College 1: bindweefsel en herstel
- Ontstekingsfase
- Proliferatiefase
- Remodelleringsfase
Histamine zorgt voor verwijden van de vaten (vasodilatatie)
Beschadigd weefsel levert:
- Basic fibroblast groei factor (BFGF)
- Epidermal growth factor (EGF)
Deze groeifactoren zetten de cel aan tot mobiliteit en bindweefselproductie
Enzymen uit fibroblasten maken crosslinks die verbindt de collagene fibrillen, waardoor deze sterker
worden. De crosslinks kunnen ook contact maken met onderliggende weefsels.
Allysine & hydroxyallysine zijn elementen waaruit de crosslinks bestaan
Mechanotransductie: is een belangrijk mechanisme waarbij mechanische stress invloed uitoefent op
een cel. Die mechanische stress kan zowel rek, als belasting (samentrekken van b.v. de spier).
Fibroblast → protomyofibroblast → myofibroblast
MMP: ruimt overtollige collageen op (een gezamenlijke aminogroep) > vermindering van de ECM
TIMP: zorgt ervoor dat we minder MMP hebben. (Remmende werking)
Frozen Shoulder:
- Freezing: granulatieweefsel is rood i.p.v. wit. Ook wel vascularisatie (doorbloeding). Geen pijn
wel bewegingsbeperking
- Frozen: Wel pijn, geen bewegingsbeperking
- Thawing: functie komt terug. Intensief passief mobiliseren helpt en versneld het proces met
50%
Heb je het gehad? Komt het nooit meer terug aan dezelfde kant.
Vaker bij vrouwen dan mannen.
Minder MMP, maar wel meer TIMP bij Frozen Shoulder.
Dupuytren: Afwijking in klonen. Een contractuur van Dupuytren is een vergroeiing van bindweefsel in
de handpalm.
Verhoging groeifactoren
Meer myofibroblasten
Hoge concentratie TIMP
Genetische factoren
Immobilisatie: artrose deformans
Kraakbeen gezond als je alle delen beweegt. Bij een bewegingsbeperking is niet elk deel belast en
breekt af als gevolg. Ontstaat door onderbelasting.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------
College 02: zenuwprikkelopwekking en -geleiding
• De indeling van het zenuwstelsel (herhaling)
Het zenuwstelsel onderscheidt zich in het centrale en perifere zenuwstelsel. Het centrale
zenuwstelsels bestaat uit hersenen en ruggenmerg, en is gelegen binnen de schedel en het
wervelkanaal. Het perifere zenuwstelsel vormt de (uitlopers) verbinding tussen het centrale ZS
en de perifere structuren (spieren en sensoren). Dit zijn 12 paar hersenzenuwen en 31 paar
spinale zenuwen. In het CZS wordt sensorische informatie via zenuwvezels omhooggevoerd.
Dit gebeurt via ascenderende vezels. Deze zijn dus afferent (aanvoerend). De motorische
informatie die uit de hersenen naar skeletspieren gaat, komt vanuit de descenderende vezels
en zijn dus efferent (afvoerend). Het perifere ZS bestaat uit een animaal (somatisch) ZS en
autonoom (visceraal).
, - Animale ZS: functies en structuren betrokken bij waarnemen van de buitenwereld. Staat onder
invloed van de wil, dus als jij je arm omhoog wilt bewegen dan doe je dat)
- Autonome ZS: functies en structuren betrokken bij het in standhouden van de homeostase.
Deze is onwillekeurig.
Het autonome ZS bestaat op zijn beurt weer uit:
- Orthosympatisch: het lichaam is actief, bloeddruk wordt hoger en er gaat meer bloed naar de
skeletspieren en hersenen.
- Parasympatisch: lichaam is in rust, bloeddruk lager en er gaat meer bloed naar de
spijsverteringsorganen.
• De verschillende celtypen van het zenuwstelsel:
Er komen twee soorten cellen voor in het zenuwstelsel
- Neuronen (sensorische-, motorische-, en schakel-)
- Steuncellen (gliacellen)
Sensorische neuronen vangen signalen op van binnen en buiten het lichaam en dragen die over aan
andere neuronen in de hersenen of ruggenmerg. Motorische neuronen geven vanuit het zenuwstelsel
prikkels door aan spiercellen, direct of via andere neuronen. Dit kunnen andere motorische neuronen
zijn of schakelneuronen. De meeste neuronen in het ZS zijn de schakelneuronen. Deze zorgen voor
de afstemming van lichaamsfuncties, omdat deze een verbinding vormen tussen de sensorische- en
motorische neuronen. Gliacellen hebben een ondersteunende functie voor de werking van de
neuronen. Ze kunnen een isolatielaag vormen rondom zenuwvezels, zuurstof en voedingsstoffen uit
capillairen doorvoeren naar de neuronen en schadelijke stoffen uit het bloed tegenhouden (bloed
hersenbarrière).
• De indeling in perifeer motorische neuronen, perifeer sensorische neuronen en
schakelneuronen:
Neuronen (zenuwcellen)
- Perifere sensorische neuronen
- Perifere motorische neuronen
- Schakelcellen (associatieneuronen, interneuronen)
Gliacellen (neuroglia): steunweefsel
o In CZS
- Astrocyten: voeding en afvoerstoffen, handhavend van extracellulaire ion-concentraties, rol bij
bloed-hersenbarrière en herstelreactie na laesie
- Oligodendrocyten: vorming myelineschede (witte stof)
- Microgliocyten: mobiele fagocyterende (witte bloedcellen) afweercellen
- Ependymcellen: bekleding van hersenventrikels (holtes)
o In PZS
- Satellietcellen (in ganglia = zenuwcellichaam, deze vezels geleiden de van het centrale
zenuwstelsel ontvangen signalen naar belangrijke organen, zoals hart, longen, darmen,
bloedvaten, huid en zweetklieren): handhaving chemische omgeving en/of voeding
- Cellen van Schwann: vorming myelineschede → isoleert de impulsgeleiding
• De anatomie van een neuron:
- Cellichaam: Het perikaryon/soma bevat een grote celkern. In de celkern ligt de informatie
opgeslagen voor het produceren van neurotransmitters maar ook voor de organellen van de
cel die op den duur vervangen moeten worden. Neuronen zijn namelijk postmitotische cellen
en zijn dus niet meer in staat om te delen. Neuronen die verloren gaan, worden dus niet
vervangen. Een grote actieve celkern zorgt ervoor dat versleten, of beschadigde delen van
het neuron vervangen kunnen worden, omdat in de celkern de bouwinstructie in de vorm van
DNA ligt opgeslagen.
- Celkern: In de kern is de genetische code, ofwel het DNA opgeslagen, die bepaalt hoe de cel
zich ontwikkelt en werkt. Het DNA bevat de instructies voor alles wat er in de cel gebeurt met
als gevolg duizenden chemische reacties. Zonder deze reacties zouden cellen hun taken niet
kunnen uitvoeren.
- Neuriet: Er zijn twee soorten neurieten: axonen en dendrieten. Neurieten kunnen zich door
weefsels heen wringen om met andere neuronen in contact te komen. Zo kan het neuron via
de axonen en dendrieten met andere neuronen communiceren.
, - Axon: Ieder neuron heeft maar één axon. Het is de langste neuriet die vanuit het cellichaam
vertrekt: een kabel met meerdere eindvertakkingen. Een axon voert elektrische signalen
vanuit het cellichaam weg naar andere neuronen.
- Dendriet: Ieder neuron heeft meerdere dendrieten. Dendrieten zijn korte twijgvormige uitlopers
van het cellichaam. Deze uitlopers maken contact met de eindvertakkingen van de axonen
van andere neuronen en ontvangen via hun receptoren de signalen die het axon aanvoert.
Maar deze signalen kunnen niet zonder meer van het ene aan het andere neuron worden
doorgegeven, omdat neuronen omgeven zijn door een vlies ofwel membraan.
- Synaps: Synapsen zijn contactpunten die op de eindvertakkingen van axonen zitten. Deze
contactpunten bevatten blaasjes waarin de neurotransmitters zitten. Zodra een elektrisch
signaal aankomt op het uiteinde van een axon worden er neurotransmitters vrijgemaakt, die
'uitgestort' worden in de synapsspleet, deze 'oversteken' en het ontvangende neuron
activeren.
- Neurotransmitter: Een neurotransmitter zorgt voor de signaaloverdracht tussen de neuronen
onderling. Vrijgemaakte neurotransmitters binden zich tijdelijk aan de receptoren van het
ontvangende neuron. Via een chemisch proces wordt er dan een nieuw elektrisch signaal
opgewekt . De receptoren geven dit signaal weer af en sturen het door. Daarna wordt de
neurotransmitter weer losgekoppeld en afgebroken of gaat terug naar het neuron waar hij
vandaan kwam.
- Myelineschede: De myelineschede, ofwel mergschede, bestaat uit gespecialiseerde
steuncellen (Gliacellen). Deze vormen een rol witte vetachtige stoffen, met name fosfolipiden
en eiwitten, die om een groot aantal axonen gewikkeld zit. De myelineschede zorgt voor
isolatie en bescherming van de axonen en voorkomt dat signalen van het ene neuron op het
andere kunnen overspringen. Daarnaast verhoogt de vettige myeline de snelheid en de
nauwkeurigheid waarmee signalen worden doorgegeven. Wanneer de myeline beschadigd
raakt ontstaan er problemen met het transport van de elektrische signalen. Elke
myelineschede is ongeveer een millimeter lang.
- Knopen van Ranvier: De myelineschede is opgebouwd uit segmenten die van elkaar
gescheiden zijn door de 'insnoeringen' van Ranvier. Deze insnoeringen zorgen voor
versterking van de passerende signalen.
- Telodendrion: eind tak van een axon. Hecht zich aan een andere zenuwcel. Het
axodendritisch contact.
- Ontstekingsfase
- Proliferatiefase
- Remodelleringsfase
Histamine zorgt voor verwijden van de vaten (vasodilatatie)
Beschadigd weefsel levert:
- Basic fibroblast groei factor (BFGF)
- Epidermal growth factor (EGF)
Deze groeifactoren zetten de cel aan tot mobiliteit en bindweefselproductie
Enzymen uit fibroblasten maken crosslinks die verbindt de collagene fibrillen, waardoor deze sterker
worden. De crosslinks kunnen ook contact maken met onderliggende weefsels.
Allysine & hydroxyallysine zijn elementen waaruit de crosslinks bestaan
Mechanotransductie: is een belangrijk mechanisme waarbij mechanische stress invloed uitoefent op
een cel. Die mechanische stress kan zowel rek, als belasting (samentrekken van b.v. de spier).
Fibroblast → protomyofibroblast → myofibroblast
MMP: ruimt overtollige collageen op (een gezamenlijke aminogroep) > vermindering van de ECM
TIMP: zorgt ervoor dat we minder MMP hebben. (Remmende werking)
Frozen Shoulder:
- Freezing: granulatieweefsel is rood i.p.v. wit. Ook wel vascularisatie (doorbloeding). Geen pijn
wel bewegingsbeperking
- Frozen: Wel pijn, geen bewegingsbeperking
- Thawing: functie komt terug. Intensief passief mobiliseren helpt en versneld het proces met
50%
Heb je het gehad? Komt het nooit meer terug aan dezelfde kant.
Vaker bij vrouwen dan mannen.
Minder MMP, maar wel meer TIMP bij Frozen Shoulder.
Dupuytren: Afwijking in klonen. Een contractuur van Dupuytren is een vergroeiing van bindweefsel in
de handpalm.
Verhoging groeifactoren
Meer myofibroblasten
Hoge concentratie TIMP
Genetische factoren
Immobilisatie: artrose deformans
Kraakbeen gezond als je alle delen beweegt. Bij een bewegingsbeperking is niet elk deel belast en
breekt af als gevolg. Ontstaat door onderbelasting.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----------
College 02: zenuwprikkelopwekking en -geleiding
• De indeling van het zenuwstelsel (herhaling)
Het zenuwstelsel onderscheidt zich in het centrale en perifere zenuwstelsel. Het centrale
zenuwstelsels bestaat uit hersenen en ruggenmerg, en is gelegen binnen de schedel en het
wervelkanaal. Het perifere zenuwstelsel vormt de (uitlopers) verbinding tussen het centrale ZS
en de perifere structuren (spieren en sensoren). Dit zijn 12 paar hersenzenuwen en 31 paar
spinale zenuwen. In het CZS wordt sensorische informatie via zenuwvezels omhooggevoerd.
Dit gebeurt via ascenderende vezels. Deze zijn dus afferent (aanvoerend). De motorische
informatie die uit de hersenen naar skeletspieren gaat, komt vanuit de descenderende vezels
en zijn dus efferent (afvoerend). Het perifere ZS bestaat uit een animaal (somatisch) ZS en
autonoom (visceraal).
, - Animale ZS: functies en structuren betrokken bij waarnemen van de buitenwereld. Staat onder
invloed van de wil, dus als jij je arm omhoog wilt bewegen dan doe je dat)
- Autonome ZS: functies en structuren betrokken bij het in standhouden van de homeostase.
Deze is onwillekeurig.
Het autonome ZS bestaat op zijn beurt weer uit:
- Orthosympatisch: het lichaam is actief, bloeddruk wordt hoger en er gaat meer bloed naar de
skeletspieren en hersenen.
- Parasympatisch: lichaam is in rust, bloeddruk lager en er gaat meer bloed naar de
spijsverteringsorganen.
• De verschillende celtypen van het zenuwstelsel:
Er komen twee soorten cellen voor in het zenuwstelsel
- Neuronen (sensorische-, motorische-, en schakel-)
- Steuncellen (gliacellen)
Sensorische neuronen vangen signalen op van binnen en buiten het lichaam en dragen die over aan
andere neuronen in de hersenen of ruggenmerg. Motorische neuronen geven vanuit het zenuwstelsel
prikkels door aan spiercellen, direct of via andere neuronen. Dit kunnen andere motorische neuronen
zijn of schakelneuronen. De meeste neuronen in het ZS zijn de schakelneuronen. Deze zorgen voor
de afstemming van lichaamsfuncties, omdat deze een verbinding vormen tussen de sensorische- en
motorische neuronen. Gliacellen hebben een ondersteunende functie voor de werking van de
neuronen. Ze kunnen een isolatielaag vormen rondom zenuwvezels, zuurstof en voedingsstoffen uit
capillairen doorvoeren naar de neuronen en schadelijke stoffen uit het bloed tegenhouden (bloed
hersenbarrière).
• De indeling in perifeer motorische neuronen, perifeer sensorische neuronen en
schakelneuronen:
Neuronen (zenuwcellen)
- Perifere sensorische neuronen
- Perifere motorische neuronen
- Schakelcellen (associatieneuronen, interneuronen)
Gliacellen (neuroglia): steunweefsel
o In CZS
- Astrocyten: voeding en afvoerstoffen, handhavend van extracellulaire ion-concentraties, rol bij
bloed-hersenbarrière en herstelreactie na laesie
- Oligodendrocyten: vorming myelineschede (witte stof)
- Microgliocyten: mobiele fagocyterende (witte bloedcellen) afweercellen
- Ependymcellen: bekleding van hersenventrikels (holtes)
o In PZS
- Satellietcellen (in ganglia = zenuwcellichaam, deze vezels geleiden de van het centrale
zenuwstelsel ontvangen signalen naar belangrijke organen, zoals hart, longen, darmen,
bloedvaten, huid en zweetklieren): handhaving chemische omgeving en/of voeding
- Cellen van Schwann: vorming myelineschede → isoleert de impulsgeleiding
• De anatomie van een neuron:
- Cellichaam: Het perikaryon/soma bevat een grote celkern. In de celkern ligt de informatie
opgeslagen voor het produceren van neurotransmitters maar ook voor de organellen van de
cel die op den duur vervangen moeten worden. Neuronen zijn namelijk postmitotische cellen
en zijn dus niet meer in staat om te delen. Neuronen die verloren gaan, worden dus niet
vervangen. Een grote actieve celkern zorgt ervoor dat versleten, of beschadigde delen van
het neuron vervangen kunnen worden, omdat in de celkern de bouwinstructie in de vorm van
DNA ligt opgeslagen.
- Celkern: In de kern is de genetische code, ofwel het DNA opgeslagen, die bepaalt hoe de cel
zich ontwikkelt en werkt. Het DNA bevat de instructies voor alles wat er in de cel gebeurt met
als gevolg duizenden chemische reacties. Zonder deze reacties zouden cellen hun taken niet
kunnen uitvoeren.
- Neuriet: Er zijn twee soorten neurieten: axonen en dendrieten. Neurieten kunnen zich door
weefsels heen wringen om met andere neuronen in contact te komen. Zo kan het neuron via
de axonen en dendrieten met andere neuronen communiceren.
, - Axon: Ieder neuron heeft maar één axon. Het is de langste neuriet die vanuit het cellichaam
vertrekt: een kabel met meerdere eindvertakkingen. Een axon voert elektrische signalen
vanuit het cellichaam weg naar andere neuronen.
- Dendriet: Ieder neuron heeft meerdere dendrieten. Dendrieten zijn korte twijgvormige uitlopers
van het cellichaam. Deze uitlopers maken contact met de eindvertakkingen van de axonen
van andere neuronen en ontvangen via hun receptoren de signalen die het axon aanvoert.
Maar deze signalen kunnen niet zonder meer van het ene aan het andere neuron worden
doorgegeven, omdat neuronen omgeven zijn door een vlies ofwel membraan.
- Synaps: Synapsen zijn contactpunten die op de eindvertakkingen van axonen zitten. Deze
contactpunten bevatten blaasjes waarin de neurotransmitters zitten. Zodra een elektrisch
signaal aankomt op het uiteinde van een axon worden er neurotransmitters vrijgemaakt, die
'uitgestort' worden in de synapsspleet, deze 'oversteken' en het ontvangende neuron
activeren.
- Neurotransmitter: Een neurotransmitter zorgt voor de signaaloverdracht tussen de neuronen
onderling. Vrijgemaakte neurotransmitters binden zich tijdelijk aan de receptoren van het
ontvangende neuron. Via een chemisch proces wordt er dan een nieuw elektrisch signaal
opgewekt . De receptoren geven dit signaal weer af en sturen het door. Daarna wordt de
neurotransmitter weer losgekoppeld en afgebroken of gaat terug naar het neuron waar hij
vandaan kwam.
- Myelineschede: De myelineschede, ofwel mergschede, bestaat uit gespecialiseerde
steuncellen (Gliacellen). Deze vormen een rol witte vetachtige stoffen, met name fosfolipiden
en eiwitten, die om een groot aantal axonen gewikkeld zit. De myelineschede zorgt voor
isolatie en bescherming van de axonen en voorkomt dat signalen van het ene neuron op het
andere kunnen overspringen. Daarnaast verhoogt de vettige myeline de snelheid en de
nauwkeurigheid waarmee signalen worden doorgegeven. Wanneer de myeline beschadigd
raakt ontstaan er problemen met het transport van de elektrische signalen. Elke
myelineschede is ongeveer een millimeter lang.
- Knopen van Ranvier: De myelineschede is opgebouwd uit segmenten die van elkaar
gescheiden zijn door de 'insnoeringen' van Ranvier. Deze insnoeringen zorgen voor
versterking van de passerende signalen.
- Telodendrion: eind tak van een axon. Hecht zich aan een andere zenuwcel. Het
axodendritisch contact.
