Kennisdoelen
De student kent de factoren die van invloed zijn op de prognose van het
herstel van hersenletsel.
- Leeftijd heeft samen met een hoop andere factoren invloed op de
prognose, maar als op zichzelf staande factor niet.
- Geslacht als prognostische factor is onbekend.
- Lateralisatie heeft geen significante invloed op prognose
- Psychosociale factoren hebben een onvoorspelbare invloed, er is grote
individuele variatie
Bottom line: we weten niet wat van invloed is op prognose
Meeste spontane herstel vindt plaatst binnen de eerste drie maanden PO.
Valt samen met de periode van het spontane herstel (3 maanden). Daarna
tot 6 maanden wat minder snel herstel waarna het spontane herstel nog
minimaal is rond 12 maanden. Gemiddeld na 12 maanden geen spontaan
herstel meer.
Het herstel kan ook teruglopen. Mogelijk ‘use it or lose it’ verhaal: wat je
niet gebruikt kan afnemen in functie. Vergelijk het met een arm in het
gips: spiermassa neemt af omdat de armspieren een tijd lang niet gebruikt
(mogen) worden.
Plasticiteit hersenen:
- Diaschisis: buurman gaat dood, andere buren denken ‘fuck, ik ben
m’n connectie kwijt, wat moet ik doen?’ De omringende buren zijn in
shock maar bedenken zich even later ‘ik doe het nog’ en werkt dan
weer.
- Sprouting: omringende gebied zoekt nieuwe neuronen om nieuwe
verbindingen mee te maken. Verandering in connecties tussen
neuronen van de intacte cellen.
- Substitution: een ander hersendeel (vaak de rechterhemisfeer) neemt
de taken van het afgestorven deel over. Is vaak een inactief deel dat
geactiveerd wordt en die taken overneemt. Is daar op de lange termijn
alleen niet altijd geschikt voor. Hoe moet ik dit zien? Wordt dat
inactieve deel gebruikt voor het werkgeheugen zodat de nog werkende
cellen aangesterkt worden of wordt de (deels) complete taalfunctie
daarnaartoe verplaatst?
Dit zijn drie manieren van plasticiteit, niet drie stappen.
De student kent de factoren die van invloed zijn op het herstelverloop van
afasie.
- Semantische stoornis (en ernst?)
- Fonologische stoornis (en ernst?)
- Syntactische stoornis (en ernst?)
- Mate van talig herstel in de acute fase
,De student benoemt de definitie van verschillende niet-logopedische
fysieke en cognitieve gevolgen van CVA die van invloed zijn op de
communicatie en/of onderzoek en behandeling.
Stoornissen
- Oriëntatie in persoon, plaats, tijd en ruimte
- Aandacht en tempo van informatieverwerking
- Mentale (lichamelijke) belastbaarheid
- Geheugen/leervermogen
- Waarneming
- Praxis
- Visuoconstructieve functies
- Executieve functies
- Intelligentie
- Taal
Oriëntatie
Wat houdt de stoornis in?
Problemen in het bewustzijn van zichzelf in relatie tot de omgeving: tijd,
tijdsbeleving, personen, ruimte en plaats.
Wat is de invloed op:
- Diagnostiek: Geen.
- Behandeling: Geen.
- Communicatie: Patiënt zal anders tegen je praten omdat hij denkt dat
hij je niet kent.
Aandacht
Wat houdt de stoornis in?
Problemen in waarnemen, denken, handelen en (her)leren van
vaardigheden.
Wat is de invloed op:
- Diagnostiek: Invloed op score doordat patiënt snel afgeleid raakt en de
taak daarom niet goed doet.
- Behandeling: Duurt langer omdat je iedere keer de patiënt zijn
aandacht terug moet vestigen op de behandeling.
- Communicatie: Je zal jezelf veel moeten herhalen, kunnen niet twee
dingen tegelijk en moeten dus 1 taak tegelijk doen. Aandacht moet dus
puur op het gesprek liggen.
Geheugen
- Diagnostiek:
o Kortetermijngeheugen: instructie niet lang kunnen vasthouden,
steeds opnieuw instrueren, kost tijd en hierdoor kunnen fouten
gemaakt worden (onthoud de patiënt het wel?)
o Langetermijngeheugen: geen
- Behandeling:
, o Kortetermijngeheugen: opnieuw die instructie, iets terughalen
van vorige week (is ie vergeten misschien?). Je kan veel minder
doen dan wat je wil.
o Langetermijngeheugen: ook, blijft de therapie wel hangen? Doel
behalen duurt veel langer.
- Communicatie:
o Kortetermijngeheugen: wat hebben we net besproken?
o Langetermijngeheugen: wat is de vorige keer besproken? Veel
frustraties.
Waarneming – neglect
- Diagnostiek: spreekt voor zich, score valt lager uit
- Behandeling: invloed
- Communicatie: invloed
Agnosie: het herkennen van bekende stimuli (personen, voorwerpen,
geluiden, geur etc.)
Visuoruimtelijke stoornissen
Problemen in objectherkenning.
- Diagnostiek: geen
- Behandeling: geen, wellicht gering bij woordvindoefeningen (fluency)
- Communicatie: geen
Praxis
Problemen in de bewuste controle over de integratie van motorische
programma’s die nodig zijn om een complexe aangeleerde handeling uit te
voeren.
- Diagnostiek: tenzij je niet meer kan aanwijzen, zal het niet veel invloed
hebben
- Behandeling: geen
- Communicatie: geen, tenzij de patiënt gebaren gebruikt
Visuoconstructieve functies
Stoornissen in de ruimtelijke uitvoering bij activiteiten zoals bouwen,
tekenen of iets in elkaar zetten, zonder dat er sprake is van een apraxie.
- Diagnostiek: geen
- Behandeling: geen, wellicht bij OC
- Communicatie: geen, wellicht bij OC
Executieve functies
Er wordt een beroep gedaan in omstandigheden waarbij niet teruggevallen
kan worden op routines of automatismen en waarbij de situatie weinig
gestructureerd is.
- Ziekte-inzicht: het besef van de gevolgen van het hersenletsel op eigen
functioneren.
- Initiatief: het vermogen om doelen te stellen en uit zichzelf te beginnen
met activiteiten.
De student kent de factoren die van invloed zijn op de prognose van het
herstel van hersenletsel.
- Leeftijd heeft samen met een hoop andere factoren invloed op de
prognose, maar als op zichzelf staande factor niet.
- Geslacht als prognostische factor is onbekend.
- Lateralisatie heeft geen significante invloed op prognose
- Psychosociale factoren hebben een onvoorspelbare invloed, er is grote
individuele variatie
Bottom line: we weten niet wat van invloed is op prognose
Meeste spontane herstel vindt plaatst binnen de eerste drie maanden PO.
Valt samen met de periode van het spontane herstel (3 maanden). Daarna
tot 6 maanden wat minder snel herstel waarna het spontane herstel nog
minimaal is rond 12 maanden. Gemiddeld na 12 maanden geen spontaan
herstel meer.
Het herstel kan ook teruglopen. Mogelijk ‘use it or lose it’ verhaal: wat je
niet gebruikt kan afnemen in functie. Vergelijk het met een arm in het
gips: spiermassa neemt af omdat de armspieren een tijd lang niet gebruikt
(mogen) worden.
Plasticiteit hersenen:
- Diaschisis: buurman gaat dood, andere buren denken ‘fuck, ik ben
m’n connectie kwijt, wat moet ik doen?’ De omringende buren zijn in
shock maar bedenken zich even later ‘ik doe het nog’ en werkt dan
weer.
- Sprouting: omringende gebied zoekt nieuwe neuronen om nieuwe
verbindingen mee te maken. Verandering in connecties tussen
neuronen van de intacte cellen.
- Substitution: een ander hersendeel (vaak de rechterhemisfeer) neemt
de taken van het afgestorven deel over. Is vaak een inactief deel dat
geactiveerd wordt en die taken overneemt. Is daar op de lange termijn
alleen niet altijd geschikt voor. Hoe moet ik dit zien? Wordt dat
inactieve deel gebruikt voor het werkgeheugen zodat de nog werkende
cellen aangesterkt worden of wordt de (deels) complete taalfunctie
daarnaartoe verplaatst?
Dit zijn drie manieren van plasticiteit, niet drie stappen.
De student kent de factoren die van invloed zijn op het herstelverloop van
afasie.
- Semantische stoornis (en ernst?)
- Fonologische stoornis (en ernst?)
- Syntactische stoornis (en ernst?)
- Mate van talig herstel in de acute fase
,De student benoemt de definitie van verschillende niet-logopedische
fysieke en cognitieve gevolgen van CVA die van invloed zijn op de
communicatie en/of onderzoek en behandeling.
Stoornissen
- Oriëntatie in persoon, plaats, tijd en ruimte
- Aandacht en tempo van informatieverwerking
- Mentale (lichamelijke) belastbaarheid
- Geheugen/leervermogen
- Waarneming
- Praxis
- Visuoconstructieve functies
- Executieve functies
- Intelligentie
- Taal
Oriëntatie
Wat houdt de stoornis in?
Problemen in het bewustzijn van zichzelf in relatie tot de omgeving: tijd,
tijdsbeleving, personen, ruimte en plaats.
Wat is de invloed op:
- Diagnostiek: Geen.
- Behandeling: Geen.
- Communicatie: Patiënt zal anders tegen je praten omdat hij denkt dat
hij je niet kent.
Aandacht
Wat houdt de stoornis in?
Problemen in waarnemen, denken, handelen en (her)leren van
vaardigheden.
Wat is de invloed op:
- Diagnostiek: Invloed op score doordat patiënt snel afgeleid raakt en de
taak daarom niet goed doet.
- Behandeling: Duurt langer omdat je iedere keer de patiënt zijn
aandacht terug moet vestigen op de behandeling.
- Communicatie: Je zal jezelf veel moeten herhalen, kunnen niet twee
dingen tegelijk en moeten dus 1 taak tegelijk doen. Aandacht moet dus
puur op het gesprek liggen.
Geheugen
- Diagnostiek:
o Kortetermijngeheugen: instructie niet lang kunnen vasthouden,
steeds opnieuw instrueren, kost tijd en hierdoor kunnen fouten
gemaakt worden (onthoud de patiënt het wel?)
o Langetermijngeheugen: geen
- Behandeling:
, o Kortetermijngeheugen: opnieuw die instructie, iets terughalen
van vorige week (is ie vergeten misschien?). Je kan veel minder
doen dan wat je wil.
o Langetermijngeheugen: ook, blijft de therapie wel hangen? Doel
behalen duurt veel langer.
- Communicatie:
o Kortetermijngeheugen: wat hebben we net besproken?
o Langetermijngeheugen: wat is de vorige keer besproken? Veel
frustraties.
Waarneming – neglect
- Diagnostiek: spreekt voor zich, score valt lager uit
- Behandeling: invloed
- Communicatie: invloed
Agnosie: het herkennen van bekende stimuli (personen, voorwerpen,
geluiden, geur etc.)
Visuoruimtelijke stoornissen
Problemen in objectherkenning.
- Diagnostiek: geen
- Behandeling: geen, wellicht gering bij woordvindoefeningen (fluency)
- Communicatie: geen
Praxis
Problemen in de bewuste controle over de integratie van motorische
programma’s die nodig zijn om een complexe aangeleerde handeling uit te
voeren.
- Diagnostiek: tenzij je niet meer kan aanwijzen, zal het niet veel invloed
hebben
- Behandeling: geen
- Communicatie: geen, tenzij de patiënt gebaren gebruikt
Visuoconstructieve functies
Stoornissen in de ruimtelijke uitvoering bij activiteiten zoals bouwen,
tekenen of iets in elkaar zetten, zonder dat er sprake is van een apraxie.
- Diagnostiek: geen
- Behandeling: geen, wellicht bij OC
- Communicatie: geen, wellicht bij OC
Executieve functies
Er wordt een beroep gedaan in omstandigheden waarbij niet teruggevallen
kan worden op routines of automatismen en waarbij de situatie weinig
gestructureerd is.
- Ziekte-inzicht: het besef van de gevolgen van het hersenletsel op eigen
functioneren.
- Initiatief: het vermogen om doelen te stellen en uit zichzelf te beginnen
met activiteiten.
