Straf(proces)recht II Hoorcolleges bijzondere onderwerpen

Strafrecht B2 SEM 2 Hoorcolleges bijzondere onderwerpen
HC1 Bijzonder strafrecht
HC2 Inleiding penitentiair recht
HC3 Sancties
HC4 Gastcollege penitentiair recht 2019
HC5 Vervolg gastcollege
HC6 Forensische psychiatrie - inleiding
HC7 Slachtofferstrafrecht I
HC8 Slachtofferstrafrecht II



HC1 Bijzonder strafrecht

In jaar 1 al even ingegaan op verkeersstrafrecht.
Bijzonder strafrecht: Al het strafrecht dat niet is geregeld in het WvSr. Het is in de praktijk wel
heel belangrijk.

Inhoud:
 Karakter bijzonder strafrecht
 Invloed bestuurlijke sancties
 Economisch en fiscaal strafrecht
 De Opiumwet en de Wet wapens en munitie

Karakter bijzonder strafrecht
Wat is bijzonder strafrecht?
Al het strafrecht dat niet in het WvSr staat. Dat neemt niet weg dat het WvSr wel van belang
is: deelneming, daderschap, schuld, opzet, causaliteit.

Waar vinden we bijzonder strafrecht?
 Verkeersstrafrecht
o Wegenverkeerswet 1994
o Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (Wet Mulder)
→ bijzonder vorm van bestuurlijke boete
o Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990
→ Komt in de praktijk heel veel voor.
 Economisch strafrecht inclusief milieustrafrecht
o Wet op de economische delicten
 Financieel strafrecht
o Wet op het financieel toezicht (gedrag financiële instellingen, maar ook:
ongebruikelijke transacties, witwassen, underground banking, financiering
criminele organisaties en/of terroristische organisaties)
 Fiscaal strafrecht en Douanestrafrecht
o Algemene wet inzake rijksbelastingen
 Bijv. belastingfraude
 Algemene douanewet
 Bijv. smokkelen
 Militair strafrecht
 Wetboek militair strafrecht
 Wet militaire strafrechtspraak
 Gemeentelijke strafrecht
 Gemeentewet

,  APV’s
 Bijv. het te vroeg buiten zetten van de kliko
 Strafrecht uit de bijzondere wetten (niet te verdelen in hoofdcategorieën)
 Opiumwet
 Wet wapens en munitie
 Wet op de kansspelen
 Leerplichtwet 1969
 Spijbelen
 Wet natuurbescherming
 Mensen die spullen of eten meenemen uit andere landen
 Wet dieren
 Auteurswet 1912
 Participatiewet
 Wet personenvervoer 2000
 Sancties: Reisverbod, stationsverbod, station-omgevingsverbod
 Drank- en Horecawet

Bijzonder strafrecht is in grote mate technisch strafrecht.
Vaak:
 Eigen processuele regels (meestal ruimer dan Sv)
o Bijv. een verdenking is niet nodig om dwangmiddelen te mogen toepassen
 Eigen regime van toezicht en/of opsporingsdienst
o Je hebt de ‘waakhonden’: autoriteiten (bijv. AP) of inspecties.
 Eigen (strafrechtelijke) sancties, of aanvullen op Sr
o Met name WED is hierom berucht
Vaak:
 ook handhaving met bestuursrechtelijke handhaving. Handhaving komt dan dus van
twee kanten: zowel strafrecht als bestuursrecht.

Invloed bestuurlijke sancties
De regering/wetgever is zo enthousiast over de mogelijkheden om bij misdragingen ook met
bestuurlijke sancties op te treden. In zeer kort tijd zijn zoveel nieuwe bestuursrechtelijke
sancties gemaakt dat de bestuursrechtelijke instrumentenkist zo vol is geraakt dat mensen
niet meer weten wanneer welk instrument gebruikt moet worden.

 Bestuurlijke sanctie (volgens de Awb)
o Herstelsanctie (reparatoir)
o Bestraffende sanctie (leedtoevoegend): Bestuurlijke boete.
 Andere bestuurlijke bestraffende sancties of andere bestuurlijke instrumenten
die punitief effect hebben of punitieve trekjes hebben.

Bestuurlijke sanctie & criminal charge
 Gevaarlijk ‘etikettenzwendel’: Wet en regelgever door met etiketten te weten wil men
de indruk geven dat er geen sprake is van een criminal charge. Bijv. in de
Gemeentewet worden veel instrumenten een bestuurlijke maatregel genoemd.
‘Maatregel’ is een term uit het strafrecht, niet gericht op leedtoevoeging maar voor
veiligheid samenleving. Deze term wordt overgenomen in bestuursrecht om te
proberen te indruk te wekken dat er geen criminal charge.
 We weten niet goed hoe je een overheidsmaatregel in lijn kan brengen met een
criminal.
 Klassiek is dat de lijn van de uitspraken Engel, Öztürk en Jussila
o Hoe is de maatregel naar nationaal recht gekwalificeerd? Strafrechtelijk?
o Maatregel heeft het karakter van een bestraffende sanctie
o Geringe impact sluit criminal charge niet uit

,  Hrdalo vs. Kroatië en Çelik Bozkurt vs. Turkije
o Art. 6 EVRM is niet beperkt tot strafrechtelijke procedures, maar geldt ook in
daarmee verbandhoudende bestuursrechtelijke procedure
 Nilsson vs Zweden
o Schorsing Rijbewijs 18 maanden is criminal charge

De bestuurlijke boete
 Algemene regeling in titel 5:4 Awb. Deze zegt dat een boete opgelegd kan worden. In
welke gevallen dit opgelegd kan worden kun je zien in de onderliggende wet.
o Bijzondere regeling in onderliggende wet (bijv: Participatiewet, Wet arbeid
vreemdeling, met o.a. gefixeerde boete, afgedwongen huisbezoek).
 Aparte regeling voor bestuurlijke boete overlast in openbare ruimte (art. 154a
t/m 154n Gemw.
o Het is dan bijv. mogelijk dat bij overlast door dronkenschap er op grond
hiervan een boete opgelegd kan worden maar dat iemand ook strafrechtelijk
vervolgd kan worden voor openbaar dronkenschap

Strafbeschikking (artt. 257a Sv e.v.)
 OM-strafbeschikking
 Politiestrafbeschikking
 Bestuurlijke strafbeschikking
 Fiscale strafbeschikking
 Strafbeschikking milieu- en keurfeiten
 Militaire strafbeschikking
→ Komt geen rechter aan te pas en kan leiden tot strafblad.

Met name de burgemeester heeft de afgelopen tijd een andere rol gekregen. Hij is ook een
handhaver geworden.
Gemeentewet (burgemeester)
 Algemene bevelsbevoegdheid (art. 172 lid 3 )
 Bijzondere bevelsbevoegdheid
o ‘Voetbalwet’ (art. 172a en art. 172b) → is een algemene bevoegdheid voor
allerlei ordeverstoringen geworden
o samenkomsten en vermakelijkheden (art. 174)
 Sluiting van panden (art. 174a)
 Bestuurlijk ophouden (art. 154a en art. 176a)
o Wordt ‘vrijheidsbelemmering’ genoemd i.p.v. -beneming omdat het voor max.
6 uren geldt
 Aanpak prostitutie en seksinrichtingen (art. 151a)
 Aanpak woningoverlast (art. 151d)
o Mensen die overlast veroorzaken aan buren kunnen gedragsaanwijzing
krijgen die dan gebod krijgen om te verhuizen
 Bevoegdheden van burgemeester ook nog in heel veel andere wetten
o WvSv: art. 257ba Sv
o Wet tijdelijk huisverbod
o Drank- en Horecawet
o Wet Bopz (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg)
o Wet Bibob
 Bewaken integriteit openbaar bestuur
 Wet openbare manifestaties
 Zwarte Piet
 Wet veiligheidsrisico’s

, Zoveel instrumenten: Welke moet je gebruiken? Burgemeester heeft twee bevoegdheden om
panden te mogen sluiten.
 174a Gemw.
 13b Opiumwet
Het is niet zo dat bij drugs dit per se moet gebeuren op grond van Opiumwet. Juridisch
verschil: Gemw. mag alleen gebruikt worden als de burgemeester kan aantonen dat de
ordeverstoring op straat is veroorzaakt door gedragingen in de woning. In praktijk is dit een
heel lastig causaal verband. Dit betekent niet dat een drugspand nooit kan worden gesloten
op basis van de Gemw. maar het verband zal wel aangetoond moeten worden.
Voor 13b is voldoende dat in de Woning een hoeveelheid drugs wordt aangetroffen die
wijzen op dealen. Ordeverstoring op straat is dan niet nodig.

Wet wapens en munitie
 Weigeren en intrekken wapenverloven
 Aanwijzen veiligheidsrisicogebieden (zie sheets)

Opiumwet
 Sluitings drugspanden (art. 13b Opiumwet)
 Verschil met sluiting overlastpanden (art. 174a Gemw.)
o Overlast op straat veroorzaakt door gedraging in het pand

Verkeersstrafrecht
 Mulderboetes
 Gijzeling
 Invordering, inhouding, intrekking en ongeldigverklaring rijbewijs
 EMA, LEMA en andere bestuurlijke leerstraffen
 Alcoholslotprogramma
(zie sheets)

Wet personenvervoer 2000
 Reisverbod
 Stations(omgevings)verbod

Drank- en Horecawet
 Intrekken en schorsen horecavergunning
 Sluiting inrichting
 Toegangsverbod en ontzeggingen
 Verbod happy hour

Wet Bibob
 Weigeren en intrekken vergunning
 OM-tip

(Rijks)wetten van 10 februari 2017 (zie sheets)

Overig:
 Intrekken begunstigende beschikking
 Strafkorting op subsidies
 Gedragsaanwijzing OM (art. 509hh Sv)
 Gebiedsontzegging, samenscholingsverbod, verwijderingsbevel (APV)

Economisch en fiscaal strafrecht
Wet op de economische delicten