Inleiding
Organisatiekunde
1
, Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1: ORGANISATIEKUNDE IN HISTORISCH PERSPECTIEF...................................................5
1.1 WAT IS DE ORGANISATIE?..................................................................................................................5
1.2 GLOBALE ONTWIKKELINGEN IN DE ORGANISATIETHEORIE...........................................................................6
EIND NEGENTIENDE EEUW.............................................................................................................................6
PERIODE 1935 TOT 1955............................................................................................................................6
PERIODE 1955 TOT HEDEN...........................................................................................................................7
1.4 HET MANAGEMENTPROCES.................................................................................................................8
1.5 BELEIDSUITGANGSPUNTEN (MISSIE EN VISIE), DOELSTELLINGEN, STRATEGIE EN UITVOERING..............................9
DE MISSIE..................................................................................................................................................9
1.6 HET 7S-MODEL..............................................................................................................................10
HOOFDSTUK 2: STRATEGIE..............................................................................................................11
2.1. INLEIDING....................................................................................................................................11
PLANNING...............................................................................................................................................11
2.2.2. SWOT-ANALYSE........................................................................................................................12
STERKTE-ZWAKTEANALYSE (INTERN)..............................................................................................................12
KANSEN-BEDREIGINGENANALYSE..................................................................................................................12
MACROANALYSE.......................................................................................................................................12
MESOANALYSE..........................................................................................................................................13
CONFRONTATIE MATRIX..............................................................................................................................14
2.2.4. STRATEGISCHE OPTIES..................................................................................................................14
CONCURRENTIESTRATEGIEËN VAN PORTER.....................................................................................................14
DE GROEISTRATEGIEËN VAN ANSOFF.............................................................................................................14
STRATEGIEËN GERELATEERD AAN DE MARKTPOSITIE..........................................................................................14
HET MODEL VAN TREACY EN WIERSEMA........................................................................................................15
HET MODEL KIM & MAUBORGNE................................................................................................................15
HOOFDSTUK 3: STRUCTURE.............................................................................................................16
3.1. INLEIDING....................................................................................................................................16
FORMELE ORGANISATIESTRUCTUUR...............................................................................................................16
INFORMELE ORGANISATIESTRUCTUUR............................................................................................................16
3.2. ARBEIDSVERDELING EN COÖRDINATIE.................................................................................................16
3.3. TAAKVERDELING............................................................................................................................17
HORIZONTAAL..........................................................................................................................................17
VERTICAAL...............................................................................................................................................17
3.4. WERK STRUCTURERING...................................................................................................................18
.....................................................................................................................................................18
TAAKROULATIE..........................................................................................................................................18
TAAKVERRUIMING.....................................................................................................................................18
TAAKVERRIJKING.......................................................................................................................................18
AUTONOME GROEPEN................................................................................................................................18
3.5 OMSPANNINGSVERMOGEN...............................................................................................................19
VERGROTING OMSPANNINGSVERMOGEN........................................................................................................19
2
,HOOFDSTUK 4: SYSTEMS.................................................................................................................20
4.1 INLEIDING.....................................................................................................................................20
4.2 SYSTEMEN EN PROCESSEN.................................................................................................................20
SYSTEMEN...............................................................................................................................................20
PROCESSEN..............................................................................................................................................21
PRIMAIR..................................................................................................................................................21
SECUNDAIR..............................................................................................................................................21
BESTUURLIJKE PROCESSEN...........................................................................................................................21
HOOFDSTUK 5: STAFF......................................................................................................................22
5.1 INLEIDING.....................................................................................................................................22
5.2 INSTROOM....................................................................................................................................22
5.3 DOORSTROOM...............................................................................................................................22
5.4 UITSTROOM..................................................................................................................................22
GEDWONGEN VERTREK...............................................................................................................................22
OPZEGGING DOOR WERKGEVER....................................................................................................................23
OPZEGGING DOOR WERKNEMER...................................................................................................................23
ONTBINDING OP VERZOEK VAN WERKGEVER...................................................................................................23
ONTBINDING OP VERZOEK VAN DE WERKNEMER..............................................................................................23
5.5 SAMENLOOP..................................................................................................................................23
HOOFDSTUK 6: SKILLS......................................................................................................................24
6.1 INLEIDING.....................................................................................................................................24
6.2 TOEGEVOEGDE WAARDES: WAAROM?.................................................................................................24
CONTINUÏTEIT...........................................................................................................................................24
WINST....................................................................................................................................................24
6.3 TOEGEVOEGDE WAARDES: VOOR WIE?................................................................................................24
6.4 HET INK-MODEL............................................................................................................................25
6.5 DE BALANCE SCORECARD..................................................................................................................25
6.6 COMPETENTIE MANAGEMENT............................................................................................................25
6.7 KWALITEITSZORG............................................................................................................................25
HOOFDSTUK 7: STYLE......................................................................................................................26
7.1 INLEIDING.....................................................................................................................................26
7.2 STIJLEN VAN LEIDING GEVEN..............................................................................................................26
AUTOCRATISCH LEIDERSCHAP.......................................................................................................................26
DEMOCRATISCH LEIDERSCHAP......................................................................................................................26
PARTICIPATIEF LEIDERSCHAP........................................................................................................................26
7.3 THEORIEËN....................................................................................................................................27
X EN Y.....................................................................................................................................................27
DE COGNITIE BENADERING..........................................................................................................................27
7.7 MOTIVATIETHEORIEËN.....................................................................................................................28
MASLOWS HIËRARCHIE VAN BEHOEFTEN........................................................................................................28
7.8 SAMENLOOP..................................................................................................................................29
LINKING PIN.............................................................................................................................................29
3
,HOOFDSTUK 8:SHARED VALUES......................................................................................................30
8.1 INLEIDING.....................................................................................................................................30
8.2 WAT IS CULTUUR?..........................................................................................................................30
BEDRIJFSCULTUUR.....................................................................................................................................30
8.3 CULTUURNIVEAUS...........................................................................................................................30
ARTEFACTEN............................................................................................................................................30
BELEDEN WAARDE.....................................................................................................................................30
ONDERLIGGENDE BASISVERONDERSTELLINGEN.................................................................................................30
8.4 CULTUURDIAGNOSE.........................................................................................................................31
PERSONEN CULTUUR..................................................................................................................................31
TAAKCULTUUR..........................................................................................................................................31
ROLCULTUUR............................................................................................................................................31
MACHTSCULTUUR.....................................................................................................................................31
8.5 FACTOREN DIE EEN CULTUUR BEPALEN.................................................................................................32
OMGEVING..............................................................................................................................................32
MEDEWERKERS.........................................................................................................................................32
AARD VAN DE LEIDING EN DE GESCHIEDENIS...................................................................................................32
OMVANG VAN DE ONDERNEMING.................................................................................................................32
BESCHIKBARE HULPMIDDELEN......................................................................................................................32
DOELSTELLINGEN.......................................................................................................................................32
8.6 CULTUUR MET VERANDERING............................................................................................................32
QUINN EN CAMERON.................................................................................................................................33
HOOFDSTUK 9: TRENDS EN ONTWIKKELINGEN................................................................................34
9.3.6. NIEUWE CONCEPTEN: HET NIEUWE WERKEN.....................................................................................34
9.3.7. NIEUWE CONCEPTEN: BUSINESS MODEL CANVAS...............................................................................34
KLANTEN SEGMENTEN (KS).........................................................................................................................34
WAARDE PROPOSITIES (WP).......................................................................................................................34
KLANTEN RELATIES (KR).............................................................................................................................34
INKOMSTEN STROMEN (IS)..........................................................................................................................34
KEY RESOURCES (KR).................................................................................................................................35
KERNACTIVITEITEN (KA).............................................................................................................................35
KEY PARTNERS (KP)...................................................................................................................................35
KOSTENSTRUCTUUR (KS)............................................................................................................................35
LEERDOELEN....................................................................................................................................36
4
, Hoofdstuk 1: organisatiekunde in
historisch perspectief
1.1 Wat is de organisatie?
De maatschappij is ondenkbaar zonder organisaties. We werken in een bedrijf we sporten bij
een sportclub, gaan naar school en bezoeken het ziekenhuis. Organisaties zijn belangrijk
want met een groep kunnen we iets bereiken dat we in ons eentje nooit zouden kunnen.
Elke organisatie heeft 3 kenmerken die overal hetzelfde zijn. Ze hebben doelstellingen,
mensen en middelen. De mensen werken samen om de doelstellingen te bereiken en dit
doen ze met middelen. Een organisatie is dus een doelgericht samenwerkingsverband. Onder
het begrip verstaan we bedrijven en overige organisaties.
Bedrijven Overige organisaties
Voor het voorbestaan zijn ze afhankelijk van klanten. De organisaties zijn niet
We hebben twee soorten bedrijven profit bedrijven zijn afhankelijk van klanten om te
bedrijven die streven naar winst. En non-profit kunnen bestaan. Zij richten zich
bedrijven streven hier niet naar. op hun leden.
Profit bedrijven: Non-profit bedrijven: Organisaties:
- Apple - Scholen - HSD
- Albert Heijn - Ziekenhuizen - De kerk
Ook kunnen we organisaties in richten naar juridische kenmerken. Hierbij kijken we naar de
rechtspersoon die en organisatie aan neemt. Indelen naar juridische criteria heeft
verschillende reden maar vooral dat er duidelijk wordt welke samenwerkingsverbanden er
kunnen ontstaan en wat de reden hiervoor zouden zijn.
Geen rechtspersoon Rechtspersoon
Er kan ook beslag worden gelegd op het De zaak is het rechtspersoon er kan dus geen
privévermogen van de eigenaar beslag worden gelegd op het privévermogen
- Eenmanszaak - Bv
- Nv
5
Organisatiekunde
1
, Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1: ORGANISATIEKUNDE IN HISTORISCH PERSPECTIEF...................................................5
1.1 WAT IS DE ORGANISATIE?..................................................................................................................5
1.2 GLOBALE ONTWIKKELINGEN IN DE ORGANISATIETHEORIE...........................................................................6
EIND NEGENTIENDE EEUW.............................................................................................................................6
PERIODE 1935 TOT 1955............................................................................................................................6
PERIODE 1955 TOT HEDEN...........................................................................................................................7
1.4 HET MANAGEMENTPROCES.................................................................................................................8
1.5 BELEIDSUITGANGSPUNTEN (MISSIE EN VISIE), DOELSTELLINGEN, STRATEGIE EN UITVOERING..............................9
DE MISSIE..................................................................................................................................................9
1.6 HET 7S-MODEL..............................................................................................................................10
HOOFDSTUK 2: STRATEGIE..............................................................................................................11
2.1. INLEIDING....................................................................................................................................11
PLANNING...............................................................................................................................................11
2.2.2. SWOT-ANALYSE........................................................................................................................12
STERKTE-ZWAKTEANALYSE (INTERN)..............................................................................................................12
KANSEN-BEDREIGINGENANALYSE..................................................................................................................12
MACROANALYSE.......................................................................................................................................12
MESOANALYSE..........................................................................................................................................13
CONFRONTATIE MATRIX..............................................................................................................................14
2.2.4. STRATEGISCHE OPTIES..................................................................................................................14
CONCURRENTIESTRATEGIEËN VAN PORTER.....................................................................................................14
DE GROEISTRATEGIEËN VAN ANSOFF.............................................................................................................14
STRATEGIEËN GERELATEERD AAN DE MARKTPOSITIE..........................................................................................14
HET MODEL VAN TREACY EN WIERSEMA........................................................................................................15
HET MODEL KIM & MAUBORGNE................................................................................................................15
HOOFDSTUK 3: STRUCTURE.............................................................................................................16
3.1. INLEIDING....................................................................................................................................16
FORMELE ORGANISATIESTRUCTUUR...............................................................................................................16
INFORMELE ORGANISATIESTRUCTUUR............................................................................................................16
3.2. ARBEIDSVERDELING EN COÖRDINATIE.................................................................................................16
3.3. TAAKVERDELING............................................................................................................................17
HORIZONTAAL..........................................................................................................................................17
VERTICAAL...............................................................................................................................................17
3.4. WERK STRUCTURERING...................................................................................................................18
.....................................................................................................................................................18
TAAKROULATIE..........................................................................................................................................18
TAAKVERRUIMING.....................................................................................................................................18
TAAKVERRIJKING.......................................................................................................................................18
AUTONOME GROEPEN................................................................................................................................18
3.5 OMSPANNINGSVERMOGEN...............................................................................................................19
VERGROTING OMSPANNINGSVERMOGEN........................................................................................................19
2
,HOOFDSTUK 4: SYSTEMS.................................................................................................................20
4.1 INLEIDING.....................................................................................................................................20
4.2 SYSTEMEN EN PROCESSEN.................................................................................................................20
SYSTEMEN...............................................................................................................................................20
PROCESSEN..............................................................................................................................................21
PRIMAIR..................................................................................................................................................21
SECUNDAIR..............................................................................................................................................21
BESTUURLIJKE PROCESSEN...........................................................................................................................21
HOOFDSTUK 5: STAFF......................................................................................................................22
5.1 INLEIDING.....................................................................................................................................22
5.2 INSTROOM....................................................................................................................................22
5.3 DOORSTROOM...............................................................................................................................22
5.4 UITSTROOM..................................................................................................................................22
GEDWONGEN VERTREK...............................................................................................................................22
OPZEGGING DOOR WERKGEVER....................................................................................................................23
OPZEGGING DOOR WERKNEMER...................................................................................................................23
ONTBINDING OP VERZOEK VAN WERKGEVER...................................................................................................23
ONTBINDING OP VERZOEK VAN DE WERKNEMER..............................................................................................23
5.5 SAMENLOOP..................................................................................................................................23
HOOFDSTUK 6: SKILLS......................................................................................................................24
6.1 INLEIDING.....................................................................................................................................24
6.2 TOEGEVOEGDE WAARDES: WAAROM?.................................................................................................24
CONTINUÏTEIT...........................................................................................................................................24
WINST....................................................................................................................................................24
6.3 TOEGEVOEGDE WAARDES: VOOR WIE?................................................................................................24
6.4 HET INK-MODEL............................................................................................................................25
6.5 DE BALANCE SCORECARD..................................................................................................................25
6.6 COMPETENTIE MANAGEMENT............................................................................................................25
6.7 KWALITEITSZORG............................................................................................................................25
HOOFDSTUK 7: STYLE......................................................................................................................26
7.1 INLEIDING.....................................................................................................................................26
7.2 STIJLEN VAN LEIDING GEVEN..............................................................................................................26
AUTOCRATISCH LEIDERSCHAP.......................................................................................................................26
DEMOCRATISCH LEIDERSCHAP......................................................................................................................26
PARTICIPATIEF LEIDERSCHAP........................................................................................................................26
7.3 THEORIEËN....................................................................................................................................27
X EN Y.....................................................................................................................................................27
DE COGNITIE BENADERING..........................................................................................................................27
7.7 MOTIVATIETHEORIEËN.....................................................................................................................28
MASLOWS HIËRARCHIE VAN BEHOEFTEN........................................................................................................28
7.8 SAMENLOOP..................................................................................................................................29
LINKING PIN.............................................................................................................................................29
3
,HOOFDSTUK 8:SHARED VALUES......................................................................................................30
8.1 INLEIDING.....................................................................................................................................30
8.2 WAT IS CULTUUR?..........................................................................................................................30
BEDRIJFSCULTUUR.....................................................................................................................................30
8.3 CULTUURNIVEAUS...........................................................................................................................30
ARTEFACTEN............................................................................................................................................30
BELEDEN WAARDE.....................................................................................................................................30
ONDERLIGGENDE BASISVERONDERSTELLINGEN.................................................................................................30
8.4 CULTUURDIAGNOSE.........................................................................................................................31
PERSONEN CULTUUR..................................................................................................................................31
TAAKCULTUUR..........................................................................................................................................31
ROLCULTUUR............................................................................................................................................31
MACHTSCULTUUR.....................................................................................................................................31
8.5 FACTOREN DIE EEN CULTUUR BEPALEN.................................................................................................32
OMGEVING..............................................................................................................................................32
MEDEWERKERS.........................................................................................................................................32
AARD VAN DE LEIDING EN DE GESCHIEDENIS...................................................................................................32
OMVANG VAN DE ONDERNEMING.................................................................................................................32
BESCHIKBARE HULPMIDDELEN......................................................................................................................32
DOELSTELLINGEN.......................................................................................................................................32
8.6 CULTUUR MET VERANDERING............................................................................................................32
QUINN EN CAMERON.................................................................................................................................33
HOOFDSTUK 9: TRENDS EN ONTWIKKELINGEN................................................................................34
9.3.6. NIEUWE CONCEPTEN: HET NIEUWE WERKEN.....................................................................................34
9.3.7. NIEUWE CONCEPTEN: BUSINESS MODEL CANVAS...............................................................................34
KLANTEN SEGMENTEN (KS).........................................................................................................................34
WAARDE PROPOSITIES (WP).......................................................................................................................34
KLANTEN RELATIES (KR).............................................................................................................................34
INKOMSTEN STROMEN (IS)..........................................................................................................................34
KEY RESOURCES (KR).................................................................................................................................35
KERNACTIVITEITEN (KA).............................................................................................................................35
KEY PARTNERS (KP)...................................................................................................................................35
KOSTENSTRUCTUUR (KS)............................................................................................................................35
LEERDOELEN....................................................................................................................................36
4
, Hoofdstuk 1: organisatiekunde in
historisch perspectief
1.1 Wat is de organisatie?
De maatschappij is ondenkbaar zonder organisaties. We werken in een bedrijf we sporten bij
een sportclub, gaan naar school en bezoeken het ziekenhuis. Organisaties zijn belangrijk
want met een groep kunnen we iets bereiken dat we in ons eentje nooit zouden kunnen.
Elke organisatie heeft 3 kenmerken die overal hetzelfde zijn. Ze hebben doelstellingen,
mensen en middelen. De mensen werken samen om de doelstellingen te bereiken en dit
doen ze met middelen. Een organisatie is dus een doelgericht samenwerkingsverband. Onder
het begrip verstaan we bedrijven en overige organisaties.
Bedrijven Overige organisaties
Voor het voorbestaan zijn ze afhankelijk van klanten. De organisaties zijn niet
We hebben twee soorten bedrijven profit bedrijven zijn afhankelijk van klanten om te
bedrijven die streven naar winst. En non-profit kunnen bestaan. Zij richten zich
bedrijven streven hier niet naar. op hun leden.
Profit bedrijven: Non-profit bedrijven: Organisaties:
- Apple - Scholen - HSD
- Albert Heijn - Ziekenhuizen - De kerk
Ook kunnen we organisaties in richten naar juridische kenmerken. Hierbij kijken we naar de
rechtspersoon die en organisatie aan neemt. Indelen naar juridische criteria heeft
verschillende reden maar vooral dat er duidelijk wordt welke samenwerkingsverbanden er
kunnen ontstaan en wat de reden hiervoor zouden zijn.
Geen rechtspersoon Rechtspersoon
Er kan ook beslag worden gelegd op het De zaak is het rechtspersoon er kan dus geen
privévermogen van de eigenaar beslag worden gelegd op het privévermogen
- Eenmanszaak - Bv
- Nv
5
