. 7
Betrokken disciplines........................................................................................................................... 7
Verpleegkundige diagnose ...................................................................................................................... 9
Anatomie en fysiologie ........................................................................................................................ 9
Externe en persoonlijke factoren ...................................................................................................... 10
Activiteiten en participatie ................................................................................................................ 13
Kwaliteit van leven ............................................................................................................................ 15
Diagnosestelling ................................................................................................................................ 16
Resultaten ............................................................................................................................................. 17
Interventies ........................................................................................................................................... 17
Evaluatie ................................................................................................................................................ 19
Aanpassingen zorgdossier ................................................................................................................. 20
Overdracht......................................................................................................................................... 20
Bronnenlijst ........................................................................................................................................... 21
Bijlage 1 – Anamneselijst....................................................................................................................... 24
Bijlage 2 – Transferprotocol .................................................................................................................. 29
Bijlage 3 – Vragenlijst Incontinentie ...................................................................................................... 31
Bijlage 4 – Observatielijst Dementie ..................................................................................................... 33
Bijlage 5 – PACSLAC-D ........................................................................................................................... 35
Bijlage 6 – Cornell .................................................................................................................................. 36
Praktijkleren 2 Pagina 2
, CASUÏSTIEK
Mevrouw R. (86 jaar) is een gescheiden vrouw met zowel lichamelijke als psychische problematieken.
Mevrouw is woonachtig op een gesloten afdeling in een kleinschalig verpleeghuis met nog zeven
andere bewoners op de afdeling. Ze woont in een verpleeghuis, omdat ze vanwege haar dementie is
gebonden aan 24-uurs zorg. Mevrouw heeft twee dochters en één zoon. Alle drie wonen dicht bij
haar in de buurt en komen wekelijks bij haar op bezoek. Ook heeft mevrouw veel contact met andere
bewoners op de afdeling. Voor mevrouw is vanwege de beperkingen in de visus en het gehoor
contact soms moeilijk. Dit kan haar dan frustreren.
Ondanks dat mevrouw veel bezoek krijgt, lijkt ze zich eenzaam te voelen. Ze vraagt regelmatig naar
haar kinderen nadat ze op bezoek zijn geweest. Hierdoor wordt ze emotioneel en vertoont ze
claimend gedrag naar de verpleging. Dit uit zich dan door herhaaldelijk dezelfde vraag te stellen en
geen genoegen te nemen met een antwoord. Mevrouw heeft dan geen controle meer over haar
eigen handelen. Dit ontwikkelt zich daarna verder in somberheid en soms ontroostbaarheid. Vanuit
dit gedrag blijkt er naast dementie ook een onderliggende depressie aanwezig te zijn. Deze was ook
al aanwezig voor de dementie. De laatste tijd lijkt de depressie niet helemaal onder controle te zijn
en wordt het sombere- en claimende gedrag alsmaar extremer.
Naast dementie heeft mevrouw sinds 1988 ook diabetes mellitus type 1. Desondanks eet mevrouw
veel zoetigheid en voelt zich ook écht benadeeld als ze dit niet krijgt. Er is met de familie de afspraak
gemaakt dat zoetigheid geaccepteerd wordt. Voor de dementie hield ze zich ook niet aan een
aangepast dieet voor de diabetes.
MEDICATIE
Calci Chew D3 Dit medicijn wordt gebruikt bij een tekort aan calcium en vitamine D3 en bij
botontkalking (KNMP, 2018).
Citalopram Bij gebruik van dit medicijn kan de stemming worden verbeterd en
verminderen angsten en angstverschijnselen (KNMP, 2018).
Irbesartan/ Deze medicatie wordt ingezet bij hypertensie (FK, z.j.).
Hydrochloorthiazide
Fentanyl Dit is een sterke pijnstiller en valt onder de opiumwetgeving (KNMP, 2018).
Macrogol Bij obstipatie kan dit medicijn ingezet worden. Het houdt water vast in de
darmen, waardoor ontlasting zachter wordt en de stoelgang wordt
gestimuleerd (KNMP, 2018).
Metformine Dit medicijn wordt bij diabetes mellitus ingezet en het verlaagt de
bloedsuikerspiegel (KNMP, 2018).
Norfloxacine Bij een blaasontsteking doodt dit medicijn de bacteriën (KNMP, 2018).
Novomix Deze medicatie wordt ingezet bij diabetes mellitus. Hierbij maakt het
lichaam nauwelijks tot geen insuline aan en dit medicijn is een vorm van
insuline (KNMP, 2018).
Omeprazol Dit medicijn wordt ook wel maagbeschermer genoemd. Het verminderd de
aanmaak van maagzuur en wordt ter bescherming van de maag tegen
andere medicijnen gebruikt (KNMP, 2018).
Paracetamol De werking van dit medicijn is pijnstillend en koortsverlagend (KNMP, 2018).
Rosuvastatine Deze medicatie verlaagt het cholesterol en verminderd aderverkalking
(KNMP, 2018).
Zopiclon Bij ernstige slapeloosheid kan dit medicijn worden ingezet (FK, z.j.).
Praktijkleren 2 Pagina 3
, ANAMNESE
Vanuit de organisatie wordt er gebruik gemaakt van het model Zorgleefplan Verantwoorde Zorg. Dit
model is in 2006 geïntroduceerd door Actiz en heeft als doel een kwalitatief hulpmiddel te
ontwikkelen waarmee verantwoorde zorg gerealiseerd kan worden. Keuzevrijheid, eigen regie en
veiligheid voor zorgvragers staan daarbij centraal (Zorgleefplanwijzer, 2017). Actiz (z.j.) heeft het
model uitgewerkt in vier levensdomeinen:
Woon- en leefomgeving
Participatie
Mentaal welbevinden en autonomie
Lichamelijk welbevinden
Het bovengenoemde model zit in het anamneseformulier dat gebruikt wordt binnen de organisatie
verwerkt. Hieronder staat een verkorte versie van de anamnese uitgewerkt. Het volledige formulier
is te vinden in bijlage 1. Er is een hetero-anamnese afgenomen met de familie, omdat mevrouw zelf
niet meer in staat is om adequaat te antwoorden. Op sommige momenten kan dit nog wel en zal dit
worden meegenomen in het zorgdossier. Zoals beschreven is er gebruik gemaakt van het principe
‘shared decision making’. Dit houdt in dat beslissingen in samenspraak worden genomen met de
zorgvrager en familie (Kersten, 2015, p. 138). Ondanks de cognitieve achteruitgang kan mevrouw nog
aangeven wat ze wil. Op haar eigen manier voert ze de regie over haar leven. Bijvoorbeeld de tijd van
het opstaan en naar bed gaan of wat ze wil eten, etc. Hierbij ondersteunt de verpleging door middel
van zelfmanagement-ondersteuning bij dementie. Dit is een persoonsgerichte benadering, waarbij de
verpleging in samensprak met de zorgvrager de zorg afstemt op persoonlijke voorkeuren en
behoeften (Bakker, Habes, Quist, Van der Sande & Van de Vrie, 2017, p. 333).
Woon- en leefomgeving
Om mevrouw zichzelf thuis te laten voelen is het belangrijk om gehoor te geven aan haar wensen.
Het appartement is bijvoorbeeld ingericht met haar eigen spullen en meubels. Dit zorgt ervoor dat ze
haar eigen kamer kan herkennen. Ook houdt mevrouw ervan om de plantjes op haar appartement te
verzorgen. Ze is niet altijd meer in staat dit zelfstandig te doen en krijgt hierbij ondersteuning vanuit
de verpleging. ‘s Nachts staat er bij mevrouw een deuralarm aan. Dit zorgt voor het gevoel van
veiligheid en geborgenheid als ze het appartement af gaat. Hierdoor raakt mevrouw niet de weg
kwijt en kan ze terug worden begeleid naar haar bed.
Participatie
Mevrouw krijgt bij het invullen van haar dag begeleiding van de verpleging. Daaronder valt ook een
stukje dagbesteding en hierbij wordt mevrouw ook volledig geholpen. Door de verminderde visus en
het gehoor is mevrouw moeilijk in staat zelfstandig activiteiten te ondernemen. Enkele activiteiten
die mevrouw leuk vindt om te doen zijn; puzzelen, kleuren, maaltijden, muziek, dieren en planten.
Mevrouw houdt ook van een praatje met zowel de familie, medebewoners en de verpleging. Ze vindt
het fijn als iemand interesse in haar toont, maar is daarbij ook geïnteresseerd in de ander. In de
avond drinkt mevrouw graag een wijntje en eet ze wat lekkers. Het liefst doet ze dat samen met de
medebewoners. In de zomer zit mevrouw graag op het balkon of wandelt ze buiten in de tuin.
Doordat mevrouw nauwelijks een activiteit alleen kan uitvoeren blijkt dat mevrouw zich regelmatig
verveelt. Mevrouw loopt dan rusteloos rond over de afdeling en vaak is ze dan op zoek naar
aandacht van anderen.
Praktijkleren 2 Pagina 4
