Samenvatting Geschiedenis en Wetenschapsfilosofie - Probleem 6

Blok 2.3 - History & Methods of Psychology Probleem 6

1) Karl Popper
 Voorafgaand aan de ideeën van Popper, was het positivisme belangrijk. Er waren
4 hoofdleerstellingen binnen deze stroming:
 Het verifieerbaarheidstheorie
 Het idee van bevestigen van theorieën
 Een duidelijk onderscheid tussen observatie en theorie
 De kijk op theorieën als logische bouwstenen, van waaruit voorspellingen
afgeleid kunnen worden.
 Popper was een van de meest invloedrijke psychologen die tegen de
verifieerbaarheidstheorie in ging en het idee van verifiëren en bevestigen
verwierp.
 Website - Begin
 Popper was in eerste instantie onder de indruk van de verschillen tussen de
zogenaamde ‘wetenschappelijke’ theorieën van Freud en Adler en de revolutie
die voortkwam vanuit de theorie van Einstein. Het grootste verschil hiertussen
was volgens Popper dat Einsteins theorie tegenbewijs kon krijgen en de hele
theorie dan verworpen kan worden, terwijl de theorie van psychoanalyse moeilijk
te falsificeren is.
Aan de hand van dit idee trok Popper meerdere conclusies (PDF):
 Het is makkelijk om bevestiging te krijgen voor bijna elke theorie, als we op
zoek gaan naar bevestiging.
 Bevestigingen moeten alleen tellen als ze het resultaat zijn van risicovolle
voorspellingen. Dit wil zeggen dat als het niet verlicht wordt door de theorie in
kwestie, hadden we een gebeurtenis moeten verwachten die niet samengaat
met de theorie - een gebeurtenis die de theorie juist zou weerleggen.
 Elke ‘goede’ wetenschappelijke theorie is een verbond: het verbiedt bepaalde
dingen om te gebeuren. Hoe meer een theorie verbied, hoe beter de theorie
is.
 Een theorie die niet weerlegbaar is bij denkbaar bewijs, is niet-
wetenschappelijk.
 Elke onvervalste test van een theorie is een poging om het de falsificeren, of
om het te weerleggen.
 Bevestigend bewijs moet niet tellen, behalve als het resultaat is van een
onvervalste test van een theorie. Dit betekent dat het gepresenteerd kan
worden als een serieuze, maar onsuccesvolle poging om een theorie te
falsificeren.
 Sommige onvervalste testbare theorieën, wanneer fout bevonden, worden
alsnog aangehouden door de aanhangers.
 Het Probleem met Verificatie & Bevestiging
 Volgens Popper is het verifiëren van algemene statements, zoals wetten en
theorieën, onmogelijk. Een simpele hypothese kan 100 keer bevestigd worden,

, maar in geval 101 kan het toch niet waar blijken, zoals in het voorbeeld met
zwanen. Dit is het bekende probleem met inductie. Algemene weten over een
oneindig domein kunnen nooit met zekerheid geverifieerd worden.
 Omdat dit probleem bestond, kwam Carnap, lid van de Wiener Kreis, met het
concept van bevestiging. Het was de bedoeling dat dit praktischer en minder
stug is dan het concept van verificatie. In plaats van het zeker zijn van een
bepaalde statement, is er volgens Carnap een bepaalde mate van bevestiging
mogelijk. Bevestiging is in dit geval een range van waarschijnlijkheid, met 0 als
onbevestigd en 1 als geverifieerd. Dit is dan afhankelijk van het aantal
observaties die op het eerste gezicht bevestigend zijn voor de statement.
 Popper verwierp het hele idee van verificatie, bevestiging en inductie als
bouwstenen voor gerechtvaardigde wetenschappelijke kennis claims. Hij
verving het concept van bevestiging met falsificatie.
 Bevestiging & Falsificatie
 Popper stelde dat alleen falsificatie mogelijk is en verificatie niet. Veel bewijs is
geen garantie voor de waarheid van een hypothese, want zodra er tegenbewijs
gevonden wordt is de hypothese niet meer waar en moet hij worden verworpen.
Bevestiging kan niet worden gemeten, omdat niemand weet hoeveel
tegenbewijs er zal zijn. Het enige wat zeker is, is falsificatie: als een theorie een
bepaald effect voorspelt, en het effect komt niet voor, dan moet de theorie fout
zijn. Popper stelde daarom dat deductie mogelijk is, terwijl inductie onmogelijk
is.
 Dit betekent dat als een voorspelling fout blijkt te zijn, de theorie waar vanuit de
voorspelling afgeleid is, ook fout moet zijn.
 Het bedenken van een hypothese is volledig onbeperkt, volgens Popper. Hij
denkt dat het opbouwen van een theorie niet geregeerd wordt door empirisch
bewijs of logica. Hoe gedurfder de hypothese is, hoe beter, er vanuit gaand dat
het vervolgens getest en verworpen wordt als dit nodig blijkt.
 Volgens Popper zijn vermoedens en weerleggingen de basis voor wetenschap.
Het proces van vermoedens en weerleggingen kan gezien worden als
natuurlijke selectie: ongepaste theorieën vergaan en de best, meest
aangepaste theorieën blijven bestaan. Er is hier sprake van een daadwerkelijk
proces en groei van kennis. Maar Popper ziet kennis als theory-laden
(gebaseerd op iemands theoretische achtergrond) en de aard van
geaccepteerde data kan volledig opnieuw geïnterpreteerd moeten worden
wanneer de theorieën weerlegd worden.
 Demarcation & Dogmatisme
 Popper doet afstand van de vraag om zekerheid, maar blijft bij het ideaal van het
afbakenen van wetenschap van metafysica.
 Popper is een radicale anti-dogmatist: discussie moeten absoluut vrij zijn, elke
claim moet bekritiseerd worden. Elke hypothese is in principe gerechtvaardigd,
zolang ze te weerleggen zijn. Kritiek is het kernmerk van echte wetenschappelijk
rationaliteit.