1
Sociale Psychologie
Hoorcollege 1
Wat is sociale psychologie?
- De studie van hoe mensen denken, betrekking hebben op anderen en anderen beïnvloeden.
Interpersoonlijk of in groepen.
- Vragen die bij sociale psychologie passen:
o Stemgedrag in de politiek.
o Waarom studeren mensen psychologie?
o Hoe lang ervaar je pijn na het verbreken van je relatie?
o Wie zullen je vrienden zijn aan het einde van het jaar?
- Levels van sociale psychologie:
- De menselijke cognitie, emotie en gedrag verschilt per persoon en per situatie.
o Al onze gedachten, emoties en gedrag zitten ingeworteld in ons brein.
▪ Mensen die bijvoorbeeld conservatief stemmen, hebben een grotere
amygdala.
Evolutionaire psychologie:
- Veel psychologische gedragingen zijn geëvolueerd omdat ze onze voorvaders vroeger hielpen
om een uitdagende omgeving te overleven.
o Een automatische ‘bang respons’ bij slangen en niet bij bloemen.
- Marketing:
o Onze consumenten keuze wordt beïnvloed door marketing.
▪ Persuasion: het proces waarbij een boodschap leidt tot een verandering in
overtuigingen, attitudes en gedragingen.
De rol van de situatie:
- Groepen kunnen mensen dingen laten doen die ze anders niet zouden doen.
o Conformity: een verandering in gedrag of overtuiging als gevolg van echte of
verzonnen groepsdruk.
- Hoe beïnvloedt cultuur bepaalde gevoelens en gedragingen?
o In Nederland en Texas is er een verschillende visie wat betreft de doodstraf.
De rol van de perceptie:
- Mensen maken hun eigen sociale realiteit.
o Menselijke cognitie, emotie en gedrag wordt sterk beïnvloed door de situatie, of
door de interpretatie van de situatie.
- Wanneer mensen de situatie als ‘echt’ bestempelen, dan zijn ze zijn ook echt in hun
consequenties.
- Mensen interpreteren bewijs dat hun kijk op de wereld bevestigt en negeren bewijs wat hun
kijk op de wereld niet bevestigt.
, 2
De rol van anderen mensen:
- Mensen zijn sociale dieren. Anderen beïnvloeden het grootste gedeelte van wat mensen
denken, voelen en doen.
o Groepsdruk: de druk die een peergroep uitoefent op een bepaald persoon of andere
groep omdat het gedrag te veranderen zodat het overeenkomt met het gedrag van
die peergroep.
- Waarom zijn mensen sociale dieren?
o Ze willen erbij horen.
▪ Dat is een van de meest belangrijke behoeftes van de mens.
o Coöperatie en een groepsleven was vroeger essentieel om te overleven.
▪ Jagen, omgaan met extreme klimaatveranderingen, de dreiging van oorlog,
seksuele relaties.
De sociale brein hypothese (Dunbar): ons mensenbrein is geëvolueerd als een resultaat van ons
complexe sociale leven.
The Herding instinct:
- Het ligt in onze natuur om te verlangen naar betekenisvolle relaties met anderen.
o Romantische partners.
o Maar ook collega’s, vrienden, sportteams etc.
o Ons hersenen zijn geprogrammeerd om de behoefte te hebben om erbij te horen.
→ Buitengesloten worden is daarom ook erg pijnlijk.
Buitengesloten zijn:
- Bedreigend onze vier behoeften:
o Erbij horen.
o Controle hebben.
o Zelfvertrouwen.
o Ertoe doen.
- Zorgt buitengesloten worden ervoor dat er mindere prestatie is bij een intelligentie test?
o Ja.
Hoorcollege 2
Groepen:
- Een groep: twee of meerdere personen die een interactie met elkaar hebben en elkaar
beïnvloeden. Ze zien elkaar als ‘’ons’’.
- Groepen zijn:
, 3
o Dynamisch.
▪ Ze beïnvloeden elkaars prestatie, mening en keuze/besluit.
o Hiërarchisch.
o Egalitair (ze willen de gelijkheid nastreven).
- De macht binnen groepen is verschillend.
o Leiders, volgers.
- De status is verschillend.
o Je hebt waardevolle en niet-waardevolle leden.
1. De invloed van een groep op prestatie:
- Social facilitation: de neiging van mensen om simpele of goed beoefende taken beter te
doen in het bijzijn van anderen. De dominante respons wordt bekrachtigd (iets wel of niet
goed kunnen) door de aanwezigheid van anderen. Bijvoorbeeld beter tennissen met
aanschouwers.
- Social inhibition: dat het slechter gaat wanneer er mensen om je heen zijn. Bijvoorbeeld
presenteren.
- Zajonc Social Facilitation Model: de aanwezigheid van anderen → fysieke arousal →
dominante respons → de dominante respons is correct (degene wordt beter in de prestatie
omdat hij hier normaal al goed in was of omdat het een simpele taak is) óf de dominante
respons is incorrect (degene wordt slechter in de prestatie omdat hij de taak normaal,
zonder omstanders, al niet goed kon)
o Goede tennisspelers presteren beter met publiek.
o Slechte tennisspelers presteren slechter met publiek.
- Evaluation apprehension: bezorgdheid over hoe anderen ons
evalueren.
o Mannelijke joggers rennen sneller wanneer er een
Jonge vrouw naast de zijlijn zit. Maar niet wanneer zij
Met haar rug naar de jogger toe zit.
- Mere-pressence: dat alleen elkaars aanwezigheid al voldoende is om arousal te creëren.
- Social loafing: wanneer mensen individueel minder hard hun best doen wanneer de groep
groter is.
o Denk bijvoorbeeld aan touwtrekken of klappen. Als je alleen bent zou je veel harder
aan het touw trekken/ klappen dan wanneer je in een groep bent en de taak
uitvoerd.
o Waarom hebben mensen social loafing?
▪ Omdat er geen ‘evaluation apprehension’ is.
▪ Omdat de verantwoordelijkheid verdeeld ligt.
▪ Verkiezen eigenbelang boven het groepsbelang.
o Social loafing in het dagelijkse leven:
▪ Bij groepsprojecten. Mensen zijn geneigd in een groep minder te doen dan
dat je in je eentje een opdracht moet maken.
o Minder social loafing wanneer:
▪ De groep meer samenhangend is.
▪ De groep competitiever is (en ze willen winnen).
o Hoe kan iemand social loafing in een groep verminderen?
▪ Door individuele bijdragen te laten zien.
▪ Door uitdagende taken te maken.
▪ Door de cohesie van de groep te vergroten.
▪ Door het doel van de groep belangrijker te maken.
2. De invloed van een groep op meningen:
Sociale Psychologie
Hoorcollege 1
Wat is sociale psychologie?
- De studie van hoe mensen denken, betrekking hebben op anderen en anderen beïnvloeden.
Interpersoonlijk of in groepen.
- Vragen die bij sociale psychologie passen:
o Stemgedrag in de politiek.
o Waarom studeren mensen psychologie?
o Hoe lang ervaar je pijn na het verbreken van je relatie?
o Wie zullen je vrienden zijn aan het einde van het jaar?
- Levels van sociale psychologie:
- De menselijke cognitie, emotie en gedrag verschilt per persoon en per situatie.
o Al onze gedachten, emoties en gedrag zitten ingeworteld in ons brein.
▪ Mensen die bijvoorbeeld conservatief stemmen, hebben een grotere
amygdala.
Evolutionaire psychologie:
- Veel psychologische gedragingen zijn geëvolueerd omdat ze onze voorvaders vroeger hielpen
om een uitdagende omgeving te overleven.
o Een automatische ‘bang respons’ bij slangen en niet bij bloemen.
- Marketing:
o Onze consumenten keuze wordt beïnvloed door marketing.
▪ Persuasion: het proces waarbij een boodschap leidt tot een verandering in
overtuigingen, attitudes en gedragingen.
De rol van de situatie:
- Groepen kunnen mensen dingen laten doen die ze anders niet zouden doen.
o Conformity: een verandering in gedrag of overtuiging als gevolg van echte of
verzonnen groepsdruk.
- Hoe beïnvloedt cultuur bepaalde gevoelens en gedragingen?
o In Nederland en Texas is er een verschillende visie wat betreft de doodstraf.
De rol van de perceptie:
- Mensen maken hun eigen sociale realiteit.
o Menselijke cognitie, emotie en gedrag wordt sterk beïnvloed door de situatie, of
door de interpretatie van de situatie.
- Wanneer mensen de situatie als ‘echt’ bestempelen, dan zijn ze zijn ook echt in hun
consequenties.
- Mensen interpreteren bewijs dat hun kijk op de wereld bevestigt en negeren bewijs wat hun
kijk op de wereld niet bevestigt.
, 2
De rol van anderen mensen:
- Mensen zijn sociale dieren. Anderen beïnvloeden het grootste gedeelte van wat mensen
denken, voelen en doen.
o Groepsdruk: de druk die een peergroep uitoefent op een bepaald persoon of andere
groep omdat het gedrag te veranderen zodat het overeenkomt met het gedrag van
die peergroep.
- Waarom zijn mensen sociale dieren?
o Ze willen erbij horen.
▪ Dat is een van de meest belangrijke behoeftes van de mens.
o Coöperatie en een groepsleven was vroeger essentieel om te overleven.
▪ Jagen, omgaan met extreme klimaatveranderingen, de dreiging van oorlog,
seksuele relaties.
De sociale brein hypothese (Dunbar): ons mensenbrein is geëvolueerd als een resultaat van ons
complexe sociale leven.
The Herding instinct:
- Het ligt in onze natuur om te verlangen naar betekenisvolle relaties met anderen.
o Romantische partners.
o Maar ook collega’s, vrienden, sportteams etc.
o Ons hersenen zijn geprogrammeerd om de behoefte te hebben om erbij te horen.
→ Buitengesloten worden is daarom ook erg pijnlijk.
Buitengesloten zijn:
- Bedreigend onze vier behoeften:
o Erbij horen.
o Controle hebben.
o Zelfvertrouwen.
o Ertoe doen.
- Zorgt buitengesloten worden ervoor dat er mindere prestatie is bij een intelligentie test?
o Ja.
Hoorcollege 2
Groepen:
- Een groep: twee of meerdere personen die een interactie met elkaar hebben en elkaar
beïnvloeden. Ze zien elkaar als ‘’ons’’.
- Groepen zijn:
, 3
o Dynamisch.
▪ Ze beïnvloeden elkaars prestatie, mening en keuze/besluit.
o Hiërarchisch.
o Egalitair (ze willen de gelijkheid nastreven).
- De macht binnen groepen is verschillend.
o Leiders, volgers.
- De status is verschillend.
o Je hebt waardevolle en niet-waardevolle leden.
1. De invloed van een groep op prestatie:
- Social facilitation: de neiging van mensen om simpele of goed beoefende taken beter te
doen in het bijzijn van anderen. De dominante respons wordt bekrachtigd (iets wel of niet
goed kunnen) door de aanwezigheid van anderen. Bijvoorbeeld beter tennissen met
aanschouwers.
- Social inhibition: dat het slechter gaat wanneer er mensen om je heen zijn. Bijvoorbeeld
presenteren.
- Zajonc Social Facilitation Model: de aanwezigheid van anderen → fysieke arousal →
dominante respons → de dominante respons is correct (degene wordt beter in de prestatie
omdat hij hier normaal al goed in was of omdat het een simpele taak is) óf de dominante
respons is incorrect (degene wordt slechter in de prestatie omdat hij de taak normaal,
zonder omstanders, al niet goed kon)
o Goede tennisspelers presteren beter met publiek.
o Slechte tennisspelers presteren slechter met publiek.
- Evaluation apprehension: bezorgdheid over hoe anderen ons
evalueren.
o Mannelijke joggers rennen sneller wanneer er een
Jonge vrouw naast de zijlijn zit. Maar niet wanneer zij
Met haar rug naar de jogger toe zit.
- Mere-pressence: dat alleen elkaars aanwezigheid al voldoende is om arousal te creëren.
- Social loafing: wanneer mensen individueel minder hard hun best doen wanneer de groep
groter is.
o Denk bijvoorbeeld aan touwtrekken of klappen. Als je alleen bent zou je veel harder
aan het touw trekken/ klappen dan wanneer je in een groep bent en de taak
uitvoerd.
o Waarom hebben mensen social loafing?
▪ Omdat er geen ‘evaluation apprehension’ is.
▪ Omdat de verantwoordelijkheid verdeeld ligt.
▪ Verkiezen eigenbelang boven het groepsbelang.
o Social loafing in het dagelijkse leven:
▪ Bij groepsprojecten. Mensen zijn geneigd in een groep minder te doen dan
dat je in je eentje een opdracht moet maken.
o Minder social loafing wanneer:
▪ De groep meer samenhangend is.
▪ De groep competitiever is (en ze willen winnen).
o Hoe kan iemand social loafing in een groep verminderen?
▪ Door individuele bijdragen te laten zien.
▪ Door uitdagende taken te maken.
▪ Door de cohesie van de groep te vergroten.
▪ Door het doel van de groep belangrijker te maken.
2. De invloed van een groep op meningen:
