Oefenopdrachten voor Praktijktoets Ft-zorg 1e jaar blok 2 (2015-2016)
De vaardigheden die de student moet kunnen uitvoeren zijn onder te verdelen in
- algemene basisvaardigheden fysiotherapie
- basisvaardigheden fysiotherapeutisch onderzoek
- basisvaardigheden fysiotherapeutisch behandeling
Advies: gebruik voor het oefenen de beoordelingslijsten in het werkboek “Basisvaardigheden
Binnen de Fysiotherapie” (te vinden op BB course 2). Mogelijk niet van alle vaardigheden,
maar wel van veel vaardigheden zijn beoordelingslijsten opgenomen.
Hieronder worden eerst een aantal opmerkingen geplaatst betreffende de basisvaardigheden
fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling, daarna volgt een opsomming van
oefenopdrachten.
Het betreft oefenopdrachten m.b.t.
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling schouder
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling CWK
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling elleboog
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling pols en hand
- afnemen van een anamnese bij de casussen van blok 2
- voeren van een leergesprek en geven van een biomechanische counseling bij de
casussen van blok 2.
Fysiotherapeutisch onderzoek
Denk o.a. aan
- uitleg van het doel (op activiteiten- of op stoornisniveau)
- uitleg van het middel (wat gaat er gebeuren?)
- dosering van handgrepen (wat wil je duidelijk maken: pijn, spierfunctie,
mobiliteit?) Pas je handgreep en communicatie aan.
- goede uitgangshouding, voldoende fixatie
- technische uitvoering, let op compensatie
- klinische redenatie.
Fysiotherapeutische behandeling
Denk o.a. aan
- uitleg van het doel (op activiteiten- of op stoornisniveau)
- uitleg van het middel (wat gaat er gebeuren?)
- dosering (vb. hoe vaak rekken (bijvoorbeeld 10x)? In de eindstand? Met
reksensaties en/of pijn?) Communiceer met de patiënt!
- goede uitgangshouding, voldoende fixatie
- technische uitvoering, let op compensatie
- klinische redenatie.
- Test (vooraf) en Hertest (heb ik het resultaat behaald?). Dit alleen bij pijn en
mobiliteit.
1
,Pijndemping/mobilisering
Denk bij pijndemping/ mobilisering aan:
Angulaire technieken:
Passief/ geleid actief/ actief angulaire technieken in alle anatomische bewegingsrichtingen
in verschillende uitgangshoudingen:
- in zit
- in ruglig
- in buiklig
- in zijlig
Uitvoering van de angulaire technieken in een open keten en gesloten keten
Angulaire technieken als hierboven en met PNF-stretching techniques
Tractie en translatie van de gewrichten
Mobilizations with movement (MWM-technieken volgens Mulligan), combinatie van een
angulaire beweging met een translatie.
Spierversterking
Denk bij spierversterking aan:
- Spierversterking in een bewegingsrichting
- Spierversterking voor een bepaalde spier(groep)
- Uitvoering m.b.v. verschillende weerstanden
- manuele weerstand (= open keten)
- apparatieve weerstand, vb halter en pulley systeem (= open keten)
- eigen lichaamsgewicht (= gesloten keten),vb. wall pushes, opdrukken,
jezelf naar het wandrek toe trekken, etc.
- Denk aan de verschillende contractievormen: concentrisch, excentrisch en
isometrisch
- Stimuleer en motiveer!
Stabilisering van de schouder
Denk bij de opbouw van stabilisering van de schouder aan verstoring van een statische positie
en later aan verstoring in een beweging.
Maak gebruik van open en gesloten ketenoefeningen en denk hierbij aan functie (arm wordt
vaker in een open keten gebruikt en het been meer in een gesloten keten). Zie voor training
van de stabiliteit van de schouder de bijlage bij de studiehandleiding blok 2 op BB.
Leergesprek/ biomechanisch counselen
Let op dat het niet een eenrichtingsgesprek is maar een communicatie over en weer
(= interactie).
Specifieke testen voor pijn:
Atrogeen = eerste graad tractie geeft minder pijn.
Capsulogeen = 2e graads tractie is pijnlijk.
Myogeen = spieren en pezen die gerekt worden zijn pijnlijk in verloop. Spieren die isometrisch
aangespannen worden geven pijn.
Ligamentair = rekken.
Specifieke testen voor mobiliteit:
Atrogeen = hard eindgevoel bij passief bewegen.
Capsulogeen = mate van joint play tijdens 2e graads tractie is verminderd. Links en rechts vergelijken.
Myogeen = spieren die gerekt worden geven bewegingsbeperking.
Ligamentair = rekken.
Dermatogeen = rekken (litteken kleurt wit)
2
, Spier 5 -10 seconden isometrisch aanspannen, passief rekken, 15-30 seconden rek vasthouden met 10
seconden tussen elke rek oefening. Elke set wordt 3-5 keer.
MWM = 10 sec. vasthouden, herhalen in sets van 5 – 10 keer.
Fysiotherapeutisch onderzoek Schouder
1. Voer een inspectie uit bij een patiënt met schouderklachten
a. Totale inspectie
Voorkant/anterior: hoofd-kin-nek-navel in een rechte lijn, stand van de schouders,
stand van het hoofd, luchtfiguren v/d armen, crista iliaca palperen zo nodig,
spiertonus/atrofie
Zijkant: lijn van Appleton, stand van het hoofd (protractie/retractie), lordose
(hol)/kyfose (bol)
Achterkant/posterior: stand van het hoofd, stand van de schouders, stand van het
scapula (winging, tipping, shrugging) + palperen, luchtfiguren v/d armen,
spiertonus/atrofie
Letten op houding, roodheid, zwellingen
b. Lokale inspectie
Schouderbladen bekijken/palperen, letten op ontstekingsverschijnselen (roodheid,
warmte, zwelling, pijn en functieverlies), links en rechts vergelijken, spieratrofie bijv.
c. Functionele inspectie
Bewegingen laten maken wanneer er pijn ontstaat, kijken naar hoe de patiënt zich
ontkleed een hand geeft of binnenkomt lopen, kijken hoe beweging verloopt, abductie
laten maken bijv.
2. Voer een actief bewegingsonderzoek uit bij een patiënt met schouderklachten
Contra indicaties vragen ! ontstekingen (acuut) of levensbedreigende situaties?
AROM: actieve range of motion (patiënt beweegt zelf). Bewegingsuitslagen kennen!!!
Anteflexie: 160-180
Retroflexie: 50-60
Abductie: 170-180
Horizontale abductie: 130
Horizontale adductie: 50-75
Exorotatie: 80-90 (elleboog in zij, hand naar buiten draaien)
Endorotatie: 60-100 (hand op rug)
Graden noteren, altijd beginnen bij niet-aangedane zijde
3. Voer een passief bewegingsonderzoek uit bij een patiënt met schouderklachten
Contra indicaties vragen!
PROM: passive range of motion (jij doet beweging). Bewegingsuitslagen kennen!!!
3
, Anteflexie: 160-180
Retroflexie: 50-60
Abductie: 170-180
Horizontale abductie: 130
Horizontale adductie: 50-75
Exorotatie: 80-90 (elleboog in zij, hand naar buiten draaien)
Endorotatie: 60-100 (hand op rug)
Graden noteren, altijd beginnen bij niet-aangedane zijde
4. Voer ter onderzoek van het glenohumerale gewricht (met de patiënt in zittende positie)
uit een
Links en rechts vergelijken !!!
a. tractie
tractie is van elkaar af trekken in de richting van het bot. Tractie v/d schouder =
sustained graad 2, arm van de patiënt langs lichaam, naar beneden trekken. Contra
indicaties vragen !! vragen naar pijn (capsulogeen) of pijnverlichting (atrogeen).
b. translatie voor de abductie
convex: humerus
concaaf: schouderkop
translatie is verplaatsing van botstuk door glijding. Arm van de patiënt in bijv. 90
graden abductie (Maximum lose back position kan ook), opzij trekken en kop naar
beneden (caudaal) duwen, sustained graad 2 (onderzoekend voor bewegingsbeperking
+ ROM onderhouden) om te kijken hoe pijnlijk het gewricht is vragen naar pijn.
6sec. vasthouden, 3-4 sec los, weer 6 sec vasthouden
c. translatie voor de exorotatie
convex: humerus
concaaf: schouderkop
patiënt in buiklig, arm van de patiënt langs lichaam, kop naar voren duwen (anterior),
sustained graad 2 (onderzoekend voor bewegingsbeperking + ROM onderhouden)
vragen naar pijn. 6 sec vasthouden, 3-4 sec los, weer 6 sec vasthouden
d. translatie voor de endorotatie
convex: humerus
concaaf: schouderkop
arm van de patiënt langs lichaam, kop naar achteren duwen (posterior), sustained
graad 2 (onderzoekend voor bewegingsbeperking + ROM onderhouden) vragen
naar pijn. 6 sec vasthouden, 3-4 sec los, weer 6 sec vasthouden
5. Voer ter onderzoek van het glenohumerale gewricht (met de patiënt in liggende positie)
uit een
a. tractie
b. translatie voor de abductie ZIE 4 !!!
c. translatie voor de exorotatie
d. translatie voor de endorotatie
6. Voer ter onderzoek van het AC- en SC-gewricht (met de patiënt in zittende positie) uit
a. Tractie
4
De vaardigheden die de student moet kunnen uitvoeren zijn onder te verdelen in
- algemene basisvaardigheden fysiotherapie
- basisvaardigheden fysiotherapeutisch onderzoek
- basisvaardigheden fysiotherapeutisch behandeling
Advies: gebruik voor het oefenen de beoordelingslijsten in het werkboek “Basisvaardigheden
Binnen de Fysiotherapie” (te vinden op BB course 2). Mogelijk niet van alle vaardigheden,
maar wel van veel vaardigheden zijn beoordelingslijsten opgenomen.
Hieronder worden eerst een aantal opmerkingen geplaatst betreffende de basisvaardigheden
fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling, daarna volgt een opsomming van
oefenopdrachten.
Het betreft oefenopdrachten m.b.t.
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling schouder
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling CWK
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling elleboog
- fysiotherapeutisch onderzoek en behandeling pols en hand
- afnemen van een anamnese bij de casussen van blok 2
- voeren van een leergesprek en geven van een biomechanische counseling bij de
casussen van blok 2.
Fysiotherapeutisch onderzoek
Denk o.a. aan
- uitleg van het doel (op activiteiten- of op stoornisniveau)
- uitleg van het middel (wat gaat er gebeuren?)
- dosering van handgrepen (wat wil je duidelijk maken: pijn, spierfunctie,
mobiliteit?) Pas je handgreep en communicatie aan.
- goede uitgangshouding, voldoende fixatie
- technische uitvoering, let op compensatie
- klinische redenatie.
Fysiotherapeutische behandeling
Denk o.a. aan
- uitleg van het doel (op activiteiten- of op stoornisniveau)
- uitleg van het middel (wat gaat er gebeuren?)
- dosering (vb. hoe vaak rekken (bijvoorbeeld 10x)? In de eindstand? Met
reksensaties en/of pijn?) Communiceer met de patiënt!
- goede uitgangshouding, voldoende fixatie
- technische uitvoering, let op compensatie
- klinische redenatie.
- Test (vooraf) en Hertest (heb ik het resultaat behaald?). Dit alleen bij pijn en
mobiliteit.
1
,Pijndemping/mobilisering
Denk bij pijndemping/ mobilisering aan:
Angulaire technieken:
Passief/ geleid actief/ actief angulaire technieken in alle anatomische bewegingsrichtingen
in verschillende uitgangshoudingen:
- in zit
- in ruglig
- in buiklig
- in zijlig
Uitvoering van de angulaire technieken in een open keten en gesloten keten
Angulaire technieken als hierboven en met PNF-stretching techniques
Tractie en translatie van de gewrichten
Mobilizations with movement (MWM-technieken volgens Mulligan), combinatie van een
angulaire beweging met een translatie.
Spierversterking
Denk bij spierversterking aan:
- Spierversterking in een bewegingsrichting
- Spierversterking voor een bepaalde spier(groep)
- Uitvoering m.b.v. verschillende weerstanden
- manuele weerstand (= open keten)
- apparatieve weerstand, vb halter en pulley systeem (= open keten)
- eigen lichaamsgewicht (= gesloten keten),vb. wall pushes, opdrukken,
jezelf naar het wandrek toe trekken, etc.
- Denk aan de verschillende contractievormen: concentrisch, excentrisch en
isometrisch
- Stimuleer en motiveer!
Stabilisering van de schouder
Denk bij de opbouw van stabilisering van de schouder aan verstoring van een statische positie
en later aan verstoring in een beweging.
Maak gebruik van open en gesloten ketenoefeningen en denk hierbij aan functie (arm wordt
vaker in een open keten gebruikt en het been meer in een gesloten keten). Zie voor training
van de stabiliteit van de schouder de bijlage bij de studiehandleiding blok 2 op BB.
Leergesprek/ biomechanisch counselen
Let op dat het niet een eenrichtingsgesprek is maar een communicatie over en weer
(= interactie).
Specifieke testen voor pijn:
Atrogeen = eerste graad tractie geeft minder pijn.
Capsulogeen = 2e graads tractie is pijnlijk.
Myogeen = spieren en pezen die gerekt worden zijn pijnlijk in verloop. Spieren die isometrisch
aangespannen worden geven pijn.
Ligamentair = rekken.
Specifieke testen voor mobiliteit:
Atrogeen = hard eindgevoel bij passief bewegen.
Capsulogeen = mate van joint play tijdens 2e graads tractie is verminderd. Links en rechts vergelijken.
Myogeen = spieren die gerekt worden geven bewegingsbeperking.
Ligamentair = rekken.
Dermatogeen = rekken (litteken kleurt wit)
2
, Spier 5 -10 seconden isometrisch aanspannen, passief rekken, 15-30 seconden rek vasthouden met 10
seconden tussen elke rek oefening. Elke set wordt 3-5 keer.
MWM = 10 sec. vasthouden, herhalen in sets van 5 – 10 keer.
Fysiotherapeutisch onderzoek Schouder
1. Voer een inspectie uit bij een patiënt met schouderklachten
a. Totale inspectie
Voorkant/anterior: hoofd-kin-nek-navel in een rechte lijn, stand van de schouders,
stand van het hoofd, luchtfiguren v/d armen, crista iliaca palperen zo nodig,
spiertonus/atrofie
Zijkant: lijn van Appleton, stand van het hoofd (protractie/retractie), lordose
(hol)/kyfose (bol)
Achterkant/posterior: stand van het hoofd, stand van de schouders, stand van het
scapula (winging, tipping, shrugging) + palperen, luchtfiguren v/d armen,
spiertonus/atrofie
Letten op houding, roodheid, zwellingen
b. Lokale inspectie
Schouderbladen bekijken/palperen, letten op ontstekingsverschijnselen (roodheid,
warmte, zwelling, pijn en functieverlies), links en rechts vergelijken, spieratrofie bijv.
c. Functionele inspectie
Bewegingen laten maken wanneer er pijn ontstaat, kijken naar hoe de patiënt zich
ontkleed een hand geeft of binnenkomt lopen, kijken hoe beweging verloopt, abductie
laten maken bijv.
2. Voer een actief bewegingsonderzoek uit bij een patiënt met schouderklachten
Contra indicaties vragen ! ontstekingen (acuut) of levensbedreigende situaties?
AROM: actieve range of motion (patiënt beweegt zelf). Bewegingsuitslagen kennen!!!
Anteflexie: 160-180
Retroflexie: 50-60
Abductie: 170-180
Horizontale abductie: 130
Horizontale adductie: 50-75
Exorotatie: 80-90 (elleboog in zij, hand naar buiten draaien)
Endorotatie: 60-100 (hand op rug)
Graden noteren, altijd beginnen bij niet-aangedane zijde
3. Voer een passief bewegingsonderzoek uit bij een patiënt met schouderklachten
Contra indicaties vragen!
PROM: passive range of motion (jij doet beweging). Bewegingsuitslagen kennen!!!
3
, Anteflexie: 160-180
Retroflexie: 50-60
Abductie: 170-180
Horizontale abductie: 130
Horizontale adductie: 50-75
Exorotatie: 80-90 (elleboog in zij, hand naar buiten draaien)
Endorotatie: 60-100 (hand op rug)
Graden noteren, altijd beginnen bij niet-aangedane zijde
4. Voer ter onderzoek van het glenohumerale gewricht (met de patiënt in zittende positie)
uit een
Links en rechts vergelijken !!!
a. tractie
tractie is van elkaar af trekken in de richting van het bot. Tractie v/d schouder =
sustained graad 2, arm van de patiënt langs lichaam, naar beneden trekken. Contra
indicaties vragen !! vragen naar pijn (capsulogeen) of pijnverlichting (atrogeen).
b. translatie voor de abductie
convex: humerus
concaaf: schouderkop
translatie is verplaatsing van botstuk door glijding. Arm van de patiënt in bijv. 90
graden abductie (Maximum lose back position kan ook), opzij trekken en kop naar
beneden (caudaal) duwen, sustained graad 2 (onderzoekend voor bewegingsbeperking
+ ROM onderhouden) om te kijken hoe pijnlijk het gewricht is vragen naar pijn.
6sec. vasthouden, 3-4 sec los, weer 6 sec vasthouden
c. translatie voor de exorotatie
convex: humerus
concaaf: schouderkop
patiënt in buiklig, arm van de patiënt langs lichaam, kop naar voren duwen (anterior),
sustained graad 2 (onderzoekend voor bewegingsbeperking + ROM onderhouden)
vragen naar pijn. 6 sec vasthouden, 3-4 sec los, weer 6 sec vasthouden
d. translatie voor de endorotatie
convex: humerus
concaaf: schouderkop
arm van de patiënt langs lichaam, kop naar achteren duwen (posterior), sustained
graad 2 (onderzoekend voor bewegingsbeperking + ROM onderhouden) vragen
naar pijn. 6 sec vasthouden, 3-4 sec los, weer 6 sec vasthouden
5. Voer ter onderzoek van het glenohumerale gewricht (met de patiënt in liggende positie)
uit een
a. tractie
b. translatie voor de abductie ZIE 4 !!!
c. translatie voor de exorotatie
d. translatie voor de endorotatie
6. Voer ter onderzoek van het AC- en SC-gewricht (met de patiënt in zittende positie) uit
a. Tractie
4
