Tijdvak 10 De wereld in de tijd van televisie en
computer
Paragraaf 10.1 Dekolonisatie
De Britten hadden hun handen vol aan nieuwe wederopbouw thuis -> regering besloot India
zsm te verlaten.
India en Pakistan
Abrupte Britse aftocht leidde tot drama’s: haat tussen moslims en hindoes kregen alle
ruimte (Britten bewaakten de orde niet meer). brits-Indië viel uiteen in 2 staten: India en
Pakistan.
Hindoes naar India/moslims naar Pakistan vluchten.
Britten als laatst teruggetrokken uit Palestina -> joden meteen de staat Israël uitgeroepen en
Arabische landen vielen Israël aan. Einde oorlog na 9 maanden met de verdrijving van ¾ van
de Palestijnen.
Indonesië en Vietnam
NL en Frankrijk wilden kolonies in Azië niet opgeven, maar machtspositie dramatisch
verslechterd.
Geloof in blanke superioriteit vernietigd doordat Japan in 1942 Zuidoost-Azië had
overmeesterd-> bevolking uitgebuit. Bevolking verlangde NIET terug naar blanke meesters:
wouden geen enkele vreemde overheersing.
Op 17 augustus 1945 (kort na de Japanse capitulatie) riep Soekarno in Indonesië de
onafhankelijkheid uit. Ho Chi Minh deed hetzelfde in Vietnam.
Ook verhoudingen in de wereld erg veranderd. Europese hegemonie definitief voorbij.
Europa door 2 oorlogen uitgeput, 2 nieuwe supermachten: VS en de Sovjet Unie -> tegen het
kolonialisme gekant.
Koloniale leger van NL alleen niet genoeg. Daarom voor het eerst dienstplichtigen overzee
gestuurd.
NL in 1947 en 1948 door 2 ‘politionele acties’ grote gebieden in handen.
Indonesische strijders verscholen in Jungle en tussen burgerbevolking -> onverwachts
toeslaan.
Uiteindelijk dwongen de VS NL om Indonesië op te geven.
27 december 1949 in het paleis op de Dam soevereiniteit overgedragen.
Fransen vechten in Vietnam, maar Amerikanen Fransen steunen: Ho Chi Minh (Vietnamese
leider) communist en zijn partij leidde het verzet.
VS betaalden steeds groter deel vd Franse oorlogsinspanningen.
Toen Dien Bien Phu was gevallen besloot Frankrijk Vietnam te verlaten.
In zuiden van Vietnam een door de VS gesteunde regering -> 10 jaar later nieuwe oorlog.
Afrika
In Algerije onafhankelijkheidsoorlog uitgebroken op hetzelfde moment dat Frankrijk Vietnam
opgaf. Frankrijk Algerije niet opgeven: meer dan 1 miljoen Fransen daar en zag Algerije als
, Franse provincie. Pas in 1962 Frankrijk erbij neergelegd. Tegen die tijd bijna heel Afrika
onafhankelijk. NL in 1975 Suriname onafhankelijk laten worden.
Paragraaf 10.2 De Koude Oorlog
Oorlogsangst
Na WOll Koude Oorlog: tegenstelling tussen de VS en de Sovjet-Unie. In laatste oorlogsjaar
Roosevelt, Churchill en Stalin afspraken gemaakt over machtsverdeling in Europa:
Sovjet-Unie en westerse geallieerden kregen de gebieden die ze zelf hadden bevrijd als
invloedssfeer. Duitsland verdeeld. Berlijn in Sovjetzone, maar werd ook verdeeld.
Verdeling tot einde Koude Oorlog (1989).
Tussen VS en Sovjet-Unie wantrouwen hoog opgelopen, onder meer door ideologische
vijandschap.
2 supermachten overschaduwden alle andere landen -> wereld verdeeld in 2 blokken.
Amerikanen dacht dat Stalin alleenheerschappij wou:
- bracht in zijn invloedssfeer communisten aan de macht
- alle Oost-Europese landen kregen totalitair systeem
- grenzen met het westen gingen hermetisch dicht
Truman (Amerikaanse president) beloofde economische en militaire steun aan landen die
door het communisme bedreigd werden, om te voorkomen dat Stalin in die landen ook de
macht greep.
Met deze containmentpolitiek wou hij het communisme indammen.
In westerse bezettingszones kregen de Duitsers in 1949 weer een eigen staat: de
Bondsrepubliek Duitsland. In de Sovjetzone stichtten de communisten de Duitse
Democratische Republiek (DDR). Hiermee in Europa blokvorming voltooid.
Direct daarna Koude Oorlog naar Azië.
In VS eind 1949 paniek toen Sovjet-Unie een geslaagde kernproef uitvoerde en de
communisten de macht grepen in China -> Truman containment wereldwijd toepassen.
Vietnam-oorlog
Na Stalins dood (1953) spanningen afgenomen, onder meer omdat VS en Sovjet-Unie zich
niet met elkaars invloedssferen bemoeiden. In 1961 bouwde DDR de Berlijnse Muur -> VS
deed niets.
Koude Oorlog buiten Europa bloederige conflicten:
VS probeerden vanaf 1965 met geweld te voorkomen dat de communisten Vietnam
overnamen. Alle doden waren voor niets: in 1975 veroverden communisten Vietnam alsnog.
De wapenwedloop
De voorzichtigheid had te maken met de kernwapens: volgens Eisenhouwer zou een
kernoorlog de mensheid terugwerpen in het stenen tijdperk. Stalins opvolger Chroesjtjov zei
dat er genoeg kernwapens waren om alle leven op aarde onmogelijk te maken.
computer
Paragraaf 10.1 Dekolonisatie
De Britten hadden hun handen vol aan nieuwe wederopbouw thuis -> regering besloot India
zsm te verlaten.
India en Pakistan
Abrupte Britse aftocht leidde tot drama’s: haat tussen moslims en hindoes kregen alle
ruimte (Britten bewaakten de orde niet meer). brits-Indië viel uiteen in 2 staten: India en
Pakistan.
Hindoes naar India/moslims naar Pakistan vluchten.
Britten als laatst teruggetrokken uit Palestina -> joden meteen de staat Israël uitgeroepen en
Arabische landen vielen Israël aan. Einde oorlog na 9 maanden met de verdrijving van ¾ van
de Palestijnen.
Indonesië en Vietnam
NL en Frankrijk wilden kolonies in Azië niet opgeven, maar machtspositie dramatisch
verslechterd.
Geloof in blanke superioriteit vernietigd doordat Japan in 1942 Zuidoost-Azië had
overmeesterd-> bevolking uitgebuit. Bevolking verlangde NIET terug naar blanke meesters:
wouden geen enkele vreemde overheersing.
Op 17 augustus 1945 (kort na de Japanse capitulatie) riep Soekarno in Indonesië de
onafhankelijkheid uit. Ho Chi Minh deed hetzelfde in Vietnam.
Ook verhoudingen in de wereld erg veranderd. Europese hegemonie definitief voorbij.
Europa door 2 oorlogen uitgeput, 2 nieuwe supermachten: VS en de Sovjet Unie -> tegen het
kolonialisme gekant.
Koloniale leger van NL alleen niet genoeg. Daarom voor het eerst dienstplichtigen overzee
gestuurd.
NL in 1947 en 1948 door 2 ‘politionele acties’ grote gebieden in handen.
Indonesische strijders verscholen in Jungle en tussen burgerbevolking -> onverwachts
toeslaan.
Uiteindelijk dwongen de VS NL om Indonesië op te geven.
27 december 1949 in het paleis op de Dam soevereiniteit overgedragen.
Fransen vechten in Vietnam, maar Amerikanen Fransen steunen: Ho Chi Minh (Vietnamese
leider) communist en zijn partij leidde het verzet.
VS betaalden steeds groter deel vd Franse oorlogsinspanningen.
Toen Dien Bien Phu was gevallen besloot Frankrijk Vietnam te verlaten.
In zuiden van Vietnam een door de VS gesteunde regering -> 10 jaar later nieuwe oorlog.
Afrika
In Algerije onafhankelijkheidsoorlog uitgebroken op hetzelfde moment dat Frankrijk Vietnam
opgaf. Frankrijk Algerije niet opgeven: meer dan 1 miljoen Fransen daar en zag Algerije als
, Franse provincie. Pas in 1962 Frankrijk erbij neergelegd. Tegen die tijd bijna heel Afrika
onafhankelijk. NL in 1975 Suriname onafhankelijk laten worden.
Paragraaf 10.2 De Koude Oorlog
Oorlogsangst
Na WOll Koude Oorlog: tegenstelling tussen de VS en de Sovjet-Unie. In laatste oorlogsjaar
Roosevelt, Churchill en Stalin afspraken gemaakt over machtsverdeling in Europa:
Sovjet-Unie en westerse geallieerden kregen de gebieden die ze zelf hadden bevrijd als
invloedssfeer. Duitsland verdeeld. Berlijn in Sovjetzone, maar werd ook verdeeld.
Verdeling tot einde Koude Oorlog (1989).
Tussen VS en Sovjet-Unie wantrouwen hoog opgelopen, onder meer door ideologische
vijandschap.
2 supermachten overschaduwden alle andere landen -> wereld verdeeld in 2 blokken.
Amerikanen dacht dat Stalin alleenheerschappij wou:
- bracht in zijn invloedssfeer communisten aan de macht
- alle Oost-Europese landen kregen totalitair systeem
- grenzen met het westen gingen hermetisch dicht
Truman (Amerikaanse president) beloofde economische en militaire steun aan landen die
door het communisme bedreigd werden, om te voorkomen dat Stalin in die landen ook de
macht greep.
Met deze containmentpolitiek wou hij het communisme indammen.
In westerse bezettingszones kregen de Duitsers in 1949 weer een eigen staat: de
Bondsrepubliek Duitsland. In de Sovjetzone stichtten de communisten de Duitse
Democratische Republiek (DDR). Hiermee in Europa blokvorming voltooid.
Direct daarna Koude Oorlog naar Azië.
In VS eind 1949 paniek toen Sovjet-Unie een geslaagde kernproef uitvoerde en de
communisten de macht grepen in China -> Truman containment wereldwijd toepassen.
Vietnam-oorlog
Na Stalins dood (1953) spanningen afgenomen, onder meer omdat VS en Sovjet-Unie zich
niet met elkaars invloedssferen bemoeiden. In 1961 bouwde DDR de Berlijnse Muur -> VS
deed niets.
Koude Oorlog buiten Europa bloederige conflicten:
VS probeerden vanaf 1965 met geweld te voorkomen dat de communisten Vietnam
overnamen. Alle doden waren voor niets: in 1975 veroverden communisten Vietnam alsnog.
De wapenwedloop
De voorzichtigheid had te maken met de kernwapens: volgens Eisenhouwer zou een
kernoorlog de mensheid terugwerpen in het stenen tijdperk. Stalins opvolger Chroesjtjov zei
dat er genoeg kernwapens waren om alle leven op aarde onmogelijk te maken.
