Technisch lezen
Modellen over het verloop van het leerproces
Bottom-up model
● De lezer begint met het waarnemen op het meest elementaire niveau, dat van de letters. Eerst
herkent hij de letters, daarna de opbouw van woorden en woordgroepen en als laatste stap wordt er
betekenis aan de zin toegekend.
● Het is zo dat je bij het lezen niet precies waarneemt wat er staat, maar woorden en woordgroepen
aanvult op grond van ervaring. (Je leest je verslag opnieuw en ziet andere fouten).
Town-downmodel
● Lezer maakt sterk gebruik van voorkennis en de cotext.
● V.b. in mei leggen alle volgels een ei. Een ervaren lezer ziet in een oogopslag de woorden in mei
leggen en op grond van zijn taalkennis verwacht hij dat hier een bekende zegswijze zal staan.
● Lezer kijkt globaal en maakt relatief weinig gebruik van alle visuele informatie.
● Ook heeft het geen correcte analyse, je kunt niet heel precies voorspellen wat de rest van de zin zal
zijn.
Interactieve model
● Ziet het lezen als een afwisseling tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen. Als je veel van
een onderwerp van een tekst af weet zul je de tekst voorspellend lezen, maar op het moment dat er
onbekende of moeilijke gedeeltes in staan zul je over gaan op woord voor woord lezen.
Strategieën technisch lezen
De elementaire Kinderen verklanken letter voor letter een woord om vervolgens het hele woord
leeshandeling te noemen. m/aa/n, /maan/
Lezen met behulp van Verkorting van elementaire leeshandeling. Ze herkennen bepaalde
clusters en lettercombinaties in één keer. m/aan, /maan/
spellingspatronen Cluster is een combinatie van medeklinkers.
Een spellingspatroon is een combinatie van zowel klinkers als medeklinkers.
Bervorderen door wisselrijtjes te laten lezen: een rij woorden die steeds in één
klank verschillen. Huis - muis - ruis
Lezen met behulp van Directe woordherkenning (yvonne)
de visuele vorm Voor kinderen die beginnen met leren lezen, lezen woorden op grond van visuele
eigenaardigheden. Omdat kinderen nog geen letterkennis hebben, moet elk
woord afzonderlijk worden aangeleerd. Je gaat voorbij aan het grondprincipe van
ons spellingsysteem. Lezen met behulp van de visuele woordvorm is dan ook
vooral bruikbaar in de beginfase van het leesonderwijs om kinderen een aantal
woorden te leren aan de hand waarvan deze structuur van ons spellingssysteem
kunnen ontdekken.
Lezen met behulp van be-hulp-zaam
morfologische analyse Als een letter of een combinatie van letters betekenis heeft, noemen we het een
morfeem. Zoals woorden met betekenis, maar ook voor- en achtervoegsels.
Trein-en, ver-deel-d. de d achter verdeeld geeft aan dat het een voltooid
deelwoord is.
Lezen met behulp van Ze bibberden van…
de context Syntactische structuur is de volgorde van de woorden in een zin. Bij het lezen
maken we gebruik van de kennis die we hebben van de opbouw van zinnen.
Ofwel lezen met behulp van context. Lidwoord of rode staat altijd voor een zn.
Modellen over het verloop van het leerproces
Bottom-up model
● De lezer begint met het waarnemen op het meest elementaire niveau, dat van de letters. Eerst
herkent hij de letters, daarna de opbouw van woorden en woordgroepen en als laatste stap wordt er
betekenis aan de zin toegekend.
● Het is zo dat je bij het lezen niet precies waarneemt wat er staat, maar woorden en woordgroepen
aanvult op grond van ervaring. (Je leest je verslag opnieuw en ziet andere fouten).
Town-downmodel
● Lezer maakt sterk gebruik van voorkennis en de cotext.
● V.b. in mei leggen alle volgels een ei. Een ervaren lezer ziet in een oogopslag de woorden in mei
leggen en op grond van zijn taalkennis verwacht hij dat hier een bekende zegswijze zal staan.
● Lezer kijkt globaal en maakt relatief weinig gebruik van alle visuele informatie.
● Ook heeft het geen correcte analyse, je kunt niet heel precies voorspellen wat de rest van de zin zal
zijn.
Interactieve model
● Ziet het lezen als een afwisseling tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen. Als je veel van
een onderwerp van een tekst af weet zul je de tekst voorspellend lezen, maar op het moment dat er
onbekende of moeilijke gedeeltes in staan zul je over gaan op woord voor woord lezen.
Strategieën technisch lezen
De elementaire Kinderen verklanken letter voor letter een woord om vervolgens het hele woord
leeshandeling te noemen. m/aa/n, /maan/
Lezen met behulp van Verkorting van elementaire leeshandeling. Ze herkennen bepaalde
clusters en lettercombinaties in één keer. m/aan, /maan/
spellingspatronen Cluster is een combinatie van medeklinkers.
Een spellingspatroon is een combinatie van zowel klinkers als medeklinkers.
Bervorderen door wisselrijtjes te laten lezen: een rij woorden die steeds in één
klank verschillen. Huis - muis - ruis
Lezen met behulp van Directe woordherkenning (yvonne)
de visuele vorm Voor kinderen die beginnen met leren lezen, lezen woorden op grond van visuele
eigenaardigheden. Omdat kinderen nog geen letterkennis hebben, moet elk
woord afzonderlijk worden aangeleerd. Je gaat voorbij aan het grondprincipe van
ons spellingsysteem. Lezen met behulp van de visuele woordvorm is dan ook
vooral bruikbaar in de beginfase van het leesonderwijs om kinderen een aantal
woorden te leren aan de hand waarvan deze structuur van ons spellingssysteem
kunnen ontdekken.
Lezen met behulp van be-hulp-zaam
morfologische analyse Als een letter of een combinatie van letters betekenis heeft, noemen we het een
morfeem. Zoals woorden met betekenis, maar ook voor- en achtervoegsels.
Trein-en, ver-deel-d. de d achter verdeeld geeft aan dat het een voltooid
deelwoord is.
Lezen met behulp van Ze bibberden van…
de context Syntactische structuur is de volgorde van de woorden in een zin. Bij het lezen
maken we gebruik van de kennis die we hebben van de opbouw van zinnen.
Ofwel lezen met behulp van context. Lidwoord of rode staat altijd voor een zn.
