Hoofdstuk 5 De huid 1
Paragraaf 5.1 De epidermis 1
Paragraaf 5.2 Factoren die van invloed zijn op de huidskleur 2
Paragraaf 5.3 Zonlicht 3
Paragraaf 5.4 De dermis 3
Paragraaf 5.5 De hypodermis 4
Paragraaf 5.6 Haar 4
Paragraaf 5.7 Talgklieren en zweetklieren 5
Paragraaf 5.8 Nagels 6
Paragraaf 5.9 Herstel van de huid 6
Paragraaf 5.10 Effecten van veroudering 7
Hoofdstuk 5 De huid
Paragraaf 5.1 De epidermis
De huid bestaat uit de huid, haren, nagels en verschillende klieren. De huid is een orgaan
dat bestaat uit het uitwendige epitheel of de epidermis en het daaronder gelegen
bindweefsel van de dermis. De huid kent ook accessoire structuren: onder andere de huid,
nagels en verschillende exocriene klieren.
Onder de dermis is de huid door het losmazige bindweefsel van de onderhuidse laag of
hypodermis gescheiden van dieper gelegen weefsels en organen.
De vijf belangrijkste functies van de huid zijn:
- Bescherming. De huid overdekt en beschermt de onderliggende weefsels en
organen tegen schokken, chemische stoffen en infecties; de huid beperkt eveneens
het verlies van lichaamsvloeistoffen.
- Temperatuurregeling. De huid speelt een rol bij het handhaven van de
lichaamstemperatuur door de warmte-uitwisseling met de omgeving te reguleren
- Vorming en opslag van voedingsstoffen. In de epidermis wordt vitamine D3 gevormd,
een bouwsteen van een hormoon dat de calciumopname bevordert.
- Zintuiglijke gewaarwording. Zintuigen in de huid detecteren tast-, druk-, pijn=, en
temperatuur prikkels en zenden deze informatie naar het zenuwstelsel
- Uitscheiding en afscheiding. Klieren in de huid scheiden zouten, water en organische
afvalstoffen af.
De epidermis bestaat uit een meerlagig plaveiselepitheel met verschillende cellagen. Dikke
huid, die wordt aangetroffen op de handpalmen en voetzolen, bevat vijf lagen. De dunne
huid, die de rest van het lichaam bedekt, bestaat slechts uit vier lagen. In de juiste volgorde
vanaf de basale membraan in de richting van het uitwendige oppervlak, zien we de kiemlaag
(stratum basale), drie tussengelegen lagen (het stratum spinosum, het stratum granulosum
en het stratum lucidum) en de hoornlaag (stratum corneum)
De diepste epidermis laag wordt het stratum basale, de kiemlaag of stratum germinativum
genoemd. De cellen van deze laag zijn via hemidesmosomen stevig met de basale
membraan verbonden. Het stratum basale scheidt de epidermis van het losse bindweefsel
van de aangrenzende dermis. Het stratum basale vormt epidermis kammen, die in de dermis
doorlopen, waardoor het contactoppervlak van deze twee lagen wordt vergroot.
1
, Uitstulpingen van de huid, de zogenoemde dermale papillae, steken tussen aangrenzende
kammen omhoog. Omdat de epidermis geen bloedvaten bevat, moeten epidermiscellen hun
voedingsstoffen via bloedvaten in de dermis krijgen aangevoerd.
Door de oppervlakkige kammen op de handpalmen en voetzolen wordt de oppervlakte van
de huid vergroot waardoor de huid meer wrijving ondergaat en de handen en voeten eer
houvast hebben.
In het stratum basale zijn grote stamcellen of kiemcellen het meest talrijke celtype. Dit is de
laag waar continu nieuwe cellen worden gevormd en beginnen te groeien. Door de
voortdurende deeling van deze stamcellen worden cellen vervangen die aan het oppervlak
van het dekweefsel verloren gaan of worden afgestoten. Het stratum basale bevat ook
gespecialiseerde orgaantjes die gevoelig zijn voor tast en druk en melanocyten die tussen
de cellen en daaronder verspreid liggen.
De cellen in de drie lagen verplaatsen zich steeds verder van het stratum basale af.
Tegelijkertijd specialiseren ze zich steeds verder om uiteindelijk de buitenste, beschermende
barrière van de huid te gaan vormen. Telkens wanneer een stamcel zich deelt, gaat een van
de ontstane dochtercellen de volgende laag binnen, het stratum spinosum. Daat kan deze
cel zich verder delen, waardoor het dekweefsel steeds dikker wordt. De stratum granulosum,
bestaat uit cellen die zich vanaf het stratum spinosum hebben verplaatst. De cellen in deze
korrelige laag delen zich niet langer en beginnen grote hoeveelheden van het eiwit keratine
te maken. Bij de mens bedekt keratine niet alleen het oppervlak van de huid, maar vormt
ook de basale structuur van de haren, het eelt en de nagels. In de dikke huid van de
handpalmen en de voetzolen is het stratum granulosum bedekt met een glasachtig stratum
lucidum. De cellen in deze laag zijn afgeplat, dicht opeengepakt en met keratine gevuld.
De buitenste laag van de epidermis, het stratum corneum bestaat uit dode epitheelcellen
waarin zich grote hoeveelheden keratine hebben opgehoopt. Dergelijke cellen worden
verhoornd genoemd. Het duurt zeven tot tien dagen voordat een cel zich van het stratum
basale naar de hoornlaag heeft verplaatst.
Paragraaf 5.2 Factoren die van invloed zijn op de huidskleur
De kleur van de huid wordt veroorzaakt door de interactie tussen de pigmenten in de
epidermis en de doorbloeding van de dermis.
De epidermis bevat verschillende hoeveelheden van twee pigmenten: caroteen en melanine.
Carogeen is een orangjegele kleurstof die zich normaal gesproken in epidermiscellen
ophoopt. Catogeen kan in vitamine A worden omgezet; deze vitamine is nodig voor het
onderhoud van dekweefsels en voor de synthese van lichtgevoelige stoffen in het oog.
Melanine is een bruin, geel bruin of zwart pigment dat door melanocyten worden gevormd.
Melanocyten vormen melanine en slaan dit op in intracellulaire blaasjes. Deze blaasjes
worden naar het dekweefselcellen van het stratum basale en het stratum spinosum
vervoerd. Door dit vervoer van de kleurstoffen wordt de gehele epidermis gekleurd.
Zonlicht bevat grote hoeveelheden ultraviolette straling. Een kleine hoeveelheid UV-straling
is gunstig, omdat hierdoor de synthese van vitamine D3 in de epidermis wordt bevorderd. Te
veel UV-straling zorgt onmiddellijk voor lichte of zelfs ernstige verbranding. Melanine helpt
beschadiging van de huid te voorkomen door de uv-straling te absorberen voordat deze de
dieper gelegen lagen van de epidermis en dermis bereikt.
2
Paragraaf 5.1 De epidermis 1
Paragraaf 5.2 Factoren die van invloed zijn op de huidskleur 2
Paragraaf 5.3 Zonlicht 3
Paragraaf 5.4 De dermis 3
Paragraaf 5.5 De hypodermis 4
Paragraaf 5.6 Haar 4
Paragraaf 5.7 Talgklieren en zweetklieren 5
Paragraaf 5.8 Nagels 6
Paragraaf 5.9 Herstel van de huid 6
Paragraaf 5.10 Effecten van veroudering 7
Hoofdstuk 5 De huid
Paragraaf 5.1 De epidermis
De huid bestaat uit de huid, haren, nagels en verschillende klieren. De huid is een orgaan
dat bestaat uit het uitwendige epitheel of de epidermis en het daaronder gelegen
bindweefsel van de dermis. De huid kent ook accessoire structuren: onder andere de huid,
nagels en verschillende exocriene klieren.
Onder de dermis is de huid door het losmazige bindweefsel van de onderhuidse laag of
hypodermis gescheiden van dieper gelegen weefsels en organen.
De vijf belangrijkste functies van de huid zijn:
- Bescherming. De huid overdekt en beschermt de onderliggende weefsels en
organen tegen schokken, chemische stoffen en infecties; de huid beperkt eveneens
het verlies van lichaamsvloeistoffen.
- Temperatuurregeling. De huid speelt een rol bij het handhaven van de
lichaamstemperatuur door de warmte-uitwisseling met de omgeving te reguleren
- Vorming en opslag van voedingsstoffen. In de epidermis wordt vitamine D3 gevormd,
een bouwsteen van een hormoon dat de calciumopname bevordert.
- Zintuiglijke gewaarwording. Zintuigen in de huid detecteren tast-, druk-, pijn=, en
temperatuur prikkels en zenden deze informatie naar het zenuwstelsel
- Uitscheiding en afscheiding. Klieren in de huid scheiden zouten, water en organische
afvalstoffen af.
De epidermis bestaat uit een meerlagig plaveiselepitheel met verschillende cellagen. Dikke
huid, die wordt aangetroffen op de handpalmen en voetzolen, bevat vijf lagen. De dunne
huid, die de rest van het lichaam bedekt, bestaat slechts uit vier lagen. In de juiste volgorde
vanaf de basale membraan in de richting van het uitwendige oppervlak, zien we de kiemlaag
(stratum basale), drie tussengelegen lagen (het stratum spinosum, het stratum granulosum
en het stratum lucidum) en de hoornlaag (stratum corneum)
De diepste epidermis laag wordt het stratum basale, de kiemlaag of stratum germinativum
genoemd. De cellen van deze laag zijn via hemidesmosomen stevig met de basale
membraan verbonden. Het stratum basale scheidt de epidermis van het losse bindweefsel
van de aangrenzende dermis. Het stratum basale vormt epidermis kammen, die in de dermis
doorlopen, waardoor het contactoppervlak van deze twee lagen wordt vergroot.
1
, Uitstulpingen van de huid, de zogenoemde dermale papillae, steken tussen aangrenzende
kammen omhoog. Omdat de epidermis geen bloedvaten bevat, moeten epidermiscellen hun
voedingsstoffen via bloedvaten in de dermis krijgen aangevoerd.
Door de oppervlakkige kammen op de handpalmen en voetzolen wordt de oppervlakte van
de huid vergroot waardoor de huid meer wrijving ondergaat en de handen en voeten eer
houvast hebben.
In het stratum basale zijn grote stamcellen of kiemcellen het meest talrijke celtype. Dit is de
laag waar continu nieuwe cellen worden gevormd en beginnen te groeien. Door de
voortdurende deeling van deze stamcellen worden cellen vervangen die aan het oppervlak
van het dekweefsel verloren gaan of worden afgestoten. Het stratum basale bevat ook
gespecialiseerde orgaantjes die gevoelig zijn voor tast en druk en melanocyten die tussen
de cellen en daaronder verspreid liggen.
De cellen in de drie lagen verplaatsen zich steeds verder van het stratum basale af.
Tegelijkertijd specialiseren ze zich steeds verder om uiteindelijk de buitenste, beschermende
barrière van de huid te gaan vormen. Telkens wanneer een stamcel zich deelt, gaat een van
de ontstane dochtercellen de volgende laag binnen, het stratum spinosum. Daat kan deze
cel zich verder delen, waardoor het dekweefsel steeds dikker wordt. De stratum granulosum,
bestaat uit cellen die zich vanaf het stratum spinosum hebben verplaatst. De cellen in deze
korrelige laag delen zich niet langer en beginnen grote hoeveelheden van het eiwit keratine
te maken. Bij de mens bedekt keratine niet alleen het oppervlak van de huid, maar vormt
ook de basale structuur van de haren, het eelt en de nagels. In de dikke huid van de
handpalmen en de voetzolen is het stratum granulosum bedekt met een glasachtig stratum
lucidum. De cellen in deze laag zijn afgeplat, dicht opeengepakt en met keratine gevuld.
De buitenste laag van de epidermis, het stratum corneum bestaat uit dode epitheelcellen
waarin zich grote hoeveelheden keratine hebben opgehoopt. Dergelijke cellen worden
verhoornd genoemd. Het duurt zeven tot tien dagen voordat een cel zich van het stratum
basale naar de hoornlaag heeft verplaatst.
Paragraaf 5.2 Factoren die van invloed zijn op de huidskleur
De kleur van de huid wordt veroorzaakt door de interactie tussen de pigmenten in de
epidermis en de doorbloeding van de dermis.
De epidermis bevat verschillende hoeveelheden van twee pigmenten: caroteen en melanine.
Carogeen is een orangjegele kleurstof die zich normaal gesproken in epidermiscellen
ophoopt. Catogeen kan in vitamine A worden omgezet; deze vitamine is nodig voor het
onderhoud van dekweefsels en voor de synthese van lichtgevoelige stoffen in het oog.
Melanine is een bruin, geel bruin of zwart pigment dat door melanocyten worden gevormd.
Melanocyten vormen melanine en slaan dit op in intracellulaire blaasjes. Deze blaasjes
worden naar het dekweefselcellen van het stratum basale en het stratum spinosum
vervoerd. Door dit vervoer van de kleurstoffen wordt de gehele epidermis gekleurd.
Zonlicht bevat grote hoeveelheden ultraviolette straling. Een kleine hoeveelheid UV-straling
is gunstig, omdat hierdoor de synthese van vitamine D3 in de epidermis wordt bevorderd. Te
veel UV-straling zorgt onmiddellijk voor lichte of zelfs ernstige verbranding. Melanine helpt
beschadiging van de huid te voorkomen door de uv-straling te absorberen voordat deze de
dieper gelegen lagen van de epidermis en dermis bereikt.
2
