Leerdoelen Media en Maatschappij:
College #1 - War of the worlds
Kun je uitleggen waarom inzicht in de relatie tussen mens en massamedia belangrijk is voor hbo-
mediaprofessionals?
- Hbo’ers leren eerst denken en dan doen. Vaak op door een mediaproduct te baseren op grondig
doelgroeponderzoek. Zonder onderzoeken kun je geen goede keuzes maken op het gebied van
communicatie, journalistiek en mediaplanning en dus ook geen goed mediaproduct neer zetten.
De mediatheorieën zorgen ook ervoor dat je die mediaproducten onderbouwt (waarmee je
analyses, adviezen kan schrijven en problemen kan oplossen). Een mediatheorie is een manier
om te vertellen hoe de media invloed heeft op ons en hoe je die invloed dat meet.
Kun je schetsen wanneer en waarom media uitgroeiden tot massamedia?
- Rond ongeveer 1900 groeide de media uit tot massamedia. Dit was in de tijd van de industriële
revolutie waarin mensen massaal naar steden trokken om te werken in fabrieken (urbanisatie).
Alles werd massa door het uitvinden van machines (elektra) die de stoomrotatiepers en later de
radio, film, etc. ontwikkelde. De mensen die naar de steden trokken kregen ook steeds meer
kennis (schoolplicht en alfabetisering) en de absolute monarchie maakte plaats voor een
democratie met stemrecht en emancipatie. De oude elite werden vervangen door arbeiders (incl.
vakbonden en het socialisme) en de nieuwe elite (ondernemers en kapitalisme). Ook de komst
van de massamedia (krant, tijdschrift, film en radio) zorgt voor enorme invloed en wekken
belangstelling bij wetenschappers.
Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van de almachtige media (fase 1)?
- Massamedia had een enorme invloed op de samenleving en de denkwijze van de samenleving.
Deze overheersende macht trok de aandacht van wetenschappers. Een voorbeeld uit deze tijd is
de radio-uitzending The War of the Worlds (1938) waarin verslag werd gedaan over een invasie
van buitenaardse wezens. Duizenden Amerikanen geloofde het en raakte in paniek. Zo veel macht
had de massamedia toen.
Kun je de one-step-flow-theorie uitleggen?
- De one-step-flow-theorie (of te wel de injectienaaldtheorie en de magic bullet theorie)
Massamedia
houdt heel simpel in dat de boodschap direct van zender naar ontvanger gaat
(eenrichtingsverkeer). Deze ontvangers zijn passief en nemen de informatie klakkeloos
over. Zenders kunnen de massa makkelijker manipuleren dan de elite omdat deze meer
‘mediawijs’ zouden moeten zijn en de massacommunicatie (die groot bereik had en
openbaar was) doorhadden. “De massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus jeDe massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus je Ontvanger
gelooft alles wat je verteld wordt.
College #2 - Opinieleiders
Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van de beperkt machtige media (fase 2)?
- In dit tijdperk (1930) vonden sociologen het beeld van de almachtige media en het automatisch
denken maar niets. Zij ontdekte dat persoonlijke en sociale filters een grotere rol speelde en dat
opinieleiders een schakel waren tussen media en publiek (zij hielden rekening met sociale
context). Rond de Amerikaanse verkiezingen van 1940 kwam er kritiek op de one-step-flow
omdat mensen niet dom zijn en niet lukraak iedereen volgen en intermediërende factoren
zwaarder wegen.
, Kun je de mediatheorieën two-step-flow en multi-step-flow uitleggen?
- Two-step-flow-theorie houdt in dat de zender informatie zendt naar een opinieleider en die
opinieleider zendt de informatie naar het publiek (in directe omgeving). Het bleek namelijk dat
anderen een belangrijke rol spelen in het keuzeproces en het nemen van besluiten. Dit gebeurde
in de politiek maar ook in de marketing. Zo’n opinieleider is deskundig, extravert en
maatschappelijk betrokken.
- Multi-step-flow-theorie ontstond omdat de weergave van communicatie (zoals die van de two-
step) niet realistisch was. De multi-step is daarom ook een verfijning van de two-step. De invloed
van de opinieleider is in dit geval afhankelijk van het onderwerp en de doelgroep. Er zijn nu
meerdere communicatiestromen mogelijk en niet alles is meer eenrichtingsverkeer. De rol van
influentials is belangrijk.
Massamedia
Two-step Multi-step
OP OP OP
Ontvanger Ontvanger Ontvanger
Kun je uitleggen wat intermediërende factoren, opinieleiders en influentials zijn?
- Intermediërende factoren zijn onderwerpen als geslacht, religie, inkomen, opleiding, werk,
woonplaats, medium, ervaring, milieu, zender, vrienden en familie. Ze zorgen ervoor dat er een
filter aangebracht wordt tussen het medium en de ontvanger en staat dus directe ‘inspuiting’ in
de weg. Ook zorgen ze ervoor dat massamedia vooral bestaande maatschappelijke situaties
versterken en rechtvaardigen.
- Opinieleiders zijn vaak publieke figuren met gezag op de publieke opinie. Ze geven met hun
media optreden de toon aan. Ze horen bij de gevestigde elite. (Denk: politici, columnisten.)
- Influentials zijn invloedrijke ‘adviseurs’ in de interpersoonlijke communicatie. Ze geven
berichten door aan mensen in hun sociale omgeving en voorzien hun van
meningen/adviezen/waarschuwingen. (Denk: vrienden, familie, kennissen en collega’s)
College #3 - Babyboom
Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van de ontvanger (fase 3)?
- In dit tijdperk (1950) lag de focus nog steeds op de massa maar de massa is nu de massa van
consumenten. Dit komt doordat de consumptiemaatschappij opkwam en er een stijgende invloed
van de radio en tv was. Deze tijd wordt ook wel de traditionele, ‘brave’ tijd genoemd. Het was ook
de tijd dat er voor het eerst werd gekeken naar de rol en het gedrag van het publiek. Dit kwam
goed uit want de wensen/behoeften van de mensen was een belangrijke meter voor het
aanschaffen van producten. Massamedia werd gebruikt om toekomstige klanten te bereiken.
“De massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus jeWat doen media met mensen?” veranderd naar “De massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus jeWat doen mensen met media?”
- Kenmerk 1: Een verschuiving in onderzoek van wat media doet met mensen naar wat mensen
met media doen. Ontvangers hadden voor het eerst een actieve rol (gebruikersperspectief).
Adverteerders willen weten wat in het hoofd van consumenten omgaat (effectiviteit meten).
Reclame krijgt een belangrijke rol en veel aandacht voor psychologisch/kijk- en
luisteronderzoek. (Uses & Gratifications)
College #1 - War of the worlds
Kun je uitleggen waarom inzicht in de relatie tussen mens en massamedia belangrijk is voor hbo-
mediaprofessionals?
- Hbo’ers leren eerst denken en dan doen. Vaak op door een mediaproduct te baseren op grondig
doelgroeponderzoek. Zonder onderzoeken kun je geen goede keuzes maken op het gebied van
communicatie, journalistiek en mediaplanning en dus ook geen goed mediaproduct neer zetten.
De mediatheorieën zorgen ook ervoor dat je die mediaproducten onderbouwt (waarmee je
analyses, adviezen kan schrijven en problemen kan oplossen). Een mediatheorie is een manier
om te vertellen hoe de media invloed heeft op ons en hoe je die invloed dat meet.
Kun je schetsen wanneer en waarom media uitgroeiden tot massamedia?
- Rond ongeveer 1900 groeide de media uit tot massamedia. Dit was in de tijd van de industriële
revolutie waarin mensen massaal naar steden trokken om te werken in fabrieken (urbanisatie).
Alles werd massa door het uitvinden van machines (elektra) die de stoomrotatiepers en later de
radio, film, etc. ontwikkelde. De mensen die naar de steden trokken kregen ook steeds meer
kennis (schoolplicht en alfabetisering) en de absolute monarchie maakte plaats voor een
democratie met stemrecht en emancipatie. De oude elite werden vervangen door arbeiders (incl.
vakbonden en het socialisme) en de nieuwe elite (ondernemers en kapitalisme). Ook de komst
van de massamedia (krant, tijdschrift, film en radio) zorgt voor enorme invloed en wekken
belangstelling bij wetenschappers.
Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van de almachtige media (fase 1)?
- Massamedia had een enorme invloed op de samenleving en de denkwijze van de samenleving.
Deze overheersende macht trok de aandacht van wetenschappers. Een voorbeeld uit deze tijd is
de radio-uitzending The War of the Worlds (1938) waarin verslag werd gedaan over een invasie
van buitenaardse wezens. Duizenden Amerikanen geloofde het en raakte in paniek. Zo veel macht
had de massamedia toen.
Kun je de one-step-flow-theorie uitleggen?
- De one-step-flow-theorie (of te wel de injectienaaldtheorie en de magic bullet theorie)
Massamedia
houdt heel simpel in dat de boodschap direct van zender naar ontvanger gaat
(eenrichtingsverkeer). Deze ontvangers zijn passief en nemen de informatie klakkeloos
over. Zenders kunnen de massa makkelijker manipuleren dan de elite omdat deze meer
‘mediawijs’ zouden moeten zijn en de massacommunicatie (die groot bereik had en
openbaar was) doorhadden. “De massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus jeDe massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus je Ontvanger
gelooft alles wat je verteld wordt.
College #2 - Opinieleiders
Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van de beperkt machtige media (fase 2)?
- In dit tijdperk (1930) vonden sociologen het beeld van de almachtige media en het automatisch
denken maar niets. Zij ontdekte dat persoonlijke en sociale filters een grotere rol speelde en dat
opinieleiders een schakel waren tussen media en publiek (zij hielden rekening met sociale
context). Rond de Amerikaanse verkiezingen van 1940 kwam er kritiek op de one-step-flow
omdat mensen niet dom zijn en niet lukraak iedereen volgen en intermediërende factoren
zwaarder wegen.
, Kun je de mediatheorieën two-step-flow en multi-step-flow uitleggen?
- Two-step-flow-theorie houdt in dat de zender informatie zendt naar een opinieleider en die
opinieleider zendt de informatie naar het publiek (in directe omgeving). Het bleek namelijk dat
anderen een belangrijke rol spelen in het keuzeproces en het nemen van besluiten. Dit gebeurde
in de politiek maar ook in de marketing. Zo’n opinieleider is deskundig, extravert en
maatschappelijk betrokken.
- Multi-step-flow-theorie ontstond omdat de weergave van communicatie (zoals die van de two-
step) niet realistisch was. De multi-step is daarom ook een verfijning van de two-step. De invloed
van de opinieleider is in dit geval afhankelijk van het onderwerp en de doelgroep. Er zijn nu
meerdere communicatiestromen mogelijk en niet alles is meer eenrichtingsverkeer. De rol van
influentials is belangrijk.
Massamedia
Two-step Multi-step
OP OP OP
Ontvanger Ontvanger Ontvanger
Kun je uitleggen wat intermediërende factoren, opinieleiders en influentials zijn?
- Intermediërende factoren zijn onderwerpen als geslacht, religie, inkomen, opleiding, werk,
woonplaats, medium, ervaring, milieu, zender, vrienden en familie. Ze zorgen ervoor dat er een
filter aangebracht wordt tussen het medium en de ontvanger en staat dus directe ‘inspuiting’ in
de weg. Ook zorgen ze ervoor dat massamedia vooral bestaande maatschappelijke situaties
versterken en rechtvaardigen.
- Opinieleiders zijn vaak publieke figuren met gezag op de publieke opinie. Ze geven met hun
media optreden de toon aan. Ze horen bij de gevestigde elite. (Denk: politici, columnisten.)
- Influentials zijn invloedrijke ‘adviseurs’ in de interpersoonlijke communicatie. Ze geven
berichten door aan mensen in hun sociale omgeving en voorzien hun van
meningen/adviezen/waarschuwingen. (Denk: vrienden, familie, kennissen en collega’s)
College #3 - Babyboom
Begrijp je de relatie tussen mens en massamedia in het tijdperk van de ontvanger (fase 3)?
- In dit tijdperk (1950) lag de focus nog steeds op de massa maar de massa is nu de massa van
consumenten. Dit komt doordat de consumptiemaatschappij opkwam en er een stijgende invloed
van de radio en tv was. Deze tijd wordt ook wel de traditionele, ‘brave’ tijd genoemd. Het was ook
de tijd dat er voor het eerst werd gekeken naar de rol en het gedrag van het publiek. Dit kwam
goed uit want de wensen/behoeften van de mensen was een belangrijke meter voor het
aanschaffen van producten. Massamedia werd gebruikt om toekomstige klanten te bereiken.
“De massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus jeWat doen media met mensen?” veranderd naar “De massa slikt alles wat de massamedia inspuit.” dus jeWat doen mensen met media?”
- Kenmerk 1: Een verschuiving in onderzoek van wat media doet met mensen naar wat mensen
met media doen. Ontvangers hadden voor het eerst een actieve rol (gebruikersperspectief).
Adverteerders willen weten wat in het hoofd van consumenten omgaat (effectiviteit meten).
Reclame krijgt een belangrijke rol en veel aandacht voor psychologisch/kijk- en
luisteronderzoek. (Uses & Gratifications)
