Samenvatting Massagetheorie - SPORTMASSAGE (Willem Snellenberg)

Samenvatting massagetheorie
sportmassage
BOEK: “HANDBOEK SPORTMASSAGE” – WILLEM SNELLENBERG

Sportmassage is het toepassen van een complex van handgrepen op een (ontbloot en)
ontspannen lichaamsdeel van een gezonde sportbeoefenaar met het doel om diens
lichamelijke conditie te verbeteren, te bestendigen en/of eventueel nadelige gevolgen van
die sport weg te nemen, of deze zo min mogelijk te doen voelen. Zoals in de definitie van
sportmassage is gesteld, wordt alleen de ‘gezonde sportman’ gemasseerd. Het doel is dat de
sportman zijn sport zo gezond mogelijk kan beoefenen.

Soorten massage
a. Heilmassage: heeft een therapeutisch doel, het is een (fysio)therapeutische massage.
De sportmassage heeft zich hieruit ontwikkeld.
b. Schoonheidsmassage: toegepast door schoonheidsspecialiste.
c. Hygiënische massage: om ziekte en afwijkingen te voorkomen en gezondheid en
fitheid zo goed mogelijk te handhaven.
d. Sportmassage “klassieke massage”: sport eist vaak zware belastingen van het
lichaam. Als voorbereiding, maar ook als herstel na belasting heeft de sportmassage
zich een belangrijke plaats in de begeleiding van de sportman veroverd.
Vooral sportmassage, maar ook hygiënische massage behoren tot het werkterrein van de sportmasseur.

De rol van de sportmasseur in de sportgezondheidszorg is die van begeleider ter preventie
van blessures en overbelasting. Als er sprake is van een contra-indicatie moet verwezen
worden naar een arts. Als er géén contra-indicaties zijn, kiest de sportmasseur voor
massage, tapen of voor advisering en stelt in overleg met de cliënt een behandelplan op, dat
tijdens het verloop van de behandeling steeds wordt geëvalueerd, bijgesteld of veranderd.

Hygiëne
Ongeoefende handen gaan tijdens het masseren overmatig transpireren, voelen klam en
koud aan en zijn dan ongeschikt voor een soepele massage. Door regelmatig te oefenen
worden de korte handspieren sterker en geschikter voor de diverse massagehandgrepen.
Verder zijn er nog een aantal hygiënische punten die van belang zijn voor de sportmasseur:
- Nagels zijn kortgeknipt/schoon en ringen, horloges en armbanden worden niet
gedragen;
- De handen worden vóór en na de massage goed gewassen;
- Het dragen van goed schoeisel is een vereist i.c.m. bijvoorbeeld een (wit) T-shirt met
korte mouwen;
- Dek de niet te behandelen lichaamsdelen af i.v.m. afkoeling;
- De massagetafel is afgedekt evenals het ondersteuningsmateriaal;
- De huid van de cliënt moet alvorens de massage goed schoon zijn en eventuele
wondjes moeten eerst verzorgd worden;
- Het grondig reinigen/na-douchen voor de cliënt is van belang omdat afgestorven
huidcellen, massageolie en bacteriën achterblijven op de huid. Men wil folliculitis en
huidaandoeningen voorkomen.

,Werkhouding
- Pas de hoogte van de massagetafel aan (zorg dat de te masseren lichaamsdelen op
de juiste werkhoogte zijn;
- Werk zo dicht mogelijk bij het lichaam;
- Belast de benen zoveel mogelijk gelijk en draag goed schoeisel;
- Werk met een rechte rug en ontspannen schouders;
- Probeer de voeten in de werkrichting te laten wijzen;
- Houd de knieën licht gebogen;
- Gebruik het eigen lichaamsgewicht zo optimaal mogelijk;
- Wissel de diverse handgrepen af, om overbelasting van de armspieren te voorkomen;
- Bij sommige uitgangshoudingen kun je zitten werken.

De dosering van de massage
De dosering moet worden aangepast aan de behoefte van de sportman. Er zijn twee doelen,
namelijk stimulerend en een sederend doel. De diverse handgrepen hebben allen hun eigen
effect op de verschillende weefsels. Massage is aanraken, er is dus altijd een mechanisch
effect. De dosis (intensiteit) is afhankelijk van:
1. Kracht/druk van de handen
2. In de lengte of dwars toegepast: een prikkel is sterker bij handgrepen in dwarse
richting op het vezelverloop.
3. Snelheid: de intensiteit neemt bij grotere snelheid af. De snelheid moet in het
algemeen rustig zijn (dat geldt voor intermitterend drukken, strijken, kneden en
frictioneren).
4. Oppervlak van de hand(en): bij gebruik van grote delen van de hand, zal de intensiteit
minder zijn.
5. Duur van de handgreep: de sportmasseur moet leren de meest effectieve
handgrepen te kiezen om het gewenste effect te bereiken. De duur van een totale
lichaamsmassage bedraagt op zijn minst 45 minuten. Een partiële massage duurt
over het algemeen 20-30 minuten.
6. Gebruik tussenstof: door meer of minder massageolie heb je een andere
wrijvingsweerstand.

Massages kunnen worden ingedeeld in:

 Activiteitsmassage Pre-activiteitsmassage: massage die aan de sportbeoefening
vooraf gaat. Doel is goede doorbloeding verkrijgen.

1. Stimulerende pre-activiteitsmassage
± 30 minuten vóór de wedstrijd en vóór de warming-up. Het
accent ligt op de te belasten spiergroepen. Uit onderzoek
van Prokop bleek, dat de doorbloeding ± 20 min. na de
massage het grootst is. Alle effleurages, met name de
intensieve Reibungen, komen in aanmerking en kunnen in
hoog tempo worden toegepast. Ook alle knedingen kunnen
snel en intensief worden gegeven. Tapotements kunnen

, gebruikt worden om de doorbloeding van de spieren te
activeren. Fysiologisch wordt een stimulerende massage
gegeven om:
 De spiertonus te verhogen;
 De spierdoorbloeding te verbeteren;
 De stofwisseling in de spieren te verhogen.
NB: de effecten zijn dezelfde als bij een warming-up echter
mag een massage nooit de warming-up vervangen.

2. Sederende pre-activiteitsmassage
Het tempo ligt wat lager. Toch wordt sneller gewerkt dan bij
een post-activiteitsmassage. Over het algemeen kunnen alle
handgrepen zoals hierboven aangegeven worden gebruikt,
alleen in een wat rustiger tempo en met een geringere
intensiteit. De behandeltijd neemt daarom toe.

Inter-activiteitsmassage
Wordt in de pauze van een wedstrijd/training toegepast. Het
doel en de intensiteit zal afhankelijk zijn van het tijdstip
waarop de massage plaatsvindt en hoe snel opnieuw moet
worden belast. Het doel kan zijn om plaatselijke
vermoeidheid te bestrijden of om eventuele kramp te
voorkomen. De handgrepen zijn soepele knedingen en
effleurages. Tapotements worden meestal niet toegepast,
fricties alleen op een rustige manier. Over het algemeen
moet rustig worden gewerkt, accent op ontspanning.

Post-activiteitsmassage
Wordt na een wedstrijd/training gegeven. Het doel is vooral
een versnelde afvoer van afvalproducten van de
stofwisseling te bewerkstelligen en een ontwatering
(dehydratie) van de spieren. Hiermee wordt het herstel
bevorderd, eventuele spierpijn voorkomen en de hersteltijd
verkort. De werking is te vergelijken met een cooling-down.
De handgrepen dienen in een laag tempo te worden
toegepast. Op myogelosen komen rustige fricties en vibraties
in aanmerking. Ook schuddingen, zowel direct als indirect,
kunnen ter ontspanning worden gegeven. Een herstel-
bevorderende massage wordt gegeven om:
 De spieren te ontwateren (dehydratie);
 Afvalstoffen af te voeren;
 De spiertonus te verlagen;
 Verhardingen in de spieren te voorkomen;
 Te ontspannen;
 Spierpijn te voorkomen.
NB: een post-activiteitsmassage mag óók NIET worden
toegepast ter vervanging van de cooling-down.