BVJ BIOLOGIE VOOR JOU HAVO 5B
Thema 5 Gaswisseling en uitscheiding
Basisstof 1 Gaswisseling
Gaswisseling: de opname en afgifte van gassen
Welke uitscheidingsorganen zijn er?
Longen
Lever
Nieren
Huid
Homeostase: het constant houden
van het interne milieu (door
opname en uitscheiding)
Waaruit bestaat het
ademhalingsstelsel?
De longen en de luchtwegen
Neusholte: lucht wordt gereinigd, gekeurd en verwarmd en vochtig gemaakt.
Wand van neusholte: bekleed met neusslijmvlies met als buitenste laag cellen
trilhaarepitheel.
Trilhaarepitheel bestaat uit:
-slijm producerende cellen:*kleine stofdeeltjes en ziekteverwekkers blijven aan slijm
plakken (neusharen houden grote stofdeeltjes tegen)
*slijm maakt binnenstromende lucht ook vochtig
-trilhaarcellen: bewegen en brengen het slijm naar de keelholte
Hoe wordt de lucht in de neusholte verwarmd?
Door het bloed in de bloedvaten in het neusslijmvlies
Hoe wordt de lucht in de neusholte gekeurd?
Door de zintuigcellen in de neus, die keuren de lucht op
giftige stoffen.
Wat zijn de bijholten?
Dat zijn holten in de schedelbeenderen, nauwe openingen
waarmee de neusholte is verbonden. Vb kaakholten, voorhoofdsholte
Wat gebeurt er bij een verkoudheid?
De bijholten zijn ook bekleed met slijmvlies. Indien je gezond bent wordt het slijmvlies
afgevoerd via de neusholte maar bij infecties zwellen het neusslijmvlies en bijholteslijmvlies
op waardoor de uitgangen van de bijholten worden afgesloten, je neus raakt “verstopt”.
, Keelholte: slijm uit neusholte en speeksel uit mondholte worden hier doorgeslikt. Hier
bevinden zich ook de:
-huig
-strotklepje (sluit luchtpijp af als je iets doorslikt)
Strottenhoofd: ligt tussen keelholte en luchtpijp in, hierin liggen de stembanden (vliezen
die trillen als er lucht langskomt, zo ontstaan geluiden).
Luchtpijp: verbinding tussen keelholte en longen
Waardoor blijft de luchtpijp “open”staan?
In de wand van de luchtpijp zitten hoefijzervormige kraakbeenringen.
De luchtpijp vertakt zich in 2 bronchiën
Bronchien: 2 grote aftakkingen van de luchtpijp.
Waardoor blijfven de bronchien “open”staan?
In de wand van de luchtpijp zitten ook hoefijzervormige kraakbeenringen
Bronchiolen: dat zijn de steeds kleinere zijtakjes van de bronchiën. Ze kunnen zich door
spierweefsel in de wand verwijden en vernauwen (samentrekking of ontspanning).
Welke overeenkomsten hebben de binnenwand van de luchtpijp, bronchiën en
bronchiolen?
Ze zijn alle drie bekleed met slijmvlies. De buitenste laag cellen bestaat uit trilhaarepitheel
en brengen slijm terug naar de keelholte. Bij prikkeling ga je hoesten.
Longblaasjes: de uiteinden van de fijnste bronchiolen. Om de longblaasjes zit een heel
netwerk van bloedvaten (co2 O2 uitwisseling)
Waaruit bestaat de wand van de longblaasjes?
Wand is maar 1 cellaag dun en bedekt met dun laagje vocht
Bouw van de wand binnenwand
Luchtpijp Hoefijzervormige kraakbeenringen Slijmvlies met trilhaarepitheel
Bronchien Hoefijzervormige kraakbeenringen Slijmvlies met trilhaarepitheel
Bronchiolen Hoefijzervormige kraakbeenringen Slijmvlies met trilhaarepitheel
Longblaasjes 1 cellaag dik en omgeven door bloedvaten Dun laagje vocht
Waar in de longen vindt de gaswisseling plaats?
In de longblaasjes, daar zitten nl ook de bloedvaten omheen.
Welke kenmerken van de longblaasjes bevorderen de
gaswisseling?
1. Een groot oppervlak
2. Een dunne wand
3. Groot verschil in zuurstof- en koolstofdioxidespanning
Thema 5 Gaswisseling en uitscheiding
Basisstof 1 Gaswisseling
Gaswisseling: de opname en afgifte van gassen
Welke uitscheidingsorganen zijn er?
Longen
Lever
Nieren
Huid
Homeostase: het constant houden
van het interne milieu (door
opname en uitscheiding)
Waaruit bestaat het
ademhalingsstelsel?
De longen en de luchtwegen
Neusholte: lucht wordt gereinigd, gekeurd en verwarmd en vochtig gemaakt.
Wand van neusholte: bekleed met neusslijmvlies met als buitenste laag cellen
trilhaarepitheel.
Trilhaarepitheel bestaat uit:
-slijm producerende cellen:*kleine stofdeeltjes en ziekteverwekkers blijven aan slijm
plakken (neusharen houden grote stofdeeltjes tegen)
*slijm maakt binnenstromende lucht ook vochtig
-trilhaarcellen: bewegen en brengen het slijm naar de keelholte
Hoe wordt de lucht in de neusholte verwarmd?
Door het bloed in de bloedvaten in het neusslijmvlies
Hoe wordt de lucht in de neusholte gekeurd?
Door de zintuigcellen in de neus, die keuren de lucht op
giftige stoffen.
Wat zijn de bijholten?
Dat zijn holten in de schedelbeenderen, nauwe openingen
waarmee de neusholte is verbonden. Vb kaakholten, voorhoofdsholte
Wat gebeurt er bij een verkoudheid?
De bijholten zijn ook bekleed met slijmvlies. Indien je gezond bent wordt het slijmvlies
afgevoerd via de neusholte maar bij infecties zwellen het neusslijmvlies en bijholteslijmvlies
op waardoor de uitgangen van de bijholten worden afgesloten, je neus raakt “verstopt”.
, Keelholte: slijm uit neusholte en speeksel uit mondholte worden hier doorgeslikt. Hier
bevinden zich ook de:
-huig
-strotklepje (sluit luchtpijp af als je iets doorslikt)
Strottenhoofd: ligt tussen keelholte en luchtpijp in, hierin liggen de stembanden (vliezen
die trillen als er lucht langskomt, zo ontstaan geluiden).
Luchtpijp: verbinding tussen keelholte en longen
Waardoor blijft de luchtpijp “open”staan?
In de wand van de luchtpijp zitten hoefijzervormige kraakbeenringen.
De luchtpijp vertakt zich in 2 bronchiën
Bronchien: 2 grote aftakkingen van de luchtpijp.
Waardoor blijfven de bronchien “open”staan?
In de wand van de luchtpijp zitten ook hoefijzervormige kraakbeenringen
Bronchiolen: dat zijn de steeds kleinere zijtakjes van de bronchiën. Ze kunnen zich door
spierweefsel in de wand verwijden en vernauwen (samentrekking of ontspanning).
Welke overeenkomsten hebben de binnenwand van de luchtpijp, bronchiën en
bronchiolen?
Ze zijn alle drie bekleed met slijmvlies. De buitenste laag cellen bestaat uit trilhaarepitheel
en brengen slijm terug naar de keelholte. Bij prikkeling ga je hoesten.
Longblaasjes: de uiteinden van de fijnste bronchiolen. Om de longblaasjes zit een heel
netwerk van bloedvaten (co2 O2 uitwisseling)
Waaruit bestaat de wand van de longblaasjes?
Wand is maar 1 cellaag dun en bedekt met dun laagje vocht
Bouw van de wand binnenwand
Luchtpijp Hoefijzervormige kraakbeenringen Slijmvlies met trilhaarepitheel
Bronchien Hoefijzervormige kraakbeenringen Slijmvlies met trilhaarepitheel
Bronchiolen Hoefijzervormige kraakbeenringen Slijmvlies met trilhaarepitheel
Longblaasjes 1 cellaag dik en omgeven door bloedvaten Dun laagje vocht
Waar in de longen vindt de gaswisseling plaats?
In de longblaasjes, daar zitten nl ook de bloedvaten omheen.
Welke kenmerken van de longblaasjes bevorderen de
gaswisseling?
1. Een groot oppervlak
2. Een dunne wand
3. Groot verschil in zuurstof- en koolstofdioxidespanning
