Bestuurskundig onderzoek – Onderzoeksvoorstel
Studentennummer:
Woordenaantal: 3058
Datum: 24 december 2023
Docent: Dr. P.E.A. Bekerom
,Inhoudsopgave
Inleiding ..................................................................................................................................... 2
Theoretisch kader ....................................................................................................................... 5
Methode ..................................................................................................................................... 9
Discussie .................................................................................................................................. 14
Verwijzingen ............................................................................................................................ 15
1
, 1. Inleiding
1.1 Probleemstelling
De rol van religieuze en levensbeschouwelijke uitingen in het uniform van buitengewoon
opsporingsambtenaren (boa’s) heeft in Nederland aanleiding gegeven tot een aanzienlijke
discussie. Terwijl diverse gemeenten het dragen van dergelijke symbolen, zoals hoofddoeken
of keppeltjes, toestaan (Veenstra, 2023), pleiten anderen, waaronder Minister Dilan Yesilgoz,
voor een verbod. Boa’s moeten volgens de Minister er neutraal uit zien omdat zij naast gezag
en veiligheid, neutraliteit dienen uit te stralen in hun functie als handhavers (Minister van
Justitie en Veiligheid, 2022). Deze kwestie wordt verder gecompliceerd door het feit dat
boa’s vallen onder de verantwoordelijkheid van lokale gemeenten en niet onder de
verantwoordelijkheid van de landelijke overheid. Gemeenten mogen zelf beslissen over het al
dan niet toestaan van deze uitingen in het uniform. Het Europees Hof van Justitie heeft echter
wel bepaald dat gemeenten het zichtbaar dragen van geloofs- of levensovertuigingen mogen
verbieden, mits zij kunnen aantonen dat neutraliteit essentieel is voor hun organisatie en dat
het toestaan ervan schadelijk zou zijn (2021). Deze lokale variabiliteit in beleid en het gebrek
aan een uniforme aanpak heeft geleid tot een groeiende discussie over de rol van religieuze of
levensbeschouwelijke uitingen in het uniform en is op lokaal niveau tot op de dag van
vandaag niet opgelost (Binnenlands Bestuur, 2023). Enkele gemeenten laten deze uitingen
toe, anderen niet en enkele hebben nog geen besluit genomen. Uit recent onderzoek van de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2023) blijken gemeenten en boa’s tevreden te zijn
over het huidige uniform. Echter, is er ook een wens voor duidelijke richtlijnen met
betrekking tot religieuze uitingen.
Dit debat valt samen met het bredere concept van representatieve bureaucratie, dat stelt dat
overheidsinstanties en hun ambtenaren een afspiegeling moeten zijn van de demografische,
culturele en ideologische diversiteit van de samenleving (Kingsley, 2021). Volgens Bishu en
Kennedy (2020) is er veel onderzoek gedaan naar representatieve bureaucratie. Deze
onderzoeken hebben zich geografisch gericht op Amerika en op de beleidsterreinen onderwijs
en wetshandhaving. Tevens lag de focus op de categorieën etniciteit, ras en gender. Andere
demografische categorieën (zoals LGBTQ, handicap en religie) worden in de representatieve
bureaucratieliteratuur over het hoofd gezien (2020).
2
Studentennummer:
Woordenaantal: 3058
Datum: 24 december 2023
Docent: Dr. P.E.A. Bekerom
,Inhoudsopgave
Inleiding ..................................................................................................................................... 2
Theoretisch kader ....................................................................................................................... 5
Methode ..................................................................................................................................... 9
Discussie .................................................................................................................................. 14
Verwijzingen ............................................................................................................................ 15
1
, 1. Inleiding
1.1 Probleemstelling
De rol van religieuze en levensbeschouwelijke uitingen in het uniform van buitengewoon
opsporingsambtenaren (boa’s) heeft in Nederland aanleiding gegeven tot een aanzienlijke
discussie. Terwijl diverse gemeenten het dragen van dergelijke symbolen, zoals hoofddoeken
of keppeltjes, toestaan (Veenstra, 2023), pleiten anderen, waaronder Minister Dilan Yesilgoz,
voor een verbod. Boa’s moeten volgens de Minister er neutraal uit zien omdat zij naast gezag
en veiligheid, neutraliteit dienen uit te stralen in hun functie als handhavers (Minister van
Justitie en Veiligheid, 2022). Deze kwestie wordt verder gecompliceerd door het feit dat
boa’s vallen onder de verantwoordelijkheid van lokale gemeenten en niet onder de
verantwoordelijkheid van de landelijke overheid. Gemeenten mogen zelf beslissen over het al
dan niet toestaan van deze uitingen in het uniform. Het Europees Hof van Justitie heeft echter
wel bepaald dat gemeenten het zichtbaar dragen van geloofs- of levensovertuigingen mogen
verbieden, mits zij kunnen aantonen dat neutraliteit essentieel is voor hun organisatie en dat
het toestaan ervan schadelijk zou zijn (2021). Deze lokale variabiliteit in beleid en het gebrek
aan een uniforme aanpak heeft geleid tot een groeiende discussie over de rol van religieuze of
levensbeschouwelijke uitingen in het uniform en is op lokaal niveau tot op de dag van
vandaag niet opgelost (Binnenlands Bestuur, 2023). Enkele gemeenten laten deze uitingen
toe, anderen niet en enkele hebben nog geen besluit genomen. Uit recent onderzoek van de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2023) blijken gemeenten en boa’s tevreden te zijn
over het huidige uniform. Echter, is er ook een wens voor duidelijke richtlijnen met
betrekking tot religieuze uitingen.
Dit debat valt samen met het bredere concept van representatieve bureaucratie, dat stelt dat
overheidsinstanties en hun ambtenaren een afspiegeling moeten zijn van de demografische,
culturele en ideologische diversiteit van de samenleving (Kingsley, 2021). Volgens Bishu en
Kennedy (2020) is er veel onderzoek gedaan naar representatieve bureaucratie. Deze
onderzoeken hebben zich geografisch gericht op Amerika en op de beleidsterreinen onderwijs
en wetshandhaving. Tevens lag de focus op de categorieën etniciteit, ras en gender. Andere
demografische categorieën (zoals LGBTQ, handicap en religie) worden in de representatieve
bureaucratieliteratuur over het hoofd gezien (2020).
2
