Kennisdoelen
Bij de uitwerking van schriftelijke casuïstiek over stotteren
onderbouwt de student de uitwerking op basis van de richtlijn
stotteren en legt uit welke aanbevelingen wel of niet zijn
opgevolgd en waarom.
De student legt uit waar de letters van MIDVAS voor staan en
beschrijft de inhoud en doelstellingen van de bijbehorende
fases in de stottertherapie.
MIDVAS: Motivation; Identification; Desensitization; Variation;
Approximation; Stabilization.
Fasen van klinisch handelen op basis van MIDVAS van Charles van Riper
1. Motiveren: uitleg geven, doel geven
2. Identificeren: naar eigen stotteren, gedachten en gevoelens laten
kijken
3. Desensitiseren: in emotionele en cognitieve component (zijn
verbonden)
4. Modificeren: verbaal-motorisch, het spreken veranderen
5. Stabiliseren: zorgen dat iemand alle veranderingen gemaakt in therapie
kan vasthouden
Komen allemaal terug in iedere component
De student legt het verschil uit tussen fluency shaping
technieken en stottermodificatie technieken.
Fluency Enhancing Techniques
- Yaruss: all fluency inducing techniques include rate and tension. Op het
moment dat iemand vertraagt en ontspant, wordt die persoon
vloeiender.
- Guitar:
o Flexible rate: aangepast spreektempo aan de mogelijkheden van
de persoon. Niet per se altijd heel langzaam.
o Easy onset: zachte steminzet, ontspannen van de larynx voordat
je start
o Light articulatory contacts: training in zacht contact maken op
articulatieniveau
o Proprioceptive feedback: bewust worden van het voelen wat je
doet in je mond, voelen waar je vastzit (waar in je lijf), hoe je dat
kan loslaten en weer verder kan
- Gregory: ERA-SM (Easy Relaxed Approach (voorzichtig en ontspannen
inzetten) – Smooth Movements (spraak aan elkaar brijen, zacht
articulatiecontact)).
Cooper: Fluency Initiating Gestures (FIGs)
- Spreektempo reguleren
- Spierspanning verminderen
,- Adem controleren: stotteren is geen ademprobleem, maar door op
vaste punten adem te halen ga je vanzelf langzamer spreken
- Stemgeving beïnvloeden: zachte steminzet
- Ritme versterken: in een vaster ritme spreken, waarmee je automatisch
ook vertraagt. Maar let op staccato spraak, dat wil je namelijk niet!
- Articulatie versterken:
- Gebruik van apparatuur
Eerste twee staan centraal, komen een beetje voort uit de overige vijf.
SMT FST
Stuttering Modification Therapy Fluency Shaping Therapy
Stutter more fluently: stotters meer Speak more fluently: vloeiende
vloeiend/ontspannen maken. Rond spraak, geen stotters. Het hele
een stotter wat doen zodat je die spreken aanpassen zodat je niet
kunt opvangen. Alleen op stotters. meer stottert.
Holistisch (alle componenten), Verbaal-motorische component
maar SMT zijn de technieken
SMT
- Uitgangspunt: stotteren is het resultaat van vermijdings- en
vechtgedrag met betrekking tot het niet-vloeiend spreken
- Doel: geleidelijk veranderen van het stotteren naar een losser,
communicatiever manier van stotteren of zelfs vloeiend spreken
(“Stutter more fluently” – Gregory, Van Riper)
- Doelgroep:
o Niet veel stottermomenten
o Veel last van negatieve cognities/emoties
o Vechters en vermijders
o Maatwerk-principe
- Wanneer: nadat de mediërende cognities en emoties zijn aangepakt.
Approximatie.
Hoe doe je dat?
- Simultaan stotteren: therapeut stottert met de cliënt mee, geleidelijk
wijzigingen in richting van vloeiender stotteren. Samen ontspannen
stotteren.
- Cancellations:
o Stoppen direct na stotter
o Ontspannen, stotter in het hoofd herhalen (stil of in mime)
o Stotter in het hoofd veranderen (stil of in mime)
o Woord hardop rustig, gewijzigd stotteren. Niet vloeiend maar met
meer controle stotteren.
Bewust worden van wat je doet
- Pull-outs:
o Stoppen in de stotter, zonder pauze vooraf
o Stotter laten komen, niet vechten in stottermomenten en stotter
ontspannen loslaten
, - Prepratory set:
o Anticipatiefase van de stotter
o Cliënt voelt stotter aankomen, neemt passende maatregelen om
controle te houden gebruikmakend van de Fluency Enhancing
Techniques of FIGs.
FST
- Operante conditionering: stotteren is aangeleerd gedrag dat ook weer
afgeleerd kan worden
- Doel: het aanleren van gecontroleerde vloeiende spraak
- Stapsgewijze uitbreiding in lengte/complexiteit en in steeds moeilijkere
situaties
- Het vervangen van de ‘oude’ manier van spreken voor een ‘nieuwe’
- Uitgangspunt: negatieve emoties en cognities verdwijnen
vanzelf als het spreken vloeiend is
Integratie van SMT en FST
Criteria t.a.v. evaluatie van de spraak na het volgen van therapie:
1. De luisteraar beoordeelt de spraak als voldoende geschikt voor de
betreffende situatie (speak more fluently)
2. De spreker voelt zich voldoende op zijn gemak in de betreffende
situatie (stutter more fluently)
We beoordelen spraak niet op vloeiendheid maar op natuurlijkheid. Beide
therapieën breken dit een beetje af.
Integratie is maatwerk, afgestemd op de individuele cliënt, zijn
mogelijkheden en zijn wensen
- Systematisch opgebouwde cognitieve training
- Aandacht voor angst- en/of schaamtegevoelens
- Cliënt laten participeren in keuze VM-training
- Combineren van elementen uit verschillende VM-therapieën
Transfer en stabilisatie
- Hiërarchielijsten voor toepassen nieuwe manier van spreken
- Bedacht op weerstand – opnieuw stappen uit cognitieve en emotionele
fase!
Hiërarchielijsten
Vergelijk stottertherapie met paella maken: je gooit niet alles gelijk in de
pan, je bereidt alle ingrediënten afzonderlijk.
SMT heeft grotere kans om een gewoonte te worden dan FST (dat moet
vaak nog bewuster worden toegepast).
VM-training in het Erasmus proces model (volgorde)
1. Mogen en durven stotteren
2. Stuttering modification
Bij de uitwerking van schriftelijke casuïstiek over stotteren
onderbouwt de student de uitwerking op basis van de richtlijn
stotteren en legt uit welke aanbevelingen wel of niet zijn
opgevolgd en waarom.
De student legt uit waar de letters van MIDVAS voor staan en
beschrijft de inhoud en doelstellingen van de bijbehorende
fases in de stottertherapie.
MIDVAS: Motivation; Identification; Desensitization; Variation;
Approximation; Stabilization.
Fasen van klinisch handelen op basis van MIDVAS van Charles van Riper
1. Motiveren: uitleg geven, doel geven
2. Identificeren: naar eigen stotteren, gedachten en gevoelens laten
kijken
3. Desensitiseren: in emotionele en cognitieve component (zijn
verbonden)
4. Modificeren: verbaal-motorisch, het spreken veranderen
5. Stabiliseren: zorgen dat iemand alle veranderingen gemaakt in therapie
kan vasthouden
Komen allemaal terug in iedere component
De student legt het verschil uit tussen fluency shaping
technieken en stottermodificatie technieken.
Fluency Enhancing Techniques
- Yaruss: all fluency inducing techniques include rate and tension. Op het
moment dat iemand vertraagt en ontspant, wordt die persoon
vloeiender.
- Guitar:
o Flexible rate: aangepast spreektempo aan de mogelijkheden van
de persoon. Niet per se altijd heel langzaam.
o Easy onset: zachte steminzet, ontspannen van de larynx voordat
je start
o Light articulatory contacts: training in zacht contact maken op
articulatieniveau
o Proprioceptive feedback: bewust worden van het voelen wat je
doet in je mond, voelen waar je vastzit (waar in je lijf), hoe je dat
kan loslaten en weer verder kan
- Gregory: ERA-SM (Easy Relaxed Approach (voorzichtig en ontspannen
inzetten) – Smooth Movements (spraak aan elkaar brijen, zacht
articulatiecontact)).
Cooper: Fluency Initiating Gestures (FIGs)
- Spreektempo reguleren
- Spierspanning verminderen
,- Adem controleren: stotteren is geen ademprobleem, maar door op
vaste punten adem te halen ga je vanzelf langzamer spreken
- Stemgeving beïnvloeden: zachte steminzet
- Ritme versterken: in een vaster ritme spreken, waarmee je automatisch
ook vertraagt. Maar let op staccato spraak, dat wil je namelijk niet!
- Articulatie versterken:
- Gebruik van apparatuur
Eerste twee staan centraal, komen een beetje voort uit de overige vijf.
SMT FST
Stuttering Modification Therapy Fluency Shaping Therapy
Stutter more fluently: stotters meer Speak more fluently: vloeiende
vloeiend/ontspannen maken. Rond spraak, geen stotters. Het hele
een stotter wat doen zodat je die spreken aanpassen zodat je niet
kunt opvangen. Alleen op stotters. meer stottert.
Holistisch (alle componenten), Verbaal-motorische component
maar SMT zijn de technieken
SMT
- Uitgangspunt: stotteren is het resultaat van vermijdings- en
vechtgedrag met betrekking tot het niet-vloeiend spreken
- Doel: geleidelijk veranderen van het stotteren naar een losser,
communicatiever manier van stotteren of zelfs vloeiend spreken
(“Stutter more fluently” – Gregory, Van Riper)
- Doelgroep:
o Niet veel stottermomenten
o Veel last van negatieve cognities/emoties
o Vechters en vermijders
o Maatwerk-principe
- Wanneer: nadat de mediërende cognities en emoties zijn aangepakt.
Approximatie.
Hoe doe je dat?
- Simultaan stotteren: therapeut stottert met de cliënt mee, geleidelijk
wijzigingen in richting van vloeiender stotteren. Samen ontspannen
stotteren.
- Cancellations:
o Stoppen direct na stotter
o Ontspannen, stotter in het hoofd herhalen (stil of in mime)
o Stotter in het hoofd veranderen (stil of in mime)
o Woord hardop rustig, gewijzigd stotteren. Niet vloeiend maar met
meer controle stotteren.
Bewust worden van wat je doet
- Pull-outs:
o Stoppen in de stotter, zonder pauze vooraf
o Stotter laten komen, niet vechten in stottermomenten en stotter
ontspannen loslaten
, - Prepratory set:
o Anticipatiefase van de stotter
o Cliënt voelt stotter aankomen, neemt passende maatregelen om
controle te houden gebruikmakend van de Fluency Enhancing
Techniques of FIGs.
FST
- Operante conditionering: stotteren is aangeleerd gedrag dat ook weer
afgeleerd kan worden
- Doel: het aanleren van gecontroleerde vloeiende spraak
- Stapsgewijze uitbreiding in lengte/complexiteit en in steeds moeilijkere
situaties
- Het vervangen van de ‘oude’ manier van spreken voor een ‘nieuwe’
- Uitgangspunt: negatieve emoties en cognities verdwijnen
vanzelf als het spreken vloeiend is
Integratie van SMT en FST
Criteria t.a.v. evaluatie van de spraak na het volgen van therapie:
1. De luisteraar beoordeelt de spraak als voldoende geschikt voor de
betreffende situatie (speak more fluently)
2. De spreker voelt zich voldoende op zijn gemak in de betreffende
situatie (stutter more fluently)
We beoordelen spraak niet op vloeiendheid maar op natuurlijkheid. Beide
therapieën breken dit een beetje af.
Integratie is maatwerk, afgestemd op de individuele cliënt, zijn
mogelijkheden en zijn wensen
- Systematisch opgebouwde cognitieve training
- Aandacht voor angst- en/of schaamtegevoelens
- Cliënt laten participeren in keuze VM-training
- Combineren van elementen uit verschillende VM-therapieën
Transfer en stabilisatie
- Hiërarchielijsten voor toepassen nieuwe manier van spreken
- Bedacht op weerstand – opnieuw stappen uit cognitieve en emotionele
fase!
Hiërarchielijsten
Vergelijk stottertherapie met paella maken: je gooit niet alles gelijk in de
pan, je bereidt alle ingrediënten afzonderlijk.
SMT heeft grotere kans om een gewoonte te worden dan FST (dat moet
vaak nog bewuster worden toegepast).
VM-training in het Erasmus proces model (volgorde)
1. Mogen en durven stotteren
2. Stuttering modification
