Uitwerking voedingskundige analyse 2016-17
Vraag: Literatuurbron Eiwitten
In welke bron kun je
het antwoord vinden?
Wat is de functie, waar is het voor?
Wat is de chemische structuur?
- bouwstenen voor je lichaam
- bouwstof, als enzymen , als hormonen , regulator
vochtbalans , zuur-base balans , als transportmiddel , als
antilichamen in het immuunsysteem , als brandstof
- Een aminozuur bestaat uit een koolstofatoom, een
NH2-groep (amino groep), een carboxylgroep (COOH),
een waterstofatoom en een restgroep.
- bestaat uit aminozuren (essentiële en niet-essentiële ->
uit voeding)
- levert calorieën en aminozuren
- Maken van eiwit: DNA -> RNA -> eiwit
- - Lange keten van aminozuren
- Belangrijk voor behoud van spiermassa
- DNA -> transcriptie -> RNA -> translatie -> Eiwit
- 22 Aminozuren
-> 13 niet-essentieel (uit voeding)
-> 9 essentieel (maakt het lichaam zelf aan)
-> 6 conditioneel essentieel/semi-essentieel (kan het
lichaam zelf aanmaken, maar bijv. bij ziekte kan er heel
veel van een AZ nodig zijn die via voeding bijgedragen
kan worden)
Hoe wordt deze stof in het lichaam verwerkt? UN De chemische vertering van eiwitten start in de maag, Pepsionogeen
Vertering wordt door maagzuur omgezet in pepsine. Pepsine breekt de
Absorptie
aminozuren af. De vertering van eiwitten wordt voltooid in de dunne
Transport
Metabolisme darm onder invloed van enzymen die in het pancreassap zitten en die
Opslag door de darmwand worden uitgescheiden.
uitscheiding Voordat echter de enzymen de enzymen goed op de voedselbrij kunnen
inwerken, moet eerst de zuurgraad van de voedselbrij ongeveer
neutraal worden. De opname (absorptie) van aminozuren vindt plaats
,in het duodenum, jejunum en ileum. De absorptie van aminozuren gaat
snel in het duodenum en jejenum en traag in het ileum.
Eiwitvertering
- Eiwitten worden d.m.v. maagzuur en enzymen uit maag en
darm afgebroken tot polypeptiden
- polypeptiden tot kleinere polypeptiden, tri- en dipeptiden
- dipeptide = 2 aan elkaar gekoppelde aminozuren
- tripeptide = 3 aan elkaar gekoppelde aminozuren
- en uiteindelijk tot aminozuren
- aminozuren worden over de darmwand heen opgenomen in
het bloed
( di- en tripeptiden kunnen wel de darmcel in, maar (in gezonde
situaties) de darmwand niet passeren!)
Metabolisme (stofwisseling)
- chemische processen waarbij voedingsstoffen worden omgezet
- Afbraak van stoffen, katabolisme (levert energie, ATP)
- Opbouw van stoffen, anabolisme (kost energie, ATP)
-Voor eiwitten
- aminozuren zijn vooral bouwstenen (anabolisme)
- echter kunnen ook energie leveren (katabolisme)
Dus:
- ontoereikende E-inname ➪ meer eiwit nodig als E-bron dus
stijgt de behoefte aan eiwit in de voeding
- ook worden er bij een te geringe opname van koolhydraten
(lichaams)eiwitten afgebroken
- Deaminering = afsplitsen van de NH2-groep van het A
- Er ontstaat een ketozuur (koolstofskelet)
- Transaminering = omzetting van het ene (essentiële) AZ in het
andere (niet-essentiële) AZ
- Er wordt een NH2-groep overgedragen van een AZ naar een
ketozuur dat daarmee een niet-essentieel AZ wordt.
, PLP= cofactor en omzettingsproduct van vitamine B6. (een
vitamine B6 –deficiëntie kan leiden tot een verstoring van het
eiwitmetabolisme)
Ureumcyclus:
- Afgesplitst NH2 wordt (na deaminering) in de ureumcyclus
omgezet in ureum
- Ureumcyclus vindt plaats in de lever
- Ureum is wateroplosbaar en wordt uitgescheiden met de urine
- NH4+ is toxisch, ureum niet
Wat is de wisselwerking met andere voedingsstoffen? PLP = omzettingsproduct van vitamine B6 en vitamine B6 is
nodig voor een goed werkende metabolisme bij eiwitten. Is er
een tekort van vitamine B6 kan dit het metabolisme verstoren.
- Glucogene AZ: kunnen worden omgezet in glucose, vet of
kunnen direct de citroenzuurcyclus in
- Ketogene AZ worden omgezet in vetzuren of gaan (via Acetyl-
Co-A) de citroenzuurcyclus in
Wat is de Gemiddelde behoefte: 0,625 gram per kg
Gemiddelde behoefte
Aanbevolen hoeveelheid: minimaal 0,8 gram per kg
Aanbevolen hoeveelheid (ADH) of
Adequate inname (AI) van deze stof? Vegetariërs: 1,2 x 0,8 gram per kg
Veganisten: 1,3 x 0,8 gram per kg
Zwanger: 0,9 gram per kg
Duursporters: 1,2 – 1,4 (1,2-1,5) gram per kg
Krachtsporters: 1,3 – 1,5 (1,5-1,7) gram per kg
- Voorwaarden:
- adequate E- en KH-voorziening
- adequate vitamine B6 inname
Boven de 150 gram eiwit moet de vitamine B6 behoefte
omhoog.
- Welke factoren zijn van invloed op de behoefte aan deze voedingsstof 1? Hoeveelheid dat je beweeg -> duur- en krachtsporters hebben
EN
- Hoe zijn deze factoren dan van invloed?
een hogere behoefte.
EN
1
, - welke aanpassingen zijn hierdoor nodig bij ADH/AI en AB? Zwangerschap en lactatie -> hogere eiwit behoefte
Eiwitkwaliteit hoe lager de kwaliteit van de eiwitten, hoe hoger
de inname moet zijn.
• Hoe beter verteerbaar hoe hoger de kwaliteit.
• Kwaliteit is ook afhankelijk van het aantal essentiële
aminozuren
• PDCAAS protein digestibility corrected amino acid
score
• Nederlands voedingspatroon: Dierlijk: plantaardig = 2:1.
Vlees:melk:tarwe = 1:1:1, PDCAAS is 100%.
Bij een tekort van deze voedingsstof:
- Spierafbraak
Welke ziekten/ symptomen ontstaan er? En/of
Op welke ziekten heb je een verhoogd risico? - Verminderde weerstand
- Bij kinderen kan het gaan zorgen voor groeistoornissen
- Kwashiokor -> eiwitondervoeding, serumalbimine
abnormaal, gezwollen buik en rossig haar, kinderen (kind
dat geen borstvoeding krijgt)
Eiwittekort (deficiëntie) kan voorkomen bij o.a
- ondervoeding (ouderen / zieken)
- niet optimale energiebeperkte voeding
- Bij langdurig tekort:
-Marasmus (energie- en eiwitondervoeding )
-Kwashiorkor (eiwitondervoeding)
Wat is de bovengrens (AB) van deze voedingsstof? 25%
Bij een overmaat van deze voedingsstof: Nog geen aanneembare symptomen bij een overmaat
Welke ziekten/ symptomen ontstaan er? En/of
-> meer lichaamsgewicht (in combinatie met veel vetten,
Op welke ziekten heb je een verhoogd risico?
koolhydraten etc.)
Welke cliëntgroepen lopen risico op tekorten (of teveel)? Tekort -> kinderen in derde wereld landen , ouderen met
Welke cliëntgroepen doen het juist goed?
ondervoeding
teveel ->
Welke voedingspatronen lopen risico op tekorten (of teveel)? Teveel -> topsporters, mensen die veel sporten
Welke voedingspatronen doen het juist goed?
Vraag: Literatuurbron Eiwitten
In welke bron kun je
het antwoord vinden?
Wat is de functie, waar is het voor?
Wat is de chemische structuur?
- bouwstenen voor je lichaam
- bouwstof, als enzymen , als hormonen , regulator
vochtbalans , zuur-base balans , als transportmiddel , als
antilichamen in het immuunsysteem , als brandstof
- Een aminozuur bestaat uit een koolstofatoom, een
NH2-groep (amino groep), een carboxylgroep (COOH),
een waterstofatoom en een restgroep.
- bestaat uit aminozuren (essentiële en niet-essentiële ->
uit voeding)
- levert calorieën en aminozuren
- Maken van eiwit: DNA -> RNA -> eiwit
- - Lange keten van aminozuren
- Belangrijk voor behoud van spiermassa
- DNA -> transcriptie -> RNA -> translatie -> Eiwit
- 22 Aminozuren
-> 13 niet-essentieel (uit voeding)
-> 9 essentieel (maakt het lichaam zelf aan)
-> 6 conditioneel essentieel/semi-essentieel (kan het
lichaam zelf aanmaken, maar bijv. bij ziekte kan er heel
veel van een AZ nodig zijn die via voeding bijgedragen
kan worden)
Hoe wordt deze stof in het lichaam verwerkt? UN De chemische vertering van eiwitten start in de maag, Pepsionogeen
Vertering wordt door maagzuur omgezet in pepsine. Pepsine breekt de
Absorptie
aminozuren af. De vertering van eiwitten wordt voltooid in de dunne
Transport
Metabolisme darm onder invloed van enzymen die in het pancreassap zitten en die
Opslag door de darmwand worden uitgescheiden.
uitscheiding Voordat echter de enzymen de enzymen goed op de voedselbrij kunnen
inwerken, moet eerst de zuurgraad van de voedselbrij ongeveer
neutraal worden. De opname (absorptie) van aminozuren vindt plaats
,in het duodenum, jejunum en ileum. De absorptie van aminozuren gaat
snel in het duodenum en jejenum en traag in het ileum.
Eiwitvertering
- Eiwitten worden d.m.v. maagzuur en enzymen uit maag en
darm afgebroken tot polypeptiden
- polypeptiden tot kleinere polypeptiden, tri- en dipeptiden
- dipeptide = 2 aan elkaar gekoppelde aminozuren
- tripeptide = 3 aan elkaar gekoppelde aminozuren
- en uiteindelijk tot aminozuren
- aminozuren worden over de darmwand heen opgenomen in
het bloed
( di- en tripeptiden kunnen wel de darmcel in, maar (in gezonde
situaties) de darmwand niet passeren!)
Metabolisme (stofwisseling)
- chemische processen waarbij voedingsstoffen worden omgezet
- Afbraak van stoffen, katabolisme (levert energie, ATP)
- Opbouw van stoffen, anabolisme (kost energie, ATP)
-Voor eiwitten
- aminozuren zijn vooral bouwstenen (anabolisme)
- echter kunnen ook energie leveren (katabolisme)
Dus:
- ontoereikende E-inname ➪ meer eiwit nodig als E-bron dus
stijgt de behoefte aan eiwit in de voeding
- ook worden er bij een te geringe opname van koolhydraten
(lichaams)eiwitten afgebroken
- Deaminering = afsplitsen van de NH2-groep van het A
- Er ontstaat een ketozuur (koolstofskelet)
- Transaminering = omzetting van het ene (essentiële) AZ in het
andere (niet-essentiële) AZ
- Er wordt een NH2-groep overgedragen van een AZ naar een
ketozuur dat daarmee een niet-essentieel AZ wordt.
, PLP= cofactor en omzettingsproduct van vitamine B6. (een
vitamine B6 –deficiëntie kan leiden tot een verstoring van het
eiwitmetabolisme)
Ureumcyclus:
- Afgesplitst NH2 wordt (na deaminering) in de ureumcyclus
omgezet in ureum
- Ureumcyclus vindt plaats in de lever
- Ureum is wateroplosbaar en wordt uitgescheiden met de urine
- NH4+ is toxisch, ureum niet
Wat is de wisselwerking met andere voedingsstoffen? PLP = omzettingsproduct van vitamine B6 en vitamine B6 is
nodig voor een goed werkende metabolisme bij eiwitten. Is er
een tekort van vitamine B6 kan dit het metabolisme verstoren.
- Glucogene AZ: kunnen worden omgezet in glucose, vet of
kunnen direct de citroenzuurcyclus in
- Ketogene AZ worden omgezet in vetzuren of gaan (via Acetyl-
Co-A) de citroenzuurcyclus in
Wat is de Gemiddelde behoefte: 0,625 gram per kg
Gemiddelde behoefte
Aanbevolen hoeveelheid: minimaal 0,8 gram per kg
Aanbevolen hoeveelheid (ADH) of
Adequate inname (AI) van deze stof? Vegetariërs: 1,2 x 0,8 gram per kg
Veganisten: 1,3 x 0,8 gram per kg
Zwanger: 0,9 gram per kg
Duursporters: 1,2 – 1,4 (1,2-1,5) gram per kg
Krachtsporters: 1,3 – 1,5 (1,5-1,7) gram per kg
- Voorwaarden:
- adequate E- en KH-voorziening
- adequate vitamine B6 inname
Boven de 150 gram eiwit moet de vitamine B6 behoefte
omhoog.
- Welke factoren zijn van invloed op de behoefte aan deze voedingsstof 1? Hoeveelheid dat je beweeg -> duur- en krachtsporters hebben
EN
- Hoe zijn deze factoren dan van invloed?
een hogere behoefte.
EN
1
, - welke aanpassingen zijn hierdoor nodig bij ADH/AI en AB? Zwangerschap en lactatie -> hogere eiwit behoefte
Eiwitkwaliteit hoe lager de kwaliteit van de eiwitten, hoe hoger
de inname moet zijn.
• Hoe beter verteerbaar hoe hoger de kwaliteit.
• Kwaliteit is ook afhankelijk van het aantal essentiële
aminozuren
• PDCAAS protein digestibility corrected amino acid
score
• Nederlands voedingspatroon: Dierlijk: plantaardig = 2:1.
Vlees:melk:tarwe = 1:1:1, PDCAAS is 100%.
Bij een tekort van deze voedingsstof:
- Spierafbraak
Welke ziekten/ symptomen ontstaan er? En/of
Op welke ziekten heb je een verhoogd risico? - Verminderde weerstand
- Bij kinderen kan het gaan zorgen voor groeistoornissen
- Kwashiokor -> eiwitondervoeding, serumalbimine
abnormaal, gezwollen buik en rossig haar, kinderen (kind
dat geen borstvoeding krijgt)
Eiwittekort (deficiëntie) kan voorkomen bij o.a
- ondervoeding (ouderen / zieken)
- niet optimale energiebeperkte voeding
- Bij langdurig tekort:
-Marasmus (energie- en eiwitondervoeding )
-Kwashiorkor (eiwitondervoeding)
Wat is de bovengrens (AB) van deze voedingsstof? 25%
Bij een overmaat van deze voedingsstof: Nog geen aanneembare symptomen bij een overmaat
Welke ziekten/ symptomen ontstaan er? En/of
-> meer lichaamsgewicht (in combinatie met veel vetten,
Op welke ziekten heb je een verhoogd risico?
koolhydraten etc.)
Welke cliëntgroepen lopen risico op tekorten (of teveel)? Tekort -> kinderen in derde wereld landen , ouderen met
Welke cliëntgroepen doen het juist goed?
ondervoeding
teveel ->
Welke voedingspatronen lopen risico op tekorten (of teveel)? Teveel -> topsporters, mensen die veel sporten
Welke voedingspatronen doen het juist goed?
