SAMENVATTING MINDER ONDERWIJZEN,
MEER LEREN
1. Handelingsgericht werken: hoe en waarom?
1.1 Inspelen op ieders onderwijsbehoeften
Leraren merken dat het minder effectief wordt om de groep als één geheel te benaderen. Ze
zoeken mogelijkheden om rekening te houden met verschillen tussen leerlingen. Er wordt
vaak gebruik gemaakt van de methode waarbij wordt gewerkt met 3 niveaugroepjes.
Degene die de hoogste toetsscores haalt, komt in het beste groepje enz. Nu wordt er dus
gedacht “leerlingen met dezelfde scores hebben hetzelfde nodig”. Maar sommige kinderen
in het laagste niveau hebben misschien geen makkelijkere leerstof nodig maar alleen meer
uitleg. Er zijn daarnaast nog meer factoren naast toetsscores om te bepalen wat de leerling
nodig heeft:
• Onderwijsbehoeften: wat heeft de leerling op school nodig om de doelen te behalen?
Het gaat om het begrijpen van de leerstof; over didactiek en opbouw van de
verschillende vak- en vormingsgebieden én over een pedagogisch tactische aanpak
met betrekking tot gedrag, sociaal- emotionele ontwikkeling en welbevinden.
• Opvoedingsbehoeften: wat heeft deze leerling in de opvoeding nodig?
• Ondersteuningsbehoeften: wat hebben de leerkracht en ouders nodig om dit kind te
kunnen bieden wat nodig is om doelen te behalen?
Scholen die werken vanuit het HGW-principe, stemmen hun aanpak en aanbod af op de
onderwijsbehoeften van kinderen.
1.2 Hoe werkt dat dan?
Hoe zorg je dat HGW een hulpmiddel blijft en geen obstakel (papierwinkel) word?
Ten eerste: leerlingen verschillen niet zo veel van elkaar dat iedereen andere
onderwijsbehoeften heeft. Je hoeft de onderwijsbehoeften als leraar ook niet allemaal zelf
op het spoor te komen. Er zijn veel algemene onderwijsbehoeften zoals: gemotiveerd en
betrokken te kunnen leren, competentie (het gevoel dat je iemand bent die iets kan) en
autonomie (het gevoel dat je zelf keuzes en beslissingen kunt nemen). Door ouders en
leerlingen te betrekken bij het onderwijs krijg je ook veel inzicht in de factoren die passen bij
de leerlingen.
Ten tweede: rekening houden met onderwijsbehoeften van kinderen lukt beter met een
flexibele klassenorganisatie, met verschillende werkvormen en keuzemogelijkheden.
1.3 Waarom Handelingsgericht Werken?
• Omdat je weet dat het de moeite meer dan waard is
• Omdat je het heel graag wilt
• Omdat je vindt dat ieder kind het verdient
Je moet het dus eerst en vooral willen.
1.4 Kijken door de ogen van leerlingen
, In veel scholen ligt de nadruk op het kijken vanuit de leerstof (wat moet er allemaal geleerd
worden?) en het handelen van de leraar (wat moet de leraar doen om te zorgen dat de
leerlingen de leerstof goed aangeboden krijgen). HGW richt zich meer op het leren van
leerlingen. Dat lukt beter als je de leerlingen hierbij betrekt en ze zelf een actieve bijdrage
laat leveren. Hiervoor is het nodig dat leraar en leerling weten wat de doelen zijn en waar je
met elkaar op uit bent. Als je de leerlingen in toenemende mate verantwoordelijk maakt
voor wat ze aan het leren zijn, krijgen ze meer grip en invloed op hun leerproces. Het
gebruiken van wat je geleerd hebt, zorgt ervoor dat de leerstof steeds meer van het kind zelf
wordt. Het wordt betekenisvol door toepassing in verschillende situaties.
1.5 Handelingsgericht Werken 2.0
Wanneer je op deze manier gaat werken, zal het onderwijs in je groep steeds meer passen
bij wat de leerlingen nodig hebben, en het zal ook leiden tot minder druk bij jou als leraar.
2. De school als een fijne plek om te leren
2.1 Met elkaar en van elkaar leren
Het is belangrijk als de school een fijne plek is om te leren en je te ontwikkelen. Dit geldt
voor leerlingen en leraren. Zo kunnen zij ook van elkaar leren.
2.2 Een fijne school voor leerlingen
Elk kind verdient het om te ervaren dat hij waardevol is, dat hij erbij hoort, dat hij iemand is
die iets kan en dat hij zelf keuzes mag maken en beslissingen mag nemen. Een kind verdiend
ook om dit te doen in een omgeving met volwassenen die van hem houden.
Vertrouwen schenken → zelfvertrouwen → zelfverantwoordelijkheid → zelfkennis →
zelfsturing
Als kinderen op school relevante kennis, inzichten, vaardigheden en attituden opdoen, is de
school een fijne plek om te leren. Dat betekend niet dat leren altijd makkelijk is. Leren is
vaak hard werken en moeite doen om iets te doorgronden. Ook is het doorzetten als het
lastig wordt. Bij een fijne plek om te leren horen ook verschillen tussen kinderen. Niet
iedereen doet alles even snel.
2.3 Een fijne school voor leraren
Voor een fijne plek waar je jezelf kan ontwikkelen, heb je je collega’s en schoolleiding nodig.
Leraren hebben ook behoefte aan vertrouwen en om zelf verantwoordelijkheid te durven
nemen.
2.4 Onderzoekende houding
Als je je als leraar realiseert dat je in dienst staat van de ontwikkeling va n kinderen, maak je
van de school een fijne plek om te leren en jezelf te ontwikkelen. Een onderzoekende
houding is op school essentieel. In het onderwijs bestaan immers geen
standaardantwoorden, omdat er ook geen standaardkinderen bestaan. Zoeken naar goede
manieren doe je samen met kinderen, ouders en collega’s.
3. De goede dingen doen
MEER LEREN
1. Handelingsgericht werken: hoe en waarom?
1.1 Inspelen op ieders onderwijsbehoeften
Leraren merken dat het minder effectief wordt om de groep als één geheel te benaderen. Ze
zoeken mogelijkheden om rekening te houden met verschillen tussen leerlingen. Er wordt
vaak gebruik gemaakt van de methode waarbij wordt gewerkt met 3 niveaugroepjes.
Degene die de hoogste toetsscores haalt, komt in het beste groepje enz. Nu wordt er dus
gedacht “leerlingen met dezelfde scores hebben hetzelfde nodig”. Maar sommige kinderen
in het laagste niveau hebben misschien geen makkelijkere leerstof nodig maar alleen meer
uitleg. Er zijn daarnaast nog meer factoren naast toetsscores om te bepalen wat de leerling
nodig heeft:
• Onderwijsbehoeften: wat heeft de leerling op school nodig om de doelen te behalen?
Het gaat om het begrijpen van de leerstof; over didactiek en opbouw van de
verschillende vak- en vormingsgebieden én over een pedagogisch tactische aanpak
met betrekking tot gedrag, sociaal- emotionele ontwikkeling en welbevinden.
• Opvoedingsbehoeften: wat heeft deze leerling in de opvoeding nodig?
• Ondersteuningsbehoeften: wat hebben de leerkracht en ouders nodig om dit kind te
kunnen bieden wat nodig is om doelen te behalen?
Scholen die werken vanuit het HGW-principe, stemmen hun aanpak en aanbod af op de
onderwijsbehoeften van kinderen.
1.2 Hoe werkt dat dan?
Hoe zorg je dat HGW een hulpmiddel blijft en geen obstakel (papierwinkel) word?
Ten eerste: leerlingen verschillen niet zo veel van elkaar dat iedereen andere
onderwijsbehoeften heeft. Je hoeft de onderwijsbehoeften als leraar ook niet allemaal zelf
op het spoor te komen. Er zijn veel algemene onderwijsbehoeften zoals: gemotiveerd en
betrokken te kunnen leren, competentie (het gevoel dat je iemand bent die iets kan) en
autonomie (het gevoel dat je zelf keuzes en beslissingen kunt nemen). Door ouders en
leerlingen te betrekken bij het onderwijs krijg je ook veel inzicht in de factoren die passen bij
de leerlingen.
Ten tweede: rekening houden met onderwijsbehoeften van kinderen lukt beter met een
flexibele klassenorganisatie, met verschillende werkvormen en keuzemogelijkheden.
1.3 Waarom Handelingsgericht Werken?
• Omdat je weet dat het de moeite meer dan waard is
• Omdat je het heel graag wilt
• Omdat je vindt dat ieder kind het verdient
Je moet het dus eerst en vooral willen.
1.4 Kijken door de ogen van leerlingen
, In veel scholen ligt de nadruk op het kijken vanuit de leerstof (wat moet er allemaal geleerd
worden?) en het handelen van de leraar (wat moet de leraar doen om te zorgen dat de
leerlingen de leerstof goed aangeboden krijgen). HGW richt zich meer op het leren van
leerlingen. Dat lukt beter als je de leerlingen hierbij betrekt en ze zelf een actieve bijdrage
laat leveren. Hiervoor is het nodig dat leraar en leerling weten wat de doelen zijn en waar je
met elkaar op uit bent. Als je de leerlingen in toenemende mate verantwoordelijk maakt
voor wat ze aan het leren zijn, krijgen ze meer grip en invloed op hun leerproces. Het
gebruiken van wat je geleerd hebt, zorgt ervoor dat de leerstof steeds meer van het kind zelf
wordt. Het wordt betekenisvol door toepassing in verschillende situaties.
1.5 Handelingsgericht Werken 2.0
Wanneer je op deze manier gaat werken, zal het onderwijs in je groep steeds meer passen
bij wat de leerlingen nodig hebben, en het zal ook leiden tot minder druk bij jou als leraar.
2. De school als een fijne plek om te leren
2.1 Met elkaar en van elkaar leren
Het is belangrijk als de school een fijne plek is om te leren en je te ontwikkelen. Dit geldt
voor leerlingen en leraren. Zo kunnen zij ook van elkaar leren.
2.2 Een fijne school voor leerlingen
Elk kind verdient het om te ervaren dat hij waardevol is, dat hij erbij hoort, dat hij iemand is
die iets kan en dat hij zelf keuzes mag maken en beslissingen mag nemen. Een kind verdiend
ook om dit te doen in een omgeving met volwassenen die van hem houden.
Vertrouwen schenken → zelfvertrouwen → zelfverantwoordelijkheid → zelfkennis →
zelfsturing
Als kinderen op school relevante kennis, inzichten, vaardigheden en attituden opdoen, is de
school een fijne plek om te leren. Dat betekend niet dat leren altijd makkelijk is. Leren is
vaak hard werken en moeite doen om iets te doorgronden. Ook is het doorzetten als het
lastig wordt. Bij een fijne plek om te leren horen ook verschillen tussen kinderen. Niet
iedereen doet alles even snel.
2.3 Een fijne school voor leraren
Voor een fijne plek waar je jezelf kan ontwikkelen, heb je je collega’s en schoolleiding nodig.
Leraren hebben ook behoefte aan vertrouwen en om zelf verantwoordelijkheid te durven
nemen.
2.4 Onderzoekende houding
Als je je als leraar realiseert dat je in dienst staat van de ontwikkeling va n kinderen, maak je
van de school een fijne plek om te leren en jezelf te ontwikkelen. Een onderzoekende
houding is op school essentieel. In het onderwijs bestaan immers geen
standaardantwoorden, omdat er ook geen standaardkinderen bestaan. Zoeken naar goede
manieren doe je samen met kinderen, ouders en collega’s.
3. De goede dingen doen
