Samenvatting Ethiek en Recht
Waarden:
- Autonomie
- Niet-schaden
- Weldoen
- Goede zorg
- Rechtvaardigheid
- Kwaliteit van leven/sterven
Waarom praten en denken over ethiek?
• In de gezondheidszorg staan fundamentele belangen op het spel, dus een goede beslissing is noodzakelijk
• Snelle intuïties:
• Lang niet altijd rationeel
• Lang niet altijd weloverwogen
• Lang niet altijd alle argumenten en belangen vergeleken Daniel Kahneman: Thinking, Fast and
Slow (2011)
• Twee systemen van denken:
• Je eerste reactie is snel maar grillig en zit er gemakkelijk naast
• Je moet je tweede systeem trainen om invloed te laten krijgen op je eerste systeem
Hoe vaak maakt een klinisch werkend arts een ethische kwestie mee?
1. Ervaren artsen minder vaak dan jonge onervaren artsen
2. Huisartsen vaker dan specialisten
3. Dat hangt af van je definitie van een ethisch probleem
4. Elke klinische beslissing bevat een element van ethische afweging
, Klinisch redeneerproces volgens Wulff
Vier componenten:
1. Deductief
• theoretische kennis en patiënt symptomen
2. Empirisch
• klinische ervaring
3. Empatisch-hermeneutisch
• beleving patiënt
4. Ethisch: wat is goed om te doen?
• technische normen
• juridische normen
• ethische/morele normen
Uitgangspunt: klinisch handelen.
Het gaat om
• de ethiek van artsen
• de ethiek van het medisch handelen
• de ethiek van het klinisch redeneerproces
• de juridische kaders waarbinnen
• een arts handelt,
• moet beslissen en
• zich moet (kunnen) verantwoorden
Wat is ethiek?
Ethiek is
• Nadenken over wat goed is om te doen
• Systematische reflectie op waarden en normen
• Theorie van het goede handelen
Ethiek gaat over fundamentele belangen van mensen
Medische ethiek: nadenken over de vraag hoe de belangen van patiënten te behartigen
“Wat is goed om te doen?”
Professionele medische ethiek
Geen individuele zaak, geen strikt persoonlijke smaak, niet simpelweg je eigen mening
Verschillende soorten morele normen:
1. Persoonlijke normen
2. Professionele normen
3. Publieke normen
Professionele standaard, normen van de beroepsgroep
Rechtszekerheid: behandeling patiënt niet afhankelijk van willekeur van welke hulpverlener hij treft
Ethiek van het dagelijks medisch handelen
Dikwijls aandacht voor ethiek wanneer er sprake is van:
• een probleem: wat te doen?
• geen ideale oplossing
• zowel argumenten voor als argumenten tegen
Maar er spelen vaker morele aspecten mee dan je denkt.
Bijvoorbeeld: verwarring van ‘iets doen’ met ‘goed doen’
Waarden
• Geven iets aan wat belangrijk en nastrevenswaardig is
• Meestal positief geformuleerd
• Bijvoorbeeld: trouw, betrouwbaarheid, moed, integriteit, eerlijkheid, hulpvaardigheid, solidariteit etc.
Normen
Waarden:
- Autonomie
- Niet-schaden
- Weldoen
- Goede zorg
- Rechtvaardigheid
- Kwaliteit van leven/sterven
Waarom praten en denken over ethiek?
• In de gezondheidszorg staan fundamentele belangen op het spel, dus een goede beslissing is noodzakelijk
• Snelle intuïties:
• Lang niet altijd rationeel
• Lang niet altijd weloverwogen
• Lang niet altijd alle argumenten en belangen vergeleken Daniel Kahneman: Thinking, Fast and
Slow (2011)
• Twee systemen van denken:
• Je eerste reactie is snel maar grillig en zit er gemakkelijk naast
• Je moet je tweede systeem trainen om invloed te laten krijgen op je eerste systeem
Hoe vaak maakt een klinisch werkend arts een ethische kwestie mee?
1. Ervaren artsen minder vaak dan jonge onervaren artsen
2. Huisartsen vaker dan specialisten
3. Dat hangt af van je definitie van een ethisch probleem
4. Elke klinische beslissing bevat een element van ethische afweging
, Klinisch redeneerproces volgens Wulff
Vier componenten:
1. Deductief
• theoretische kennis en patiënt symptomen
2. Empirisch
• klinische ervaring
3. Empatisch-hermeneutisch
• beleving patiënt
4. Ethisch: wat is goed om te doen?
• technische normen
• juridische normen
• ethische/morele normen
Uitgangspunt: klinisch handelen.
Het gaat om
• de ethiek van artsen
• de ethiek van het medisch handelen
• de ethiek van het klinisch redeneerproces
• de juridische kaders waarbinnen
• een arts handelt,
• moet beslissen en
• zich moet (kunnen) verantwoorden
Wat is ethiek?
Ethiek is
• Nadenken over wat goed is om te doen
• Systematische reflectie op waarden en normen
• Theorie van het goede handelen
Ethiek gaat over fundamentele belangen van mensen
Medische ethiek: nadenken over de vraag hoe de belangen van patiënten te behartigen
“Wat is goed om te doen?”
Professionele medische ethiek
Geen individuele zaak, geen strikt persoonlijke smaak, niet simpelweg je eigen mening
Verschillende soorten morele normen:
1. Persoonlijke normen
2. Professionele normen
3. Publieke normen
Professionele standaard, normen van de beroepsgroep
Rechtszekerheid: behandeling patiënt niet afhankelijk van willekeur van welke hulpverlener hij treft
Ethiek van het dagelijks medisch handelen
Dikwijls aandacht voor ethiek wanneer er sprake is van:
• een probleem: wat te doen?
• geen ideale oplossing
• zowel argumenten voor als argumenten tegen
Maar er spelen vaker morele aspecten mee dan je denkt.
Bijvoorbeeld: verwarring van ‘iets doen’ met ‘goed doen’
Waarden
• Geven iets aan wat belangrijk en nastrevenswaardig is
• Meestal positief geformuleerd
• Bijvoorbeeld: trouw, betrouwbaarheid, moed, integriteit, eerlijkheid, hulpvaardigheid, solidariteit etc.
Normen
