Hoofdstuk 6: Weefselherstel
Weefselherstel = het proces waarbij cellen die aangetast zijn door onomkeerbare celschade, worden
vervangen door levend weefsel.
Of dit nieuwe weefsel hetzelfde is als het oude weefsel hangt af van:
- het herstellend vermogen van de cellen in het weefsel
- de grootte van de necrose
Twee type processen bij weefselherstel:
1. Regeneratie = het vervangen van cellen van hetzelfde type.
- De cellen moeten zich kunnen delen (mitose)
Typen celpopulaties:
a. Labiele cellen = cellen die zich voortdurend delen en hebben daardoor een grote
regeneratiecapaciteit (bv. Epidermale cellen huid, epitheelcellen darmen, lymfocytcellen van
immuunsysteem en hematopoietische cellen van het beenmerg)
b. Stabiele cellen = cellen die normaal gesproken niet delen, alleen bij beschadiging van
omliggend weefsel. Ze hebben ook een goede regeneratiecapaciteit (bv. Epitheelcellen van
lever, longen en nieren)
c. Permanente cellen= cellen die weinig tot geen regeneratiecapaciteit (bv. Neuronen in
hersenen, ruggenmerg en dwarsgestreepte spiercellen).
d. Stamcellen = cellen die aanwezig zijn in labiele en stabiele populaties en die na deling in
staat is om in een ander celtype te veranderen.
2. Organisatie = het vervangen van cellen door fibrovasculair bindweefsel.
Fasen:
a. Ontstekingsfase = neutrofiele en macrofagen maken de wond of het beschadigd weefsel
schoon.
b. Granulatiefase = vorming van nieuw bindweefsel en nieuwe bloedvaten. De macrofagen
stimuleren de vorming van fibroblasten en deze produceren enzymen.
c. Rijpingsfase = het granulatieweefsel rijpt uit door het proces fibrose en er vormt zich een
litteken.
Granulatieweefsel Fibreusweefsel
- Onvolwassen bindweefsel - Volwassen bindweefsel
- Vormen snel voor sterker herstel - Collageenrijk (eiwitvezel)
- Aantal hangt af van omvang schade - Sterk onderdeel van herstel
- Bij volledig gerijpt trekt fibrose samen
(litteken)
- Aantal hangt af van omvang schade
Algemene en specifieke voorbeelden weefselherstel
1. Herstel bij epitheelschade:
Wond in epidermis oppervlakkig korstje (fibrine stolling) om de epidermale cellen te
beschermen die over de wond groeien korstje valt eraf, epidermis herstelt en minimale
littekenvorming
, 2. Herstel bij schade aan epidermis en dermis
a. Primaire intentie: wond in epidermis en dermis vorming korstje (fibrine stolling) en drie
fasen wondherstel epidermis herstelt en fibrine stolling wordt vervangen door gerijpt
fibreus weefsel
b. Secundaire intentie: grotere wond in epidermis en dermis meer stolling fibrine om
wond te vullen. Epitheel heeft langer nodig om de wond te vullen en kan niet geheel terug
groeien fibrine wordt vervangen door een meer fibreus weefsel en het litteken trekt bij
rijping samen. Litteken verschijnt aan huidoppervlak als epitheelcellen niet geheel terug
gegroeid zijn.
Herstel in overige weefsels:
- Lever: Goede regeneratiecapaciteit. Bij chronische of grote schade regeneratie en organisatie
vinden plaats celdeling van levercellen en littekenvorming
- Nieren en longen: regeneratiecapaciteit bij niet te grote schade en als ondersteunend
bindweefsel intact blijft. Normaal incomplete regeneratie en herstel bij organisatie.
- Hart: Hypertrofie, maar geen regeneratiecapaciteit als aangrenzende cellen onherstelbaar
beschadigd zijn herstel door organisatie (litteken kan niet samentrekken)
- Zenuwstelsel:
● Perifere zenuwstelsel: Terug groei van overlevende zenuwen mogelijk
● Centraal zenuwstelsel: bijna geen mogelijkheid voor regeneratie van beschadigde
zenuwen.
Voorkomen en genezen schade
- Ernstige langdurige schade: herstel bij fibrose (organisatie)
- Besmetting: veel wondvocht, vuil of bacteriën remmen herstel
- Ontoereikend bloedvervoer: remming herstel
- Hormonale stoornissen: veranderen metabolisme en activiteit cellen
- Ontoereikend voeding: eiwitten en energie nodig voor herstel
- Beweging: schade aan herstellende wond
- Trauma: bacteriële besmetting of irritatie remmen herstel
- Ouderdom
- Immunodeficiëntie ziekten: nodig bij ontstekingsfase
- Chemotherapeutische medicijnen of straling: schadelijke effecten op celdelingen
- Denervatie (schade of verlies zenuwen)
Wild vlees paard = te veel vorming van granulatieweefsel (vaak bij wonden op bewegende plekken)
Weefselherstel = het proces waarbij cellen die aangetast zijn door onomkeerbare celschade, worden
vervangen door levend weefsel.
Of dit nieuwe weefsel hetzelfde is als het oude weefsel hangt af van:
- het herstellend vermogen van de cellen in het weefsel
- de grootte van de necrose
Twee type processen bij weefselherstel:
1. Regeneratie = het vervangen van cellen van hetzelfde type.
- De cellen moeten zich kunnen delen (mitose)
Typen celpopulaties:
a. Labiele cellen = cellen die zich voortdurend delen en hebben daardoor een grote
regeneratiecapaciteit (bv. Epidermale cellen huid, epitheelcellen darmen, lymfocytcellen van
immuunsysteem en hematopoietische cellen van het beenmerg)
b. Stabiele cellen = cellen die normaal gesproken niet delen, alleen bij beschadiging van
omliggend weefsel. Ze hebben ook een goede regeneratiecapaciteit (bv. Epitheelcellen van
lever, longen en nieren)
c. Permanente cellen= cellen die weinig tot geen regeneratiecapaciteit (bv. Neuronen in
hersenen, ruggenmerg en dwarsgestreepte spiercellen).
d. Stamcellen = cellen die aanwezig zijn in labiele en stabiele populaties en die na deling in
staat is om in een ander celtype te veranderen.
2. Organisatie = het vervangen van cellen door fibrovasculair bindweefsel.
Fasen:
a. Ontstekingsfase = neutrofiele en macrofagen maken de wond of het beschadigd weefsel
schoon.
b. Granulatiefase = vorming van nieuw bindweefsel en nieuwe bloedvaten. De macrofagen
stimuleren de vorming van fibroblasten en deze produceren enzymen.
c. Rijpingsfase = het granulatieweefsel rijpt uit door het proces fibrose en er vormt zich een
litteken.
Granulatieweefsel Fibreusweefsel
- Onvolwassen bindweefsel - Volwassen bindweefsel
- Vormen snel voor sterker herstel - Collageenrijk (eiwitvezel)
- Aantal hangt af van omvang schade - Sterk onderdeel van herstel
- Bij volledig gerijpt trekt fibrose samen
(litteken)
- Aantal hangt af van omvang schade
Algemene en specifieke voorbeelden weefselherstel
1. Herstel bij epitheelschade:
Wond in epidermis oppervlakkig korstje (fibrine stolling) om de epidermale cellen te
beschermen die over de wond groeien korstje valt eraf, epidermis herstelt en minimale
littekenvorming
, 2. Herstel bij schade aan epidermis en dermis
a. Primaire intentie: wond in epidermis en dermis vorming korstje (fibrine stolling) en drie
fasen wondherstel epidermis herstelt en fibrine stolling wordt vervangen door gerijpt
fibreus weefsel
b. Secundaire intentie: grotere wond in epidermis en dermis meer stolling fibrine om
wond te vullen. Epitheel heeft langer nodig om de wond te vullen en kan niet geheel terug
groeien fibrine wordt vervangen door een meer fibreus weefsel en het litteken trekt bij
rijping samen. Litteken verschijnt aan huidoppervlak als epitheelcellen niet geheel terug
gegroeid zijn.
Herstel in overige weefsels:
- Lever: Goede regeneratiecapaciteit. Bij chronische of grote schade regeneratie en organisatie
vinden plaats celdeling van levercellen en littekenvorming
- Nieren en longen: regeneratiecapaciteit bij niet te grote schade en als ondersteunend
bindweefsel intact blijft. Normaal incomplete regeneratie en herstel bij organisatie.
- Hart: Hypertrofie, maar geen regeneratiecapaciteit als aangrenzende cellen onherstelbaar
beschadigd zijn herstel door organisatie (litteken kan niet samentrekken)
- Zenuwstelsel:
● Perifere zenuwstelsel: Terug groei van overlevende zenuwen mogelijk
● Centraal zenuwstelsel: bijna geen mogelijkheid voor regeneratie van beschadigde
zenuwen.
Voorkomen en genezen schade
- Ernstige langdurige schade: herstel bij fibrose (organisatie)
- Besmetting: veel wondvocht, vuil of bacteriën remmen herstel
- Ontoereikend bloedvervoer: remming herstel
- Hormonale stoornissen: veranderen metabolisme en activiteit cellen
- Ontoereikend voeding: eiwitten en energie nodig voor herstel
- Beweging: schade aan herstellende wond
- Trauma: bacteriële besmetting of irritatie remmen herstel
- Ouderdom
- Immunodeficiëntie ziekten: nodig bij ontstekingsfase
- Chemotherapeutische medicijnen of straling: schadelijke effecten op celdelingen
- Denervatie (schade of verlies zenuwen)
Wild vlees paard = te veel vorming van granulatieweefsel (vaak bij wonden op bewegende plekken)
