JURISPRUDENTIEOVERZICHT ONDERNEMING & ARBEID 2023/2024
Arrest Onderwerp Toelichting
SNIJVLAK VAN ARBEIDS- EN ONDERNEMINGSRECHT
1. Viking Verhouding vrijheid van In deze zaak ging het om collectieve acties naar aanleiding van het plan van de Finse veerdienst Viking Line om een Fins schip
vestiging en het stakingsrecht formeel te vestigen in Estland om een goedkopere Estse bemanning aan te kunnen nemen. De Finse vakbond organiseerde
Voorwaarden waaraan stakingsacties om Viking Line te bewegen een cao af te sluiten op grond waarvan voor de bemanning Finse
voldaan moet zijn willen arbeidsvoorwaarden zouden gelden. Collectieve acties zijn onlosmakelijk verbonden aan het sluiten van cao’s waardoor deze
collectieve acties geen inbreuk niet zijn uitgezonderd van die verdragsbepalingen. Een particuliere onderneming kan zich dus tegenover een vakbond op het
maken op de vrijheid van recht van vrije vestiging beroepen. Collectieve acties kunnen een verboden belemmering van de vrijheid van vestiging
vestiging vormen, tenzij die gerechtvaardigd zijn doordat daarmee het legitieme doel van de bescherming van werknemers wordt
nagestreefd. Dat is het geval indien arbeidsplaatsen of voorwaarden op het spel staan. Daarnaast moeten de acties een
geschikt middel zijn voor de verwezenlijking van dat doel en niet verder gaan dan daarvoor noodzakelijk is. Stakingsacties
zijn alleen toegestaan als alle andere minder strekkende middelen zijn uitgeput. Het is aan de nationale rechter om te
beoordelen of de collectieve acties in casu aan deze voorwaarden voldoen.
2. AGET Iraklis Verhouding vrijheid van Een Franse moedermaatschappij had een Griekse dochtermaatschappij (secundaire vrijheid van vestiging). De Griekse
vestiging en het collectief maatschappij wilde een collectief ontslag doorvoeren. Griekenland kent een preventieve ontslagtoets waarbij er toestemming
ontslag aan de Griekse minister gevraagd moet worden voor het collectief ontslag als de vakbonden, waarmee eerst in overleg moet
Rechtvaardigingstoets voor worden gegaan, geen toestemming hebben verleend. De Griekse minister toetst aan de volgende drie criteria:
inbreuk op de vrijheid van 1) Situatie op de arbeidsmarkt;
vestiging. 2) Situatie van de ondernemer zelf;
3) Economisch belang van Griekenland.
De minister gaf in dit geval geen toestemming voor een collectief ontslag, vanwege de economische crisis en werknemers hun
baan dienden te behouden. Werkgever was het hier niet mee eens en stapte naar HvJ en gaf aan dat het zijn vrijheid van
vestiging en ondernemerschap, zoals dat in Europees recht is vastgelegd, belemmerde. De vraag die aan het Hof werd
voorgelegd is of de preventieve ontslagtoets in Griekenland strijd is met de vrijheid van vestiging. De preventieve toets en de
criteria vormen op zichzelf geen probleem voor de vrijheid van vestiging, tenzij de Richtlijn Collectief Ontslag hierdoor zijn
nuttige effect zou verliezen. Dit is het geval als de praktijk ertoe leidt dat de werkgever niet tot ontslag kan overgaan. Het
probleem zit hem in de manier waarop de preventieve ontslagtoets in het Griekse recht is uitgewerkt. Is de preventieve toetsing
in Griekenland in strijd met de vrijheid van vestiging?
Het Hof heeft geoordeeld dat de preventieve toetsing in Griekenland in strijd is met de vrijheid van vestiging. Dit betekent niet
dat de preventieve toetsing in strijd is met het Unierecht. Om dit te beoordelen vindt er een rechtvaardigingstoets plaats:
Is er een legitiem doel? Werknemersbescherming is een legitiem doel. Een preventieve toets voorkomt dat een
medewerker op oneigenlijke gronden op straat wordt gezet.
Is het middel geschikt om het doel te bereiken? Het middel is geschikt om het doel van werknemersbescherming te
bereiken.
Is het middel noodzakelijk om het doel te bereiken? Het middel kan noodzakelijk zijn, maar het strand, omdat de
criteria van de preventieve toetsing te vaag zijn. Er wordt hierdoor niet voldaan aan het evenredigheidsbeginsel.
COLLECTIEF ONTSLAG
3. ANWB Zelfstandige bedrijfsonderdelen Werkneemster is in 1980 in dienst getreden bij de ANWB bij het bedrijfsonderdeel Media. In 2013 is het bedrijfsonderdeel
binnen één rechtspersoon gereorganiseerd en in 2015 opnieuw. In 2016 heeft de ANWB voor werkneemster een ontslagaanvraag ingediend bij het UWV,
Een afdeling kan als een omdat haar functie zou komen te vervallen. Het UWV heeft voor deze ontslagaanvraag geen toestemming verleend, omdat er
zelfstandig bedrijfsonderdeel passende herplaatsingsmogelijkheid zou zijn voor werkneemster.
1
Arrest Onderwerp Toelichting
SNIJVLAK VAN ARBEIDS- EN ONDERNEMINGSRECHT
1. Viking Verhouding vrijheid van In deze zaak ging het om collectieve acties naar aanleiding van het plan van de Finse veerdienst Viking Line om een Fins schip
vestiging en het stakingsrecht formeel te vestigen in Estland om een goedkopere Estse bemanning aan te kunnen nemen. De Finse vakbond organiseerde
Voorwaarden waaraan stakingsacties om Viking Line te bewegen een cao af te sluiten op grond waarvan voor de bemanning Finse
voldaan moet zijn willen arbeidsvoorwaarden zouden gelden. Collectieve acties zijn onlosmakelijk verbonden aan het sluiten van cao’s waardoor deze
collectieve acties geen inbreuk niet zijn uitgezonderd van die verdragsbepalingen. Een particuliere onderneming kan zich dus tegenover een vakbond op het
maken op de vrijheid van recht van vrije vestiging beroepen. Collectieve acties kunnen een verboden belemmering van de vrijheid van vestiging
vestiging vormen, tenzij die gerechtvaardigd zijn doordat daarmee het legitieme doel van de bescherming van werknemers wordt
nagestreefd. Dat is het geval indien arbeidsplaatsen of voorwaarden op het spel staan. Daarnaast moeten de acties een
geschikt middel zijn voor de verwezenlijking van dat doel en niet verder gaan dan daarvoor noodzakelijk is. Stakingsacties
zijn alleen toegestaan als alle andere minder strekkende middelen zijn uitgeput. Het is aan de nationale rechter om te
beoordelen of de collectieve acties in casu aan deze voorwaarden voldoen.
2. AGET Iraklis Verhouding vrijheid van Een Franse moedermaatschappij had een Griekse dochtermaatschappij (secundaire vrijheid van vestiging). De Griekse
vestiging en het collectief maatschappij wilde een collectief ontslag doorvoeren. Griekenland kent een preventieve ontslagtoets waarbij er toestemming
ontslag aan de Griekse minister gevraagd moet worden voor het collectief ontslag als de vakbonden, waarmee eerst in overleg moet
Rechtvaardigingstoets voor worden gegaan, geen toestemming hebben verleend. De Griekse minister toetst aan de volgende drie criteria:
inbreuk op de vrijheid van 1) Situatie op de arbeidsmarkt;
vestiging. 2) Situatie van de ondernemer zelf;
3) Economisch belang van Griekenland.
De minister gaf in dit geval geen toestemming voor een collectief ontslag, vanwege de economische crisis en werknemers hun
baan dienden te behouden. Werkgever was het hier niet mee eens en stapte naar HvJ en gaf aan dat het zijn vrijheid van
vestiging en ondernemerschap, zoals dat in Europees recht is vastgelegd, belemmerde. De vraag die aan het Hof werd
voorgelegd is of de preventieve ontslagtoets in Griekenland strijd is met de vrijheid van vestiging. De preventieve toets en de
criteria vormen op zichzelf geen probleem voor de vrijheid van vestiging, tenzij de Richtlijn Collectief Ontslag hierdoor zijn
nuttige effect zou verliezen. Dit is het geval als de praktijk ertoe leidt dat de werkgever niet tot ontslag kan overgaan. Het
probleem zit hem in de manier waarop de preventieve ontslagtoets in het Griekse recht is uitgewerkt. Is de preventieve toetsing
in Griekenland in strijd met de vrijheid van vestiging?
Het Hof heeft geoordeeld dat de preventieve toetsing in Griekenland in strijd is met de vrijheid van vestiging. Dit betekent niet
dat de preventieve toetsing in strijd is met het Unierecht. Om dit te beoordelen vindt er een rechtvaardigingstoets plaats:
Is er een legitiem doel? Werknemersbescherming is een legitiem doel. Een preventieve toets voorkomt dat een
medewerker op oneigenlijke gronden op straat wordt gezet.
Is het middel geschikt om het doel te bereiken? Het middel is geschikt om het doel van werknemersbescherming te
bereiken.
Is het middel noodzakelijk om het doel te bereiken? Het middel kan noodzakelijk zijn, maar het strand, omdat de
criteria van de preventieve toetsing te vaag zijn. Er wordt hierdoor niet voldaan aan het evenredigheidsbeginsel.
COLLECTIEF ONTSLAG
3. ANWB Zelfstandige bedrijfsonderdelen Werkneemster is in 1980 in dienst getreden bij de ANWB bij het bedrijfsonderdeel Media. In 2013 is het bedrijfsonderdeel
binnen één rechtspersoon gereorganiseerd en in 2015 opnieuw. In 2016 heeft de ANWB voor werkneemster een ontslagaanvraag ingediend bij het UWV,
Een afdeling kan als een omdat haar functie zou komen te vervallen. Het UWV heeft voor deze ontslagaanvraag geen toestemming verleend, omdat er
zelfstandig bedrijfsonderdeel passende herplaatsingsmogelijkheid zou zijn voor werkneemster.
1
