Hoofdstuk 1
Bestuursrecht
‘’Regels die overheid nodig heeft om te mogen en kunnen besturen.’’
Onderverdeeld in:
Algemeen: algemene wet bestuursrecht.
Doelen: meer eenheid brengen in de wetgeving, wetgeving systematiseren en vereenvoudigen en normen die in
de rechtspraak ontwikkeld zijn te codificeren.
Bijzonder: bepaald onderdeel van het bestuursrecht.
Materieel: Voor burgers en bestuursorganen aanspraken of verplichtingen opgenomen.
Voorbeeld:
Bepaling in de wet algemene bepalingen omgevingsrecht.
Formeel: Procesrechtelijke regels die burger nodig heeft om op te treden tegen de overheid.
Voorbeeld:
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
Bronnen
Internationale recht
Nationale wetgeving
Groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin.
Art. 81 Grondwet.
Lagere wetgevers; wetten zijn dan meestal gemeentelijke verordeningen.
Jurisprudentie
Rechterlijke uitspraken vormen nieuwe regels.
Ongeschreven bestuursrecht
Gewoonterecht
Vertrouwensbeginsel en rechtszekerheidsbeginsel zijn iets waar de overheid rekening mee moet
houden en de burger een beroep op kan doen.
Legaliteitsbeginsel
Bevoegdheden en rechten van de overheid om op te treden die in de wet zijn terug te vinden. Instrumenten van overheid waar
ze gebruik van mogen maken staat in de wet.
Voorbeeld:
Artikel 125 Gemeentewet
Specialiteitsbeginsel
Behartigen van vele algemene belangen.
Voorbeeld:
Artikel 2.2.2 lid 1 APV
Hierin staat dat het verboden is om een evenement te organiseren zonder een verkrijging van een vergunning van de
burgemeester.
Overheid zich te makkelijk beroept op het dienen van het algemeen, wordt in de wet steeds een specifiek belang aangegeven.
Alleen het belang behartigen waardoor deze regeling speciaal is bedoeld.
Word de bevoegdheid voor een ander doel gebruikt? Dan is er sprake van détournement de pouvoir.
Gelede normstelling.
Lagere regeling mag niet in strijd komen met een hogere.
Rechtsregel is niet zomaar in één wet te vinden.
1. Verdragen
2. Statuut
3. Grondwet
4. Wetten in formele zin
5. Koninklijke besluiten met regels qua inhoud
6. Ministeriele regelingen
7. Provinciale regelingen
8. Gemeente- en waterschap regelingen
9. Vergunningsvoorschriften.
1
, Voorbeeld:
Bij de aanvraag voor de bouw van een woning wordt niet alleen artikel 2.1 wet algemene bepalingen omgevingsrecht getoetst.
De normen van het bestemmingsplan, bouwbesluit en de beheervordering moeten ook getoetst worden voordat er een
vergunning verleend wordt.
Openbare lichamen
Gedecentraliseerde eenheidsstaat
Deze hebben allemaal rechtspersoonlijkheid en bestaan uit bestuursorganen.
De staat Minister
De provincies Provinciale staten Art 6 Provinciewet
Gedeputeerde staten Art 6 Provinciewet
Commissaris van de koning Art 6 Provinciewet
Waterschappen
De gemeente Gemeenteraad Art 6 Gemeentewet
Burgemeester Art 6 Gemeentewet
College van burgemeester en Art 6 Gemeentewet
wethouders
Twee belangrijke vragen als het gaat over de overheid en privaatrecht
Handelt overheid privaatrechtelijk?
Dan moeten ze rekening houden met feit dat er gehandeld wordt in het algemeen belang.
Treedt de overheid als burger op?
Dan moet er rekening gehouden worden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (art. 3:1 lid 2 Awb en
art. 3:14 BW).
De tweewegenleer
‘’andere term hiervoor is Onaanvaardbare doorkruising.’’
Toetsing voor als er een publiekrechtelijke bevoegdheid bestaat, er ook van een privaatrechtelijke bevoegdheid gebruik
gemaakt kan worden.
De overheid gebruikt de privaatrechtelijke bevoegdheid als:
Er publiekrechtelijk geen mogelijkheid is om het geschil op te lossen.
Het gebruik van de privaatrechtelijke toetsing niet zorgt voor een onaanvaardbare doorkruising.
Toetsing onaanvaardbare doorkruising:
Inhoud en strekking van de regeling.
Wijze en mate waarin de belangen van de burger worden beschermd.
Of de overheid bij het gebruik van de publiekrechtelijke regeling een vergelijkbaar resultaat kan bereiken.
o Is dit mogelijk? Dan moet de overheid de publiekrechtelijke bevoegdheid gebruiken in plaats van de
privaatrechtelijke.
Het Windmill-arrest
Inhoud:
Windmill BV tegenover de overheid. Windmill loosde jaarlijks veel afvalstoffen in de Nieuwe waterweg met een gemeentelijke
vergunning. De staat eiste dat Windmill hiermee moest stoppen, tot dat ze een privaatrechtelijke vergunning hadden en een
vergoeding betaald hadden. Later bleek dat de staat aangegeven heeft dat de lozing niet het probleem was.
De rechtbank en het Hof oordeelde hierover dat de staat niet bevoegd was om dit te eisen van Windmill,
waardoor de vordering afgewezen werd.
Hoge-raad beslist in hoeverre er gebruik gemaakt mag worden van de bevoegdheden.
Communicatie
Schriftelijk
Documenten; Aan bestuursorgaan gericht, alleen ander bestuursorgaan bevoegd? Dan moet het worden doorgestuurd naar het
bevoegde orgaan, ook wel de doorzendplicht (Art. 2:3 Awb en Art. 6:15 Awb). Gebeurt meestal per brief.
Mondeling
Burgers kunnen direct of doormiddel van een gemachtigde (advocaat bijvoorbeeld).
Gemachtigde
Laten bijstaan: iemand begeleidt jou in het contact met de overheid.
2
Bestuursrecht
‘’Regels die overheid nodig heeft om te mogen en kunnen besturen.’’
Onderverdeeld in:
Algemeen: algemene wet bestuursrecht.
Doelen: meer eenheid brengen in de wetgeving, wetgeving systematiseren en vereenvoudigen en normen die in
de rechtspraak ontwikkeld zijn te codificeren.
Bijzonder: bepaald onderdeel van het bestuursrecht.
Materieel: Voor burgers en bestuursorganen aanspraken of verplichtingen opgenomen.
Voorbeeld:
Bepaling in de wet algemene bepalingen omgevingsrecht.
Formeel: Procesrechtelijke regels die burger nodig heeft om op te treden tegen de overheid.
Voorbeeld:
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
Bronnen
Internationale recht
Nationale wetgeving
Groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin.
Art. 81 Grondwet.
Lagere wetgevers; wetten zijn dan meestal gemeentelijke verordeningen.
Jurisprudentie
Rechterlijke uitspraken vormen nieuwe regels.
Ongeschreven bestuursrecht
Gewoonterecht
Vertrouwensbeginsel en rechtszekerheidsbeginsel zijn iets waar de overheid rekening mee moet
houden en de burger een beroep op kan doen.
Legaliteitsbeginsel
Bevoegdheden en rechten van de overheid om op te treden die in de wet zijn terug te vinden. Instrumenten van overheid waar
ze gebruik van mogen maken staat in de wet.
Voorbeeld:
Artikel 125 Gemeentewet
Specialiteitsbeginsel
Behartigen van vele algemene belangen.
Voorbeeld:
Artikel 2.2.2 lid 1 APV
Hierin staat dat het verboden is om een evenement te organiseren zonder een verkrijging van een vergunning van de
burgemeester.
Overheid zich te makkelijk beroept op het dienen van het algemeen, wordt in de wet steeds een specifiek belang aangegeven.
Alleen het belang behartigen waardoor deze regeling speciaal is bedoeld.
Word de bevoegdheid voor een ander doel gebruikt? Dan is er sprake van détournement de pouvoir.
Gelede normstelling.
Lagere regeling mag niet in strijd komen met een hogere.
Rechtsregel is niet zomaar in één wet te vinden.
1. Verdragen
2. Statuut
3. Grondwet
4. Wetten in formele zin
5. Koninklijke besluiten met regels qua inhoud
6. Ministeriele regelingen
7. Provinciale regelingen
8. Gemeente- en waterschap regelingen
9. Vergunningsvoorschriften.
1
, Voorbeeld:
Bij de aanvraag voor de bouw van een woning wordt niet alleen artikel 2.1 wet algemene bepalingen omgevingsrecht getoetst.
De normen van het bestemmingsplan, bouwbesluit en de beheervordering moeten ook getoetst worden voordat er een
vergunning verleend wordt.
Openbare lichamen
Gedecentraliseerde eenheidsstaat
Deze hebben allemaal rechtspersoonlijkheid en bestaan uit bestuursorganen.
De staat Minister
De provincies Provinciale staten Art 6 Provinciewet
Gedeputeerde staten Art 6 Provinciewet
Commissaris van de koning Art 6 Provinciewet
Waterschappen
De gemeente Gemeenteraad Art 6 Gemeentewet
Burgemeester Art 6 Gemeentewet
College van burgemeester en Art 6 Gemeentewet
wethouders
Twee belangrijke vragen als het gaat over de overheid en privaatrecht
Handelt overheid privaatrechtelijk?
Dan moeten ze rekening houden met feit dat er gehandeld wordt in het algemeen belang.
Treedt de overheid als burger op?
Dan moet er rekening gehouden worden met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (art. 3:1 lid 2 Awb en
art. 3:14 BW).
De tweewegenleer
‘’andere term hiervoor is Onaanvaardbare doorkruising.’’
Toetsing voor als er een publiekrechtelijke bevoegdheid bestaat, er ook van een privaatrechtelijke bevoegdheid gebruik
gemaakt kan worden.
De overheid gebruikt de privaatrechtelijke bevoegdheid als:
Er publiekrechtelijk geen mogelijkheid is om het geschil op te lossen.
Het gebruik van de privaatrechtelijke toetsing niet zorgt voor een onaanvaardbare doorkruising.
Toetsing onaanvaardbare doorkruising:
Inhoud en strekking van de regeling.
Wijze en mate waarin de belangen van de burger worden beschermd.
Of de overheid bij het gebruik van de publiekrechtelijke regeling een vergelijkbaar resultaat kan bereiken.
o Is dit mogelijk? Dan moet de overheid de publiekrechtelijke bevoegdheid gebruiken in plaats van de
privaatrechtelijke.
Het Windmill-arrest
Inhoud:
Windmill BV tegenover de overheid. Windmill loosde jaarlijks veel afvalstoffen in de Nieuwe waterweg met een gemeentelijke
vergunning. De staat eiste dat Windmill hiermee moest stoppen, tot dat ze een privaatrechtelijke vergunning hadden en een
vergoeding betaald hadden. Later bleek dat de staat aangegeven heeft dat de lozing niet het probleem was.
De rechtbank en het Hof oordeelde hierover dat de staat niet bevoegd was om dit te eisen van Windmill,
waardoor de vordering afgewezen werd.
Hoge-raad beslist in hoeverre er gebruik gemaakt mag worden van de bevoegdheden.
Communicatie
Schriftelijk
Documenten; Aan bestuursorgaan gericht, alleen ander bestuursorgaan bevoegd? Dan moet het worden doorgestuurd naar het
bevoegde orgaan, ook wel de doorzendplicht (Art. 2:3 Awb en Art. 6:15 Awb). Gebeurt meestal per brief.
Mondeling
Burgers kunnen direct of doormiddel van een gemachtigde (advocaat bijvoorbeeld).
Gemachtigde
Laten bijstaan: iemand begeleidt jou in het contact met de overheid.
2
