Anatomie
Anatomie: peritoneale caviteit en vascularisatie
Diafragma
Het diafragma is een driedemensionele koepel, zoals het
pantheon.
Recessus costodiafragmatica wordt gevormd aan de
buitenkant.
Embryologie: Diafragma ontwikkelt zich in het mesoderm.
Het diafragma ontwikkelt zich initieel boven het hart. Het diafragma zat dus oorspronkelijk craniaal
van het hart! De innervatie van het diafragma gebeurt vanuit de n.phrenicus vanuit C3,4,5. Dit is de
cervicale zenuw voor het middenrif. Door de draaiing van het embryo (kromming), komt het diafragma
wel onder het hart terecht, onder de thorax. De nervus phrenicus innerveert het diafragma dus vanuit
heel hoog! Dit is belangrijk (komt later terug).
Verder valt op dat het diafragma (wat hier nog niet zo noemt) de thoraxholte nog niet helemaal van
de abdominale holte scheidt. Er zit nog een verbinding tussen de twee.
Initieel is de thoraxholte één grote ruimte. Bij het ontstaan van de verschillende holtes
(pleura/pericard holte), zien we de n.phrenicus mee naar binnen trekken vanuit lateraal. Zo komt de
n.phrenicus op het pericard van het hart te liggen.
1
,De n.phrenicus heeft niet alleen motorische zenuwen, maar ook veel viscerale! Aandoeningen van het
pericard kunnen daardoor leiden tot prikkeling van de nervus phrenicus → prikkeling C3,4,5
dermatomen → reffered pain. Omdat de n.phrenicus door het diafragma heenloopt, en het oppervlak
van het diafragma sensibel bezenuwt, kunnen problemen in het abdomen (lever,gal,…) die het
diafragma prikkelen langs onder, allemaal pijn in de schouder veroorzaken.
Uiteindelijk scheiden de holtes zich natuurlijk in een thorax en abdominale holte. Dit sluit zich met
twee membramen. Links sluit het soms wat moeilijker dan rechts. Dit gebeurt in week 5-7 waarbij de
pericardioperitoneale kanalen sluiten.
2
,Adulte situatie
Het diafragma is dus compleet koepelvormig. De hele recessus
is 360 graden. Het bevat verschillende structuren:
- Centrale peesplaat = centrum tendineum
- Lig. arcuatum medianum (1), mediale (2) en laterale (3)
- Crura voor aanhechten aan de wervelkolom (crus dextrum
en sinsistrum). Sinistrum heeft een opening voor de
oesofagus: hiatus oesophageus → het diafragma helpt de
oesofagus dus mee af te sluiten ter preventie van
oesofageale reflux. Als de aorta ook op deze manier
afgesloten zou worden, zou dit niet zo best zijn. Daarom is
er dus een aparte opening voor de aorta.
- De aorta schuift achterlangs door, samen met de venae azygos en hemiazygos. Verder loopt ik hier
ook de ductus thoracicus. Het kan zijn dat het diafragma toch op de aorta/truncus coeliacus drukt,
wat dan het boogvormige ligament syndroom = ligamentum arcuata mediana syndroom wordt
genoemd. Dit komt niet veel voor maar zijn dus wel congenitale afwijkingen die kunnen optreden.
- De vena cava loopt uiteraard ook door het diafragma. Deze loopt meer door het peesgedeelte,
welke eigenlijk vrij is van contracties. Deze kan dus niet dichtgedrukt worden door contracties van
het diafragma. Als het diafragma samentrekt, wordt de opening zelfs een beetje uiteen getrokken.
- Nervus phrenicus komt ook mooi doorheen het diafragma met veel autonome takken. Er zijn zelfs
enkele ganglia. De rechter nervus phrenicus heeft bij abdomen een belangrijke rol.
⇒ Toetsvraag: welke structuren passeren het diafragma? Ongeveer 16 structuren.
3
, Hernia diaphragmatica: vanuit het abdomen is een stuk abdominaal weefsel zich naar boven werkt.
Dit kan bijvoorbeeld een stuk dunne darm zijn, die zich dan in de thorax bevindt. Door de norme
negatieve intrathoracale druk wordt bloed etc echt aangezogen, zwaartekracht geldt niet in de buik!
Er is een natuurlijke tendens van de organen om naar de thorax te willen verplaatsen omdat de druk
hier lager is. Zo kunnen hernia’s ontstaan van organen tussen de vezels van het diafragma in. Het is
dus de natuurlijk tendens van organen om via een opening naar de thorax te migreren door de grote
negatieve intrathoracale druk. Dit kan bijvoorbeeld door een congenitaal sluitingsdefect. Bij de 20
weken echo wordt in de westerse wereld al gekeken of er een volledige sluiting van het diafragma is.
Dit zal je bij ons dus niet vaak tegen komen.
De gastro-oesophageale overgang prometheus p 157
Welke 5 structuren beschermen tegen reflux?
1. Diafragma
2. Circulaire musculatuur oesofagus (onderste sfincter)
3. Schuine musculatuur maag (hoek van his)
4. Submucosale plexus
5. Mucosale klep (niet zichtbaar op snijzaal omdat tonus bij overlijden verdwijnt)
Het diafragma moet de oesofagus dichtknijpen, maar toch moet er genoeg ruimte zijn om voedsel door
te laten en het diafragma op en neer te laten bewegen (bij sporten heel intens). Het diafragma glijdt
dus echt over de oesofagus heen, vandaar dat er ook vet zit die de beweging verzorgt. Je wilt dus
vastzetten maar ook beweging waardoor er vaak complicaties zijn → hernia’s in deze regio’s komen
daarom vaak voor = hiatale (oesophagus) hernia!
Dit kan je zien op een CT-scan: Lever, maag, milt, zichtbaar.
Diafragma, vena azygos en hemiazygos en aorta. De ‘pootjes’ van
het diafragma gaan links enorm naar ventraal. De oesofagus is
gedilateerd en gehernieerd door het diafragma heen. Deze hernia
is er al langer omdat er sclerose in zit door de reflux. Als dit
aanhoudt kan er een carcinoom ontstaan, namelijk de Barret
oesofagus. Er kunnen ook vernauwingen ontstaan door de
sclerose, namelijk skatzki ringen (stricturen).
4
Anatomie: peritoneale caviteit en vascularisatie
Diafragma
Het diafragma is een driedemensionele koepel, zoals het
pantheon.
Recessus costodiafragmatica wordt gevormd aan de
buitenkant.
Embryologie: Diafragma ontwikkelt zich in het mesoderm.
Het diafragma ontwikkelt zich initieel boven het hart. Het diafragma zat dus oorspronkelijk craniaal
van het hart! De innervatie van het diafragma gebeurt vanuit de n.phrenicus vanuit C3,4,5. Dit is de
cervicale zenuw voor het middenrif. Door de draaiing van het embryo (kromming), komt het diafragma
wel onder het hart terecht, onder de thorax. De nervus phrenicus innerveert het diafragma dus vanuit
heel hoog! Dit is belangrijk (komt later terug).
Verder valt op dat het diafragma (wat hier nog niet zo noemt) de thoraxholte nog niet helemaal van
de abdominale holte scheidt. Er zit nog een verbinding tussen de twee.
Initieel is de thoraxholte één grote ruimte. Bij het ontstaan van de verschillende holtes
(pleura/pericard holte), zien we de n.phrenicus mee naar binnen trekken vanuit lateraal. Zo komt de
n.phrenicus op het pericard van het hart te liggen.
1
,De n.phrenicus heeft niet alleen motorische zenuwen, maar ook veel viscerale! Aandoeningen van het
pericard kunnen daardoor leiden tot prikkeling van de nervus phrenicus → prikkeling C3,4,5
dermatomen → reffered pain. Omdat de n.phrenicus door het diafragma heenloopt, en het oppervlak
van het diafragma sensibel bezenuwt, kunnen problemen in het abdomen (lever,gal,…) die het
diafragma prikkelen langs onder, allemaal pijn in de schouder veroorzaken.
Uiteindelijk scheiden de holtes zich natuurlijk in een thorax en abdominale holte. Dit sluit zich met
twee membramen. Links sluit het soms wat moeilijker dan rechts. Dit gebeurt in week 5-7 waarbij de
pericardioperitoneale kanalen sluiten.
2
,Adulte situatie
Het diafragma is dus compleet koepelvormig. De hele recessus
is 360 graden. Het bevat verschillende structuren:
- Centrale peesplaat = centrum tendineum
- Lig. arcuatum medianum (1), mediale (2) en laterale (3)
- Crura voor aanhechten aan de wervelkolom (crus dextrum
en sinsistrum). Sinistrum heeft een opening voor de
oesofagus: hiatus oesophageus → het diafragma helpt de
oesofagus dus mee af te sluiten ter preventie van
oesofageale reflux. Als de aorta ook op deze manier
afgesloten zou worden, zou dit niet zo best zijn. Daarom is
er dus een aparte opening voor de aorta.
- De aorta schuift achterlangs door, samen met de venae azygos en hemiazygos. Verder loopt ik hier
ook de ductus thoracicus. Het kan zijn dat het diafragma toch op de aorta/truncus coeliacus drukt,
wat dan het boogvormige ligament syndroom = ligamentum arcuata mediana syndroom wordt
genoemd. Dit komt niet veel voor maar zijn dus wel congenitale afwijkingen die kunnen optreden.
- De vena cava loopt uiteraard ook door het diafragma. Deze loopt meer door het peesgedeelte,
welke eigenlijk vrij is van contracties. Deze kan dus niet dichtgedrukt worden door contracties van
het diafragma. Als het diafragma samentrekt, wordt de opening zelfs een beetje uiteen getrokken.
- Nervus phrenicus komt ook mooi doorheen het diafragma met veel autonome takken. Er zijn zelfs
enkele ganglia. De rechter nervus phrenicus heeft bij abdomen een belangrijke rol.
⇒ Toetsvraag: welke structuren passeren het diafragma? Ongeveer 16 structuren.
3
, Hernia diaphragmatica: vanuit het abdomen is een stuk abdominaal weefsel zich naar boven werkt.
Dit kan bijvoorbeeld een stuk dunne darm zijn, die zich dan in de thorax bevindt. Door de norme
negatieve intrathoracale druk wordt bloed etc echt aangezogen, zwaartekracht geldt niet in de buik!
Er is een natuurlijke tendens van de organen om naar de thorax te willen verplaatsen omdat de druk
hier lager is. Zo kunnen hernia’s ontstaan van organen tussen de vezels van het diafragma in. Het is
dus de natuurlijk tendens van organen om via een opening naar de thorax te migreren door de grote
negatieve intrathoracale druk. Dit kan bijvoorbeeld door een congenitaal sluitingsdefect. Bij de 20
weken echo wordt in de westerse wereld al gekeken of er een volledige sluiting van het diafragma is.
Dit zal je bij ons dus niet vaak tegen komen.
De gastro-oesophageale overgang prometheus p 157
Welke 5 structuren beschermen tegen reflux?
1. Diafragma
2. Circulaire musculatuur oesofagus (onderste sfincter)
3. Schuine musculatuur maag (hoek van his)
4. Submucosale plexus
5. Mucosale klep (niet zichtbaar op snijzaal omdat tonus bij overlijden verdwijnt)
Het diafragma moet de oesofagus dichtknijpen, maar toch moet er genoeg ruimte zijn om voedsel door
te laten en het diafragma op en neer te laten bewegen (bij sporten heel intens). Het diafragma glijdt
dus echt over de oesofagus heen, vandaar dat er ook vet zit die de beweging verzorgt. Je wilt dus
vastzetten maar ook beweging waardoor er vaak complicaties zijn → hernia’s in deze regio’s komen
daarom vaak voor = hiatale (oesophagus) hernia!
Dit kan je zien op een CT-scan: Lever, maag, milt, zichtbaar.
Diafragma, vena azygos en hemiazygos en aorta. De ‘pootjes’ van
het diafragma gaan links enorm naar ventraal. De oesofagus is
gedilateerd en gehernieerd door het diafragma heen. Deze hernia
is er al langer omdat er sclerose in zit door de reflux. Als dit
aanhoudt kan er een carcinoom ontstaan, namelijk de Barret
oesofagus. Er kunnen ook vernauwingen ontstaan door de
sclerose, namelijk skatzki ringen (stricturen).
4
