Complete samenvatting voor het vak ‘basisvaardigheden professionele gespreksvoering’ aan de
Universiteit Utrecht 2019.
Inhoudsopgave:
Boek Leren reflecteren blz 2 t/m 5
Boek Psychologische gespreksvoering blz 5 t/m 20
Artikel Gramsbergen blz 21 t/m 22
Artikel Hargie Skill model blz 22 t/m 24
Artikel Hermans interviewschema blz 25
Artikel Egan blz 26 t/m 28
Artikel Hargie bekrachtiging blz 29
Artikel SRS en ORS blz 30
Artikel Korthagen reflectiemodel blz 31 t/m 32
, Samenvatting van het boek ‘Leren reflecteren – Lida Nijgh en Nicolien van Tol’ 3e druk
Hoofdstuk 1:
Reflectie: komt van Latijnse woord ‘Cogitiatio’ : terugbuigen, terugkaatsen en samendrijven.
Descartes heeft eerste aanzet bij reflectie: nadenken en twijfelen over alles.
Bij reflectie is het van belang om een gedegen en feitelijk onderzoek te doen en de situatie uit te
vragen.
Reflectie is gericht op meerdere dimensies van ons eigen persoonlijk handelen. Reflecteren heeft
betrekking op eigen normen, waarden, bestaansvragen en ethische thema’s.
Johari venster:
• Vrije ruimte: een deel van jezelf dat bekend is bij jezelf en ook bij anderen
• Privé gebied: deel van jezelf dat bekend is bij jezelf maar niet bij anderen
• Blinde vlek: deel van jezelf dat bekend is bij anderen maar niet bij jezelf
• Onbekend gebied: deel van jezelf waar je niet bij bewust van bent en anderen ook niet van
weten
De blinde vlek en het onbekende gebied kunnen door middel van reflectie leiden tot bewuste kennis
over jezelf.
Expliciete kennis: gebaseerd op feiten kennis en theoretische kennis. Door lezen, leren en ervaringen.
Hieronder vallen kennisleren en vaardigheidsleren.
Impliciete kennis: kennis waar je je niet bewust van bent. Deze kennis is onuitgesproken, verborgen
en ontstaat op basis van onbewust opgeslagen informatie observaties en ervaringen en is daardoor
niet als feitenkennis overdraagbaar.
Intuïtie bestaat uit drie aspecten:
− een vorm van innerlijke aanschouwing
− een directe vorm van inzicht
− een gevoel van zeker weten
Schön maakt onderscheid tussen verschillende vormen van reflectie:
− reflectie tijdens de actie
− reflectie na de actie
− reflectie op de reflectie in de actie
, Maar eigenlijk is er ook iets als een reflectie voor de actie, vaak denken mensen namelijk al bepaalde
situaties in ‘hoe zou het zijn als?’
Hoofdstuk 2:
Professionaliteit gaat hand in hand met persoonlijke en beroepsmatige waarden en normen.
Waardes kunnen elkaar tegengaan in de werkelijkheid. Daarnaast kun je ook hebben dat waarden
overeenkomen maar normen van elkaar verschillen. Bijv waarde respect, kan in Nederland als norm
hebben iemand in de ogen kijken maar in andere landen als norm juist niet iemand in de ogen kijken.
Reflecteren wordt vergeleken met een caleidoscoop: je visie is veranderbaar als je er vanuit ander
perspectief naar kijkt.
Het is als professional van belang om je eigen waarden en normen te durven bevragen en hier
kritisch naar kijken vanuit verschillende oogpunten.
Hoofdstuk 3:
Nieuwsgierigheid is het vertrekpunt voor reflectie.
Vaak hebben mensen een routine maar routine kan nieuwsgierigheid in een gesprek afvlakken. Een
nieuwsgierige houding is wel belangrijk, een nieuwsgierige houding is namelijk ook een open
houding.
Om meer te weten te komen over jezelf en je eigen handelen is kan je jezelf continu de ‘en?’ vraag
stellen, oftewel continu doorvragen met een wie, wat, waar en wanneer vraag.
Bij reflectieve vragen gaat het bijna altijd om open vragen.
In het menselijk denken/ je persoonlijkheid zijn 6 lagen of niveaus te onderscheiden:
1) Omgeving: laagste niveau in de hiërarchie. Deze laag betreft de omstandigheden van je
handelen: Waar reageer ik op, wanneer en met wie?
2) Gedrag: waarneembare acties en reacties die je zelf vertoont. Wat doe ik? Hoe handel ik?
3) Bekwaamheid: vermogen, inzichten en capaciteit. Wat kan ik?
4) Overtuigingen: generalisatie, criteria, normen en verwachtingen: waarom doe ik dit? Wat
vind ik belangrijk? Wat wil ik duidelijk maken?
5) Identiteit: de missie die je in het leven hebt, zelfbeeld en eigenwaarde. Wat vind ik
belangrijk? Waar gaat het mij om?
6) Betrokkenheid: ook wel spirituele laag genoemd: deze laag betreft intuïties omtrent het
grotere geheel waarvan men deel uitmaakt en ook de roeping en de bezieling die dat grotere
geheel verschaft. Wat motiveert mij? Van waaruit handel ik? Hierbij komen verschillende
levensovertuigingen of religies vaak kijken.
Intuïtie pauzes: even een pauze nemen als je heel druk bent helpt heel erg om vervolgens weer met
een frisse blik ergens tegenaan te kijken. Hierbij helpt het om je intuïtie te volgen over wanneer je
even een pauze moet nemen. Tips voor een intuïtie pauze:
− neem tijd om stil te staan bij je gevoel
− zoek stilte op in je omgeving
− ga met je aandacht nar binnen
− haal rustig adem
− zoek niet te hard naar directe antwoorden
− schenk aandacht aan zacht fluisterende stem
Universiteit Utrecht 2019.
Inhoudsopgave:
Boek Leren reflecteren blz 2 t/m 5
Boek Psychologische gespreksvoering blz 5 t/m 20
Artikel Gramsbergen blz 21 t/m 22
Artikel Hargie Skill model blz 22 t/m 24
Artikel Hermans interviewschema blz 25
Artikel Egan blz 26 t/m 28
Artikel Hargie bekrachtiging blz 29
Artikel SRS en ORS blz 30
Artikel Korthagen reflectiemodel blz 31 t/m 32
, Samenvatting van het boek ‘Leren reflecteren – Lida Nijgh en Nicolien van Tol’ 3e druk
Hoofdstuk 1:
Reflectie: komt van Latijnse woord ‘Cogitiatio’ : terugbuigen, terugkaatsen en samendrijven.
Descartes heeft eerste aanzet bij reflectie: nadenken en twijfelen over alles.
Bij reflectie is het van belang om een gedegen en feitelijk onderzoek te doen en de situatie uit te
vragen.
Reflectie is gericht op meerdere dimensies van ons eigen persoonlijk handelen. Reflecteren heeft
betrekking op eigen normen, waarden, bestaansvragen en ethische thema’s.
Johari venster:
• Vrije ruimte: een deel van jezelf dat bekend is bij jezelf en ook bij anderen
• Privé gebied: deel van jezelf dat bekend is bij jezelf maar niet bij anderen
• Blinde vlek: deel van jezelf dat bekend is bij anderen maar niet bij jezelf
• Onbekend gebied: deel van jezelf waar je niet bij bewust van bent en anderen ook niet van
weten
De blinde vlek en het onbekende gebied kunnen door middel van reflectie leiden tot bewuste kennis
over jezelf.
Expliciete kennis: gebaseerd op feiten kennis en theoretische kennis. Door lezen, leren en ervaringen.
Hieronder vallen kennisleren en vaardigheidsleren.
Impliciete kennis: kennis waar je je niet bewust van bent. Deze kennis is onuitgesproken, verborgen
en ontstaat op basis van onbewust opgeslagen informatie observaties en ervaringen en is daardoor
niet als feitenkennis overdraagbaar.
Intuïtie bestaat uit drie aspecten:
− een vorm van innerlijke aanschouwing
− een directe vorm van inzicht
− een gevoel van zeker weten
Schön maakt onderscheid tussen verschillende vormen van reflectie:
− reflectie tijdens de actie
− reflectie na de actie
− reflectie op de reflectie in de actie
, Maar eigenlijk is er ook iets als een reflectie voor de actie, vaak denken mensen namelijk al bepaalde
situaties in ‘hoe zou het zijn als?’
Hoofdstuk 2:
Professionaliteit gaat hand in hand met persoonlijke en beroepsmatige waarden en normen.
Waardes kunnen elkaar tegengaan in de werkelijkheid. Daarnaast kun je ook hebben dat waarden
overeenkomen maar normen van elkaar verschillen. Bijv waarde respect, kan in Nederland als norm
hebben iemand in de ogen kijken maar in andere landen als norm juist niet iemand in de ogen kijken.
Reflecteren wordt vergeleken met een caleidoscoop: je visie is veranderbaar als je er vanuit ander
perspectief naar kijkt.
Het is als professional van belang om je eigen waarden en normen te durven bevragen en hier
kritisch naar kijken vanuit verschillende oogpunten.
Hoofdstuk 3:
Nieuwsgierigheid is het vertrekpunt voor reflectie.
Vaak hebben mensen een routine maar routine kan nieuwsgierigheid in een gesprek afvlakken. Een
nieuwsgierige houding is wel belangrijk, een nieuwsgierige houding is namelijk ook een open
houding.
Om meer te weten te komen over jezelf en je eigen handelen is kan je jezelf continu de ‘en?’ vraag
stellen, oftewel continu doorvragen met een wie, wat, waar en wanneer vraag.
Bij reflectieve vragen gaat het bijna altijd om open vragen.
In het menselijk denken/ je persoonlijkheid zijn 6 lagen of niveaus te onderscheiden:
1) Omgeving: laagste niveau in de hiërarchie. Deze laag betreft de omstandigheden van je
handelen: Waar reageer ik op, wanneer en met wie?
2) Gedrag: waarneembare acties en reacties die je zelf vertoont. Wat doe ik? Hoe handel ik?
3) Bekwaamheid: vermogen, inzichten en capaciteit. Wat kan ik?
4) Overtuigingen: generalisatie, criteria, normen en verwachtingen: waarom doe ik dit? Wat
vind ik belangrijk? Wat wil ik duidelijk maken?
5) Identiteit: de missie die je in het leven hebt, zelfbeeld en eigenwaarde. Wat vind ik
belangrijk? Waar gaat het mij om?
6) Betrokkenheid: ook wel spirituele laag genoemd: deze laag betreft intuïties omtrent het
grotere geheel waarvan men deel uitmaakt en ook de roeping en de bezieling die dat grotere
geheel verschaft. Wat motiveert mij? Van waaruit handel ik? Hierbij komen verschillende
levensovertuigingen of religies vaak kijken.
Intuïtie pauzes: even een pauze nemen als je heel druk bent helpt heel erg om vervolgens weer met
een frisse blik ergens tegenaan te kijken. Hierbij helpt het om je intuïtie te volgen over wanneer je
even een pauze moet nemen. Tips voor een intuïtie pauze:
− neem tijd om stil te staan bij je gevoel
− zoek stilte op in je omgeving
− ga met je aandacht nar binnen
− haal rustig adem
− zoek niet te hard naar directe antwoorden
− schenk aandacht aan zacht fluisterende stem
