NEH3
Het nut van de overheid
3.1 Introductie
Hoe groot mag de overheid zijn?
3.2 Wat doet de overheid?
De overheid is onderdeel van de collectieve sector
De collectieve sector bestaat uit de overheid en sociale fondsen (collectieve goederen)
Sociale fondsen houden zich bezig met het uitvoeren van sociale zekerheid
Rijk Provincie
Overheid
Collectieve Lagere
Gemeente
sector overheden
Sociale fondsen
Waterschappen
Om geld te verdienen heft de overheid belasting
Wat produceert de overheid wel en wat niet?
Inkomsten
De inkomsten van de overheid bestaat uit belastingen en niet-belastingen. De belastingen
bestaan uit directe en indirecte belastingen zoals btw en accijnzen. Een niet-
belastingopbrengst is de opbrengst van een door de overheid geproduceerd goed. Een
belangrijke niet-belastingopbrengst voor de Nederlandse overheid is het aardgas.
Uitgaven
Overheidsuitgaven bestaan uit overheidsbestedingen en overheidsoverdrachten.
Overheidsbestedingen zijn uitgaven zoals de salarissen van ambtenaren.
De overheid verwacht geen tegenprestatie voor overheidsoverdrachten.
Overheidsoverdrachten herverdelen inkomen en zijn bijvoorbeeld de uitkeringen aan
werklozen.
Collectieve goederen
Collectieve goederen zijn goederen die geproduceerd worden door de overheid. Dat komt
omdat collectieve goederen niet gesplitst kunnen worden in individueel te leveren
, eenheden. Collectieve goederen zijn voor iedereen beschikbaar. Een voorbeeld van een
collectief goed is een lantaarnpaal.
Quasi-collectieve goederen
Quasi collectieve goederen zijn wel te splitsen in individueel te leveren eenheden, maar
worden toch door de overheid verschaft. Meestal gebeurt dit om te zorgen dat een goed
niet veel te duur wordt. Een voorbeeld van een quasi-collectief goed is het universitair
onderwijs.
Sommige goederen wil de overheid stimuleren, zoals zuinige auto’s. De overheid stimuleert
deze merit goods door middel van bijvoorbeeld subsidies.
Sommige goederen wil de overheid juist afraden, zoals sigaretten. De overheid probeert het
gebruik van deze demerit goods te verminderen door bijvoorbeeld accijnzen te heffen.
De collectieve lastendruk geeft aan welk deel van het nationaal inkomen naar de
overheidssector gaat. Je krijgt de collectieve lastendruk door de totale belastingen, sociale
premies en niet-belastingmiddelen te delen door het nationaal inkomen.
Gevangenen dilemma/ speltheorie
Evenwichtsstrategie
Nash-evenwicht
De overheid stimuleert de aanschaf van merit goods
Ontmoedigt het gebruikt van demerit goods m.b.v. wetgeving en belasting
Draagkrachtbeginsel: de bijdrage van de burger aan de kosten van de overheid hangt af van
zijn draagkracht (inkomen)
Profijtbeginsel: de bijdrage van de burger aan de kosten van de overheid hangt af van de
mate waarin hij gebruikmaakt van een overheidsvoorziening
Soms een mengvorm van beide beginselen
3.3 De overheidsuitgaven
Overheidsuitgaven bestaan uit bestedingen en overdrachten
Overheidsoverdrachten herverdelen het inkomen; geen tegenprestatie
Overheidsbestedingen zijn uitgaven waarvoor de overheid wel een tegenprestatie verlangt
Het nut van de overheid
3.1 Introductie
Hoe groot mag de overheid zijn?
3.2 Wat doet de overheid?
De overheid is onderdeel van de collectieve sector
De collectieve sector bestaat uit de overheid en sociale fondsen (collectieve goederen)
Sociale fondsen houden zich bezig met het uitvoeren van sociale zekerheid
Rijk Provincie
Overheid
Collectieve Lagere
Gemeente
sector overheden
Sociale fondsen
Waterschappen
Om geld te verdienen heft de overheid belasting
Wat produceert de overheid wel en wat niet?
Inkomsten
De inkomsten van de overheid bestaat uit belastingen en niet-belastingen. De belastingen
bestaan uit directe en indirecte belastingen zoals btw en accijnzen. Een niet-
belastingopbrengst is de opbrengst van een door de overheid geproduceerd goed. Een
belangrijke niet-belastingopbrengst voor de Nederlandse overheid is het aardgas.
Uitgaven
Overheidsuitgaven bestaan uit overheidsbestedingen en overheidsoverdrachten.
Overheidsbestedingen zijn uitgaven zoals de salarissen van ambtenaren.
De overheid verwacht geen tegenprestatie voor overheidsoverdrachten.
Overheidsoverdrachten herverdelen inkomen en zijn bijvoorbeeld de uitkeringen aan
werklozen.
Collectieve goederen
Collectieve goederen zijn goederen die geproduceerd worden door de overheid. Dat komt
omdat collectieve goederen niet gesplitst kunnen worden in individueel te leveren
, eenheden. Collectieve goederen zijn voor iedereen beschikbaar. Een voorbeeld van een
collectief goed is een lantaarnpaal.
Quasi-collectieve goederen
Quasi collectieve goederen zijn wel te splitsen in individueel te leveren eenheden, maar
worden toch door de overheid verschaft. Meestal gebeurt dit om te zorgen dat een goed
niet veel te duur wordt. Een voorbeeld van een quasi-collectief goed is het universitair
onderwijs.
Sommige goederen wil de overheid stimuleren, zoals zuinige auto’s. De overheid stimuleert
deze merit goods door middel van bijvoorbeeld subsidies.
Sommige goederen wil de overheid juist afraden, zoals sigaretten. De overheid probeert het
gebruik van deze demerit goods te verminderen door bijvoorbeeld accijnzen te heffen.
De collectieve lastendruk geeft aan welk deel van het nationaal inkomen naar de
overheidssector gaat. Je krijgt de collectieve lastendruk door de totale belastingen, sociale
premies en niet-belastingmiddelen te delen door het nationaal inkomen.
Gevangenen dilemma/ speltheorie
Evenwichtsstrategie
Nash-evenwicht
De overheid stimuleert de aanschaf van merit goods
Ontmoedigt het gebruikt van demerit goods m.b.v. wetgeving en belasting
Draagkrachtbeginsel: de bijdrage van de burger aan de kosten van de overheid hangt af van
zijn draagkracht (inkomen)
Profijtbeginsel: de bijdrage van de burger aan de kosten van de overheid hangt af van de
mate waarin hij gebruikmaakt van een overheidsvoorziening
Soms een mengvorm van beide beginselen
3.3 De overheidsuitgaven
Overheidsuitgaven bestaan uit bestedingen en overdrachten
Overheidsoverdrachten herverdelen het inkomen; geen tegenprestatie
Overheidsbestedingen zijn uitgaven waarvoor de overheid wel een tegenprestatie verlangt
