Visie op geschiedenisonderwijs
Bij het vak geschiedenis krijgen leerlingen besef hoe de wereld is ontstaan en hoe alles op de wereld
tot stand is gekomen. Iedere leerlingen heeft op zijn eigen manier een verbinding met het vak
geschiedenis. Volgens Maas van Egdom (Egdom, 2012) is het de enthousiasme van leerlingen, vaak
door nieuwsgierigheid in de dingen om ons heen die enorm kan motiveren.
Het vak geschiedenis heeft ontzettend veel variatie, waardoor het vak veel voordelen heeft. De ene
leerling vindt het onderwerp de Grieken en Romeinen fantastisch en de ander vindt de Nederlandse
Gouden Eeuw super interessant. Een ander voordeel vind ik dat er in de klas, al dan wel door de
leerkracht of door een gastspreker, verhalen kunnen worden verteld over hoe het vroeger was. Als ik
om mij heen kijk dan gebeurd dit echter veel en veel te weinig. Dat is jammer, want volgens
Langeveld (1981) kun je doormiddel van verhalen echt doordringen bij kinderen. Wanneer ik kijk naar
de bovenbouwgroep waar ik meester ben vind ik het zelf echt fantastisch om verhalen te vertellen.
Zo vertel ik over de Tweede Wereldoorlog altijd de verhalen die mijn opa mij vroeger altijd vertelde
over wat hij meegemaakt had in de oorlog. Maar ook bij de andere onderwerpen vind ik het leuk om
mij goed voor te bereiden en een verhaal er bij te pakken dat het onderwerp spannend maakt. De
combinatie met andere vakken als taal, woordenschat en drama zorgen er dan voor dat er op
verschillende gebieden geleerd en geoefend kan worden.
Elk kind heeft een andere achtergrond. De ervaringen in de praktijk die ik de afgelopen jaren heb
opgedaan spreken dit zeker niet tegen. Wanneer je een geschiedenisles start is het dan ook zeker van
belang dat de kennis activeert bij de kinderen van wat zij op dat moment al weten over het
onderwerp waar je het over gaat hebben. Wanneer je dit combineert met een coöperatieve
werkvorm activeer je de kennis die kinderen al hebben, maar daarbij vertellen kinderen deze kennis
ook in deze werkvorm aan elkaar. Zo leren de kinderen met en van elkaar.
Maar niet alleen de leerkracht en de voorkennis is van belang. Ik ben ook van mening dat goede
methodes zorgen voor een bepaalde structuur binnen het geschiedenisonderwijs. Nieuwe methodes
bieden de structuur van duidelijke doelstellingen, didactische formulieren en digitale hulpmiddelen
waardoor het vak geschiedenis nog meer inhoud krijgt voor kinderen. De methode biedt houvast
voor zowel kind als leerkracht. Maar niet alleen een methode zorgt voor goed geschiedenisonderwijs.
Ik denk dat variatie in lesgeven de sleutel is tot succes. Zelfstandig werken na een instructie is iets
wat ik toepas tijdens mijn geschiedenislessen, maar ook op een vrijere manier als ontdekkend leren
door kinderen een bepaald onderwerp te geven en ze dan zelf van alles laat opzoeken over dat
onderwerp in de vorm van een presentatie. Volgens Bolland (1999) wordt zo de betrokkenheid van
de kinderen en de samenwerking tussen verschillende vakken goed benut. Daarom is het zo
ontzettend belangrijk om af en toe verder te kijken dan de methode, ook al geeft deze een houvast
om tot leren te komen.
Volgens Henk te Velde (2014) hebben kinderen er baat bij om geschiedenis te zien en te beleven.
Daarom is het van belang om soms met de kinderen de deur uit te gaan en de geschiedenis in de
omgeving op te zoeken. Ook kun je goed gebruik maken van materialen die van buiten de klas
komen. Tegenwoordig hoef je maar op een knop te drukken en binnen een paar dagen heb je van
alles binnen in je klas over bijvoorbeeld Anne Frank. Zo zijn er talloze voorbeelden van materialen die
geschiedenis echt concreet kunnen maken binnen het onderwijs.
Maar hoe moet je er nou als leerkracht instaan? Ik ben van mening dat iedere leerkracht op zijn
eigen manier geschiedenis moet geven aan kinderen. Niet iedereen zal evenveel gevoel of beleving
hebben bij het vak. Maar wanneer iemand enthousiaster is voor het vak zal hij het sneller kunnen
overbrengen op de kinderen dan andersom.
Bij het vak geschiedenis krijgen leerlingen besef hoe de wereld is ontstaan en hoe alles op de wereld
tot stand is gekomen. Iedere leerlingen heeft op zijn eigen manier een verbinding met het vak
geschiedenis. Volgens Maas van Egdom (Egdom, 2012) is het de enthousiasme van leerlingen, vaak
door nieuwsgierigheid in de dingen om ons heen die enorm kan motiveren.
Het vak geschiedenis heeft ontzettend veel variatie, waardoor het vak veel voordelen heeft. De ene
leerling vindt het onderwerp de Grieken en Romeinen fantastisch en de ander vindt de Nederlandse
Gouden Eeuw super interessant. Een ander voordeel vind ik dat er in de klas, al dan wel door de
leerkracht of door een gastspreker, verhalen kunnen worden verteld over hoe het vroeger was. Als ik
om mij heen kijk dan gebeurd dit echter veel en veel te weinig. Dat is jammer, want volgens
Langeveld (1981) kun je doormiddel van verhalen echt doordringen bij kinderen. Wanneer ik kijk naar
de bovenbouwgroep waar ik meester ben vind ik het zelf echt fantastisch om verhalen te vertellen.
Zo vertel ik over de Tweede Wereldoorlog altijd de verhalen die mijn opa mij vroeger altijd vertelde
over wat hij meegemaakt had in de oorlog. Maar ook bij de andere onderwerpen vind ik het leuk om
mij goed voor te bereiden en een verhaal er bij te pakken dat het onderwerp spannend maakt. De
combinatie met andere vakken als taal, woordenschat en drama zorgen er dan voor dat er op
verschillende gebieden geleerd en geoefend kan worden.
Elk kind heeft een andere achtergrond. De ervaringen in de praktijk die ik de afgelopen jaren heb
opgedaan spreken dit zeker niet tegen. Wanneer je een geschiedenisles start is het dan ook zeker van
belang dat de kennis activeert bij de kinderen van wat zij op dat moment al weten over het
onderwerp waar je het over gaat hebben. Wanneer je dit combineert met een coöperatieve
werkvorm activeer je de kennis die kinderen al hebben, maar daarbij vertellen kinderen deze kennis
ook in deze werkvorm aan elkaar. Zo leren de kinderen met en van elkaar.
Maar niet alleen de leerkracht en de voorkennis is van belang. Ik ben ook van mening dat goede
methodes zorgen voor een bepaalde structuur binnen het geschiedenisonderwijs. Nieuwe methodes
bieden de structuur van duidelijke doelstellingen, didactische formulieren en digitale hulpmiddelen
waardoor het vak geschiedenis nog meer inhoud krijgt voor kinderen. De methode biedt houvast
voor zowel kind als leerkracht. Maar niet alleen een methode zorgt voor goed geschiedenisonderwijs.
Ik denk dat variatie in lesgeven de sleutel is tot succes. Zelfstandig werken na een instructie is iets
wat ik toepas tijdens mijn geschiedenislessen, maar ook op een vrijere manier als ontdekkend leren
door kinderen een bepaald onderwerp te geven en ze dan zelf van alles laat opzoeken over dat
onderwerp in de vorm van een presentatie. Volgens Bolland (1999) wordt zo de betrokkenheid van
de kinderen en de samenwerking tussen verschillende vakken goed benut. Daarom is het zo
ontzettend belangrijk om af en toe verder te kijken dan de methode, ook al geeft deze een houvast
om tot leren te komen.
Volgens Henk te Velde (2014) hebben kinderen er baat bij om geschiedenis te zien en te beleven.
Daarom is het van belang om soms met de kinderen de deur uit te gaan en de geschiedenis in de
omgeving op te zoeken. Ook kun je goed gebruik maken van materialen die van buiten de klas
komen. Tegenwoordig hoef je maar op een knop te drukken en binnen een paar dagen heb je van
alles binnen in je klas over bijvoorbeeld Anne Frank. Zo zijn er talloze voorbeelden van materialen die
geschiedenis echt concreet kunnen maken binnen het onderwijs.
Maar hoe moet je er nou als leerkracht instaan? Ik ben van mening dat iedere leerkracht op zijn
eigen manier geschiedenis moet geven aan kinderen. Niet iedereen zal evenveel gevoel of beleving
hebben bij het vak. Maar wanneer iemand enthousiaster is voor het vak zal hij het sneller kunnen
overbrengen op de kinderen dan andersom.
