H21 Planten
21.1 Tomaten kweken
Klassiek veredelen: recombinatie; kruisen planten en kiezen beste nakomelingen
(= sneller met genomics)
Genomics: kennis van het genoom van plantenras
- Veredelaar hoeft niet te wachten tot keuren rijpe tomaten, maar kan gewenste
allelen spotten in een lab en deze selecteren
- = sneller
Non-disjunctie: verhindering van uiteengaan van chromatiden
Gevolg polyploïde cel:
- Meer dan 2 sets chromosomen
- Plant heeft soms nieuwe eigenschappen
Stuifmeelkorrels mannelijke gameten
Eicellen vrouwelijke gameten
Een gameet (< Gr. gamos = huwelijk), geslachtscel of geslachtelijke voortplantingscel is een
haploïde cel die dient voor de geslachtelijke voortplanting.
Geslachtelijke voortplanting:
- Zelfbestuiving
o Gameten van dezelfde ouderplant afkomstig; beperkte recombinatie
- Kruisbestuiving
o Gameten van verschillende ouderplanten met verschillende eigenschappen
combineren, kan tot nieuwe plantenrassen leiden
Ongeslachtelijke voortplanting:
Leidt tot kloon van genetisch identieke planten
Snelle wijze vermeerderen bij aanwezigheid van gunstige eigenschappen
Alle eigenschappen blijven behouden
Kweken van planten door genetische modificatie: gmo-planten
- Cisgene planten: allelen van dezelfde soort
- Transgene planten: allelen van andere soort
Methodiek:
1. Gewenste allel isoleren uit donorcel
2. Bacterie als vector kiezen; allel inbouwen in plasmide
3. Kloon bacterie kweken
4. Losse plantencellen met plasmide samenbrengen: plasmide overdracht
, 5. Bepalen goede cel met gewenst allel door markergen aan allel (bijv. resistentie
antibioticum)
6. Overgebleven cellen uitgroeien tot planten in weefselkweek
Tomaten
rode kleurstof: lycopeen = kankerremmend
Paarse tomaat (nieuw) lycopeen + anthocyanen (h4)
- Gaat vorming tumoren tegen
21.2 Water
Wateropname:
1. Door wortelharen: vergrote epidermiscellen
2. Hierna water en mineralen via…
a. Apoplast route: via celwanden
b. Symplast route: via celmembranen en grondplasma
3. … Naar de centrale cillinder; bevat transportvaten
4. Om de centrale cillinder; de endodermis; hebben in celwanden een laagje kurk =
bandjes van caspari
5. Water van apoplast moet nu verder met symplast route om bij centrale cilinder te
komen
6. Daar verder via transportkanalen; houtvaten
Cellaag om centrale cillinder (endodermis)
- Zorgt voor actief transport van minderalen
- Water volgt door verschil in osmotische waarde
- Ontstaan van lichte overdruk die water via houtvaten naar boven perst = worteldruk
Wateropname afhankelijk van…
Temperatuur
o Enzymen werken sneller/beter; eiwitpoorten; osmotische waarde; sneller
verschillen
Zuurstofgehalte
o Eiwitpoorten energie nodig; energie vrij door O2
Houtvaten:
- Holle buisjes van afgesloten langgerekte cellen zonder celinhoud of tussenwanden,
met ringen of spiralen van houtstof
- Transport water; beneden naar boven
- Capillaire werking (Co/ ad) stuwt water omhoog in houtvaten als een soort draad
21.1 Tomaten kweken
Klassiek veredelen: recombinatie; kruisen planten en kiezen beste nakomelingen
(= sneller met genomics)
Genomics: kennis van het genoom van plantenras
- Veredelaar hoeft niet te wachten tot keuren rijpe tomaten, maar kan gewenste
allelen spotten in een lab en deze selecteren
- = sneller
Non-disjunctie: verhindering van uiteengaan van chromatiden
Gevolg polyploïde cel:
- Meer dan 2 sets chromosomen
- Plant heeft soms nieuwe eigenschappen
Stuifmeelkorrels mannelijke gameten
Eicellen vrouwelijke gameten
Een gameet (< Gr. gamos = huwelijk), geslachtscel of geslachtelijke voortplantingscel is een
haploïde cel die dient voor de geslachtelijke voortplanting.
Geslachtelijke voortplanting:
- Zelfbestuiving
o Gameten van dezelfde ouderplant afkomstig; beperkte recombinatie
- Kruisbestuiving
o Gameten van verschillende ouderplanten met verschillende eigenschappen
combineren, kan tot nieuwe plantenrassen leiden
Ongeslachtelijke voortplanting:
Leidt tot kloon van genetisch identieke planten
Snelle wijze vermeerderen bij aanwezigheid van gunstige eigenschappen
Alle eigenschappen blijven behouden
Kweken van planten door genetische modificatie: gmo-planten
- Cisgene planten: allelen van dezelfde soort
- Transgene planten: allelen van andere soort
Methodiek:
1. Gewenste allel isoleren uit donorcel
2. Bacterie als vector kiezen; allel inbouwen in plasmide
3. Kloon bacterie kweken
4. Losse plantencellen met plasmide samenbrengen: plasmide overdracht
, 5. Bepalen goede cel met gewenst allel door markergen aan allel (bijv. resistentie
antibioticum)
6. Overgebleven cellen uitgroeien tot planten in weefselkweek
Tomaten
rode kleurstof: lycopeen = kankerremmend
Paarse tomaat (nieuw) lycopeen + anthocyanen (h4)
- Gaat vorming tumoren tegen
21.2 Water
Wateropname:
1. Door wortelharen: vergrote epidermiscellen
2. Hierna water en mineralen via…
a. Apoplast route: via celwanden
b. Symplast route: via celmembranen en grondplasma
3. … Naar de centrale cillinder; bevat transportvaten
4. Om de centrale cillinder; de endodermis; hebben in celwanden een laagje kurk =
bandjes van caspari
5. Water van apoplast moet nu verder met symplast route om bij centrale cilinder te
komen
6. Daar verder via transportkanalen; houtvaten
Cellaag om centrale cillinder (endodermis)
- Zorgt voor actief transport van minderalen
- Water volgt door verschil in osmotische waarde
- Ontstaan van lichte overdruk die water via houtvaten naar boven perst = worteldruk
Wateropname afhankelijk van…
Temperatuur
o Enzymen werken sneller/beter; eiwitpoorten; osmotische waarde; sneller
verschillen
Zuurstofgehalte
o Eiwitpoorten energie nodig; energie vrij door O2
Houtvaten:
- Holle buisjes van afgesloten langgerekte cellen zonder celinhoud of tussenwanden,
met ringen of spiralen van houtstof
- Transport water; beneden naar boven
- Capillaire werking (Co/ ad) stuwt water omhoog in houtvaten als een soort draad
