Samenvatting Portaal - Taal in de bovenbouw

Portaal
Hoofdstuk 1 – taal en taalonderwijs
1.2.1 Visies op het onderwijs
Traditioneel taalonderwijs
- Een belangrijke drager van de cultuur
- Nadruk op schriftelijke vaardigheden
- Een goede grammaticale beheersing leidt tot betere taalbeheersing
- Nadruk bij schrijven ligt op spelling
- Nadruk bij lezen ligt op techniek van het lezen

Thematisch-cursorisch taalonderwijs
- Kinderen leren door taal te gebruiken
- Er wordt gewerkt vanuit thema’s
- Leraar is vooral begeleider

Taal bij alle vakken
- Meer dan een materie die geleerd moet worden
- Door middel van taal kun je leren
- Denkproces bij leerlingen ontwikkelen

Communicatief taalonderwijs
- Goed mondeling en schriftelijk leren communiceren
- Creëren van een reële communicatieve situatie die zich ook buiten school kan
voordoen.

Strategisch taalonderwijs
- Gebaseerd op de visie dat leerlingen voor het uitvoeren van communicatieve taken,
strategieën moeten beheersen.

Taakgericht onderwijs
- Vanuit taken die leerlingen zelf inhoudelijk interessant vinden
- Vertrekpunt is de inhoud
- Afkomstig uit de zaakvakken

Interactief taalonderwijs
- 10 uitgangspunten
o Sociaal proces
o Coöperatief leren
o Actief proces
o Metacognitie
o Wederkerend
o Flexibel onderwijsrepertoire
o Adaptieve instructie
o Effectieve schoolorganisatie
o Emancipatorisch proces
o Afstemming buurt/school/gezin

, - Kinderen leren in een krachtige omgeving die authentiek, sociaal en strategisch leren
bevordert, die kinderen aanzet tot zelfstandig leren & rekening houdt met
individuele verschillen

Soort taalonderwijs Voordelen Nadelen
Traditioneel taalonderwijs Overzichtelijk Het niet makkelijk meetbare
Makkelijk meetbaar komt onvoldoende aan bod
Thematisch-cursorisch Activiteiten worden als Kost veel tijd
taalonderwijs zinvol ervaren Moeilijke balans tussen
thematisch en cursorisch
Taal bij alle vakken Taalgebruik in Systematiek van taal staat
betekenisvolle situaties onder druk
Communicatief Gemotiveerd raken door Het kunnen gekunstelde
taalonderwijs situaties situaties zijn
Strategisch taalonderwijs Beschikking over een middel Het gebruik maken van het
om greep op taal te krijgen stappenplan kan saai of
vervelend worden
Taakgericht onderwijs Gemotiveerd raken door Het kunnen gekunstelde
situaties situaties zijn

1.2.2 Inhouden van het taalonderwijs
Het vak Nederlands bestaat uit vier onderdelen
1 – Vaardigheden
- Culturele vaardigheden  lezen en schrijven (bewust aanleren)
- Natuurlijke vaardigheden  spreken en luisteren (onbewust aanleren)
2 - Taalbeschouwing
- Kinderen leren reflecteren op taalgebruik
o Door middel van reflectie worden kinderen beter
o Taal is een belangrijk cultureel middel
- Taalkundig ontleden  woordsoorten benoemen
- Redekundig ontleden  zinsdelen benoemen
- Functies van taal beschouwen
o Communicatief
o Conceptualiseren
o Expressief
3 - Woordenschat
- Is van fundamenteel belang, speelt bij alle domeinen van taal een rol
4 - Jeugdliteratuur
- Wegwijs maken in de wereld waarin kinderen leven, diverse culturen en mooie
verhalen

Sturing vanuit de overheid
- Kerndoelen  onderwijsaanbod wordt hierop gebaseerd
- Voor Nederland zijn er 12 doelen in drie categorieën (zie de categorieën hieronder)
o Mondeling taalonderwijs
o Schriftelijk taalonderwijs

, o Taalbeschouwing
- Referentieniveaus  het niveau van de leerling
o 1F  eind basisschool en PRO
o 2F  eind mbo 1, 2, 3 en vmbo
o 3F  eind mbo 4 en havo
o 4F  eind vwo

1.2.3 Didactiek van taalonderwijs
De leraar is regisseur van activiteiten. Zijn visie is leidraad voor het aanbod
- Instructieve leersituatie via een directe instructie & in oefening
- Constructieve leersituatie  via leervragen van leerlingen Soms eerst instructief en
daarna constructief. De keuze is afhankelijk van:De visie op taalonderwijs
- De inhoud van de leerstof

1.2.4 Tijd besteed aan taalonderwijs
- 8 uur per week (vanaf groep 3)
- Bij kleuters 1 uur per dag

1.2.5 Evaluatie van het taalonderwijs
Macroniveau
- Onderwijs Inspectie
- Internationale onderzoeken
- PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study)
Mesoniveau
- Uitvoeren van school breed onderzoek
Micro- en Nano niveau
- Methode (on)afhankelijke toetsen
- Observaties
- Handelingsplannen & OPP

Hoofdstuk 3 Mondelinge taalvaardigheid
3.1 Achtergrondkennis
- • Basis van mondeling taalonderwijs wordt gelegd in de kindertijd. Blijft wel het
leven lang ontwikkelen
- Spreken en luisteren zijn natuurlijke vaardigheden, je leert ze van nature
- Er zijn 3 soorten mondelinge taalvaardigheid
1. Luistervaardigheid
2. Spreekvaardigheid
3. Gespreksvaardigheid

3.1.1 Luistervaardigheid
- Wanneer de luisteraar in staat is te begrijpen, integreren, interpreteren of om te
zetten naar handelingen  luistervaardigheden
- Luisteren doe je zonder er bij na te denken (als je de taal kent)

3.1.2 Spreekvaardigheid
 Spreken doe je met je spraakorganen (keel, stembanden & mondholte)