Samenvatting recht H1 t/m 23
Hoofdstuk 1 Inleiding in het recht
Begrip Betekenis
Privaatrecht Regelt de relatie tussen de burgers onderling
Publiekrecht Regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de
burger
Wet Een geschreven rechtsregel
Gewoonte Een ongeschreven recht, omdat deze regels niet in een wet zijn vastgelegd
Verdrag Een internationale overeenkomst tussen twee of meer landen
Jurisprudentie Uitspraak van de rechters
Wet in formele zin Een wet die door de regering is gemaakt
Wet in materiële Een wet die voor herhaalde toepassing vatbaar is en algemene regels bevat
zin
Objectief recht Het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels
Subjectief recht Een individueel recht dat je in het concrete geval aan de objectieve
rechtsregels ontleent
Formeel recht Geeft regels over de wijze waarop het materiaal recht kan worden
afgedwongen
Materiaal recht Een deel van het recht waarin de rechten en plichten inhoudelijk zijn
geregeld.
Dwingend recht Rechtsregels waarvan je niet mag afwijken
Aanvullende recht Wetgeving dat een onderlinge afspraak aanvult. Aanvullend recht geldt alleen
wanneer de partijen zelf niets geregeld hebben
Er zijn 4 verschillende rechtsbronnen:
De wet
De gewoonte
Het verdrag
De jurisprudentie
Er zijn twee rechtsgebieden waarin je recht kunt onderscheiden:
Privaatrecht
Publiekrecht
Wetten zijn onder te verdelen in:
Wet in formele zin
Wet in materiële zin
Het systematisch opnemen van regels en wetten noem je codificeren.
Voorbeelden van wetten zijn; het Burgerlijk Wetboek, de Grondwet, de Faillissementswet, de
Handelsnaamswet en het Wetboek van Strafrecht.
Voorbeelden van verdragen zijn; het Verdrag betreffende de Europese Unie (EU-verdrag), het
Verdrag betreffende de status van vluchtelingen en het Verdrag inzake de rechten van het kind.
,Uitspraak van de rechtbank heet: vonnis
Uitspraak van het gerechtshof/ de Hoge Raad heet: arrest
Eigenrichting is het recht in eigen hand nemen.
Hoofdstuk 2 Inleiding verbintenissenrecht
Begrip Betekenis
Verbintenis Een juridische relatie tussen twee partijen, waarbij de ene partij
verplicht is tot een prestatie waarop de andere partij recht heeft
Relatief recht Als je een recht tegenover één bepaalde persoon kunt uitoefenen
Absoluut recht Een recht dat je tegenover iedereen kunt laten gelden
Rechtsfeit Een feit dat relevant is voor het recht
Rechtsgevolg Hetgeen dat volgt nadat een natuurlijk- of rechtspersoon een
rechtshandeling heeft verricht
Feitelijke handeling Daadwerkelijk doen of nalaten
Rechtshandeling Een handeling die gericht is op een rechtsgevolg
Eenzijdige rechtshandeling Eén persoon die het rechtsgevolg gericht wil openbaren
Meerzijdige rechtshandeling Meerdere personen die het rechtsgevolg willen openbaren
Rechtshandelingen kun je onderverdelen in:
Eenzijdige rechtshandeling
Meerzijdige rechtshandeling
Verbintenissen kunnen onder andere ontstaan uit:
De wet
Een overeenkomst
Rechterlijke uitspraken
Hoofdstuk 3 De overeenkomst
Begrip Betekenis
Vormvrij Dat de wet niet een bepaalde vorm voorschrijft
Akte Een schriftelijk document dat als bewijs kan worden gebruikt
Wederkerige overeenkomst Als voor beide partijen over en weer verbintenissen uit de
overeenkomst voortvloeien
Eenzijdige overeenkomst Als uit een overeenkomst voor slechts een van beide partijen
verbintenissen ontstaan
Een overeenkomst ontstaat door een wilsovereenstemming (als je het met elkaar eens bent).
De overeenkomst wordt nietig geklaard als de wil van een partij niet overeenstemt met haar
verklaring. In sommige gevallen kan de overeenkomst vernietigbaar zijn.
Een aanbod geldt voor een gedurende tijd. Een mondeling aanbod vervalt wanneer het niet
onmiddellijk wordt aanvaard en een schriftelijk aanbod vervalt wanneer het niet binnen een
redelijke termijn wordt aanvaard.
,Een aanbod kan herroepelijk, onherroepelijk of vrijblijvend zijn.
Een herroepelijk aanbod kan worden herroepen zolang het niet is aanvaard
Een onherroepelijk aanbod kan gedurende de termijn van onherroepelijkheid niet worden
herroepen.
Een vrijblijvend aanbod kan onmiddellijk na de aanvaarding nog worden herroepen.
Geeft een voorstel om een overeenkomst te sluiten onvoldoende duidelijkheid over de belangrijkste
verplichtingen, dan is geen sprake van een aanbod, maar van een uitnodiging tot het doen van een
aanbod.
Hoofdstuk 4 Handelingsbekwaamheid
Begrip Betekenis
Handelingsonbekwaam Mensen die juridisch niet in staat zijn om zelfstandig rechten en
plichten uit te oefenen.
Curator Door de rechtbank benoemd persoon die toezicht houdt op een
onder curatele gesteld persoon
Rechtssubject Rechten en plichten
Natuurlijke personen Mensen
Rechtspersonen Instellingen en organisaties (VB; verenigingen, coöperaties)
Minderjarigen en meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld, zijn handelingsonbekwaam. Als een
minderjarige een overeenkomst sluit is deze in principe vernietigbaar.
Een minderjarige kan zelfstandig bepaalde rechten uitoefenen, namelijk:
Handlichting
Het maken van een testament
Het verrichten van uitgaven voor studie/ en of levensonderhoud
Een maatschappelijk verkeer gebruikelijke handeling
Een minderjarige die de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt (arbeidsovereenkomst)
Meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld, kunnen niet zonder toestemming van de curator
overeenkomsten aangaan m.u.v. levensonderhoud.
Iemand die onder curatele is gesteld, is om de persoon te beschermen tegen zijn eigen handelen.
Hoofdstuk 5 Wilsgebreken
Begrip Betekenis
Wilsgebrek Als de wil op een onzuivere wijze wordt gevormd
Causaal verband Oorzakelijk verband tussen oorzaak en gevolg
Bedrog Wanneer je een ander opzettelijk misleidt
Bedreiging Wanneer iemand een ander aanzet tot het verrichten van een bepaalde
overeenkomst door onrechtmatig deze ander of een derde met enig nadeel in
persoon of goed te bedreigen
Misbruik van Wanneer je weet dat iemand anders in een afhankelijke situatie verkeert of
omstandigheden geestelijk in de war, lichtzinnig of onervaren is en je maakt daar misbruik van
, door met die persoon een overeenkomst te sluiten
Dwaling Wanneer een overeenkomst bij een juiste voorstelling van zaken niet zou zijn
gesloten
Als je een overeenkomst sluit onder invloed van een wilsgebrek, is de overeenkomst vernietigbaar.
De wilsgebreken zijn:
Bedrog
Bedreiging
Misbruik van omstandigheden
Dwaling
Voor een geslaagd beroep op misbruik van omstandigheden vereist:
Een bijzondere omstandigheid
Kenbaarheid (= de eis dat het bij de andere partij bekend was waarom de overeenkomst
werd gesloten)
Misbruik
Causaal verband
Voor dwaling gelden de volgende vereisten:
Er is sprake van een onjuiste voorstelling van essentiële eigenschappen en/of
omstandigheden
Er moet causaal verband (= oorzakelijk verband) zijn tussen de dwaling en het sluiten van de
overeenkomst: als er niet gedwaald was, zou de overeenkomst niet of onder andere
voorwaarden tot stand zijn gekomen
De wezenlijke eigenschappen waaromtrent een onjuiste voorstelling bestond, moeten in
beginsel wel kenbaar zijn geweest
De dwaling moet zijn veroorzaakt door een mededeling van de wederpartij, het zwijgen van
de wederpartij of wederzijdse dwaling
De dwaling moet niet op grond van in het verkeer geldende opvattingen, schending van
onderzoeksplicht of zaken die uitsluitend op de toekomst betrekking hebben, voor rekening
van de dwalende komen.
Hoofdstuk 6 Overige voorwaarden
Voor het sluiten van een onaantastbare overeenkomst is naast handelingsbekwaamheid,
wilsovereenstemming en het ontbreken van een wilsgebrek ook vereist dat:
1. De overeenkomst niet in strijd is met de wet, de openbare orde of de goede zeden
2. De inhoud van de overeenkomst duidelijk is
VB: Overeenkomst in strijd met de wet
Je koopt van een vriend een wapen zonder dat je het bezit bent van een vergunning voor het hebben
van een wapen
VB: Overeenkomst in strijd met de openbare orde/ en of goede zeden
Een afspraak met je collega om een andere collega te pesten
Hoofdstuk 1 Inleiding in het recht
Begrip Betekenis
Privaatrecht Regelt de relatie tussen de burgers onderling
Publiekrecht Regelt de relatie tussen overheden onderling en die tussen de overheid en de
burger
Wet Een geschreven rechtsregel
Gewoonte Een ongeschreven recht, omdat deze regels niet in een wet zijn vastgelegd
Verdrag Een internationale overeenkomst tussen twee of meer landen
Jurisprudentie Uitspraak van de rechters
Wet in formele zin Een wet die door de regering is gemaakt
Wet in materiële Een wet die voor herhaalde toepassing vatbaar is en algemene regels bevat
zin
Objectief recht Het geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels
Subjectief recht Een individueel recht dat je in het concrete geval aan de objectieve
rechtsregels ontleent
Formeel recht Geeft regels over de wijze waarop het materiaal recht kan worden
afgedwongen
Materiaal recht Een deel van het recht waarin de rechten en plichten inhoudelijk zijn
geregeld.
Dwingend recht Rechtsregels waarvan je niet mag afwijken
Aanvullende recht Wetgeving dat een onderlinge afspraak aanvult. Aanvullend recht geldt alleen
wanneer de partijen zelf niets geregeld hebben
Er zijn 4 verschillende rechtsbronnen:
De wet
De gewoonte
Het verdrag
De jurisprudentie
Er zijn twee rechtsgebieden waarin je recht kunt onderscheiden:
Privaatrecht
Publiekrecht
Wetten zijn onder te verdelen in:
Wet in formele zin
Wet in materiële zin
Het systematisch opnemen van regels en wetten noem je codificeren.
Voorbeelden van wetten zijn; het Burgerlijk Wetboek, de Grondwet, de Faillissementswet, de
Handelsnaamswet en het Wetboek van Strafrecht.
Voorbeelden van verdragen zijn; het Verdrag betreffende de Europese Unie (EU-verdrag), het
Verdrag betreffende de status van vluchtelingen en het Verdrag inzake de rechten van het kind.
,Uitspraak van de rechtbank heet: vonnis
Uitspraak van het gerechtshof/ de Hoge Raad heet: arrest
Eigenrichting is het recht in eigen hand nemen.
Hoofdstuk 2 Inleiding verbintenissenrecht
Begrip Betekenis
Verbintenis Een juridische relatie tussen twee partijen, waarbij de ene partij
verplicht is tot een prestatie waarop de andere partij recht heeft
Relatief recht Als je een recht tegenover één bepaalde persoon kunt uitoefenen
Absoluut recht Een recht dat je tegenover iedereen kunt laten gelden
Rechtsfeit Een feit dat relevant is voor het recht
Rechtsgevolg Hetgeen dat volgt nadat een natuurlijk- of rechtspersoon een
rechtshandeling heeft verricht
Feitelijke handeling Daadwerkelijk doen of nalaten
Rechtshandeling Een handeling die gericht is op een rechtsgevolg
Eenzijdige rechtshandeling Eén persoon die het rechtsgevolg gericht wil openbaren
Meerzijdige rechtshandeling Meerdere personen die het rechtsgevolg willen openbaren
Rechtshandelingen kun je onderverdelen in:
Eenzijdige rechtshandeling
Meerzijdige rechtshandeling
Verbintenissen kunnen onder andere ontstaan uit:
De wet
Een overeenkomst
Rechterlijke uitspraken
Hoofdstuk 3 De overeenkomst
Begrip Betekenis
Vormvrij Dat de wet niet een bepaalde vorm voorschrijft
Akte Een schriftelijk document dat als bewijs kan worden gebruikt
Wederkerige overeenkomst Als voor beide partijen over en weer verbintenissen uit de
overeenkomst voortvloeien
Eenzijdige overeenkomst Als uit een overeenkomst voor slechts een van beide partijen
verbintenissen ontstaan
Een overeenkomst ontstaat door een wilsovereenstemming (als je het met elkaar eens bent).
De overeenkomst wordt nietig geklaard als de wil van een partij niet overeenstemt met haar
verklaring. In sommige gevallen kan de overeenkomst vernietigbaar zijn.
Een aanbod geldt voor een gedurende tijd. Een mondeling aanbod vervalt wanneer het niet
onmiddellijk wordt aanvaard en een schriftelijk aanbod vervalt wanneer het niet binnen een
redelijke termijn wordt aanvaard.
,Een aanbod kan herroepelijk, onherroepelijk of vrijblijvend zijn.
Een herroepelijk aanbod kan worden herroepen zolang het niet is aanvaard
Een onherroepelijk aanbod kan gedurende de termijn van onherroepelijkheid niet worden
herroepen.
Een vrijblijvend aanbod kan onmiddellijk na de aanvaarding nog worden herroepen.
Geeft een voorstel om een overeenkomst te sluiten onvoldoende duidelijkheid over de belangrijkste
verplichtingen, dan is geen sprake van een aanbod, maar van een uitnodiging tot het doen van een
aanbod.
Hoofdstuk 4 Handelingsbekwaamheid
Begrip Betekenis
Handelingsonbekwaam Mensen die juridisch niet in staat zijn om zelfstandig rechten en
plichten uit te oefenen.
Curator Door de rechtbank benoemd persoon die toezicht houdt op een
onder curatele gesteld persoon
Rechtssubject Rechten en plichten
Natuurlijke personen Mensen
Rechtspersonen Instellingen en organisaties (VB; verenigingen, coöperaties)
Minderjarigen en meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld, zijn handelingsonbekwaam. Als een
minderjarige een overeenkomst sluit is deze in principe vernietigbaar.
Een minderjarige kan zelfstandig bepaalde rechten uitoefenen, namelijk:
Handlichting
Het maken van een testament
Het verrichten van uitgaven voor studie/ en of levensonderhoud
Een maatschappelijk verkeer gebruikelijke handeling
Een minderjarige die de leeftijd van 16 jaar heeft bereikt (arbeidsovereenkomst)
Meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld, kunnen niet zonder toestemming van de curator
overeenkomsten aangaan m.u.v. levensonderhoud.
Iemand die onder curatele is gesteld, is om de persoon te beschermen tegen zijn eigen handelen.
Hoofdstuk 5 Wilsgebreken
Begrip Betekenis
Wilsgebrek Als de wil op een onzuivere wijze wordt gevormd
Causaal verband Oorzakelijk verband tussen oorzaak en gevolg
Bedrog Wanneer je een ander opzettelijk misleidt
Bedreiging Wanneer iemand een ander aanzet tot het verrichten van een bepaalde
overeenkomst door onrechtmatig deze ander of een derde met enig nadeel in
persoon of goed te bedreigen
Misbruik van Wanneer je weet dat iemand anders in een afhankelijke situatie verkeert of
omstandigheden geestelijk in de war, lichtzinnig of onervaren is en je maakt daar misbruik van
, door met die persoon een overeenkomst te sluiten
Dwaling Wanneer een overeenkomst bij een juiste voorstelling van zaken niet zou zijn
gesloten
Als je een overeenkomst sluit onder invloed van een wilsgebrek, is de overeenkomst vernietigbaar.
De wilsgebreken zijn:
Bedrog
Bedreiging
Misbruik van omstandigheden
Dwaling
Voor een geslaagd beroep op misbruik van omstandigheden vereist:
Een bijzondere omstandigheid
Kenbaarheid (= de eis dat het bij de andere partij bekend was waarom de overeenkomst
werd gesloten)
Misbruik
Causaal verband
Voor dwaling gelden de volgende vereisten:
Er is sprake van een onjuiste voorstelling van essentiële eigenschappen en/of
omstandigheden
Er moet causaal verband (= oorzakelijk verband) zijn tussen de dwaling en het sluiten van de
overeenkomst: als er niet gedwaald was, zou de overeenkomst niet of onder andere
voorwaarden tot stand zijn gekomen
De wezenlijke eigenschappen waaromtrent een onjuiste voorstelling bestond, moeten in
beginsel wel kenbaar zijn geweest
De dwaling moet zijn veroorzaakt door een mededeling van de wederpartij, het zwijgen van
de wederpartij of wederzijdse dwaling
De dwaling moet niet op grond van in het verkeer geldende opvattingen, schending van
onderzoeksplicht of zaken die uitsluitend op de toekomst betrekking hebben, voor rekening
van de dwalende komen.
Hoofdstuk 6 Overige voorwaarden
Voor het sluiten van een onaantastbare overeenkomst is naast handelingsbekwaamheid,
wilsovereenstemming en het ontbreken van een wilsgebrek ook vereist dat:
1. De overeenkomst niet in strijd is met de wet, de openbare orde of de goede zeden
2. De inhoud van de overeenkomst duidelijk is
VB: Overeenkomst in strijd met de wet
Je koopt van een vriend een wapen zonder dat je het bezit bent van een vergunning voor het hebben
van een wapen
VB: Overeenkomst in strijd met de openbare orde/ en of goede zeden
Een afspraak met je collega om een andere collega te pesten
