Hoofdstuk 1, Externe verslaggeving: relaties met andere vakgebieden en ontwikkeling
1.1 Afbakening van het vakgebied
1.1.1 Doelstellingen en belanghebbenden
De doelstellingen van een organisatie kunnen divers zijn, zoals:
Het behalen van winst
Het verkrijgen van marktpositie
Het leveren van een bijdrage aan haar maatschappelijke verantwoordelijkheden
De belanghebbenden van een organisatie zijn onder andere:
De leiding van de organisatie en haar overige werknemers
De eigenaren van de organisatie, bijvoorbeeld de aandeelhouders
Andere feitelijke en potentiële vermogensverschaffers, zoals banken en beleggers
Afnemers en leveranciers
De overheid, met name de fiscus
Vakbonden
1.1.2 Interne ene externe informatieverschaffing
Interne informatieverschaffing is gericht op de informatiebehoefte van de leiding voor het
nemen van beslissingen en het beheersen van het bedrijfsproces. Dit is het terrein van de
management accounting of interne berichtgeving. Op deze vorm zijn geen wettelijke regels
van toepassing.
Externe informatieverschaffing is gericht op de informatiebehoefte van derden voor hun
oordeelsvorming en/of besluitvorming ten aanzien van de organisatie. Het is mede bedoeld
om verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid. Deze vorm vindt op verschillende
manieren plaats, bijvoorbeeld door middel van jaarverslaggeving, tussentijdse berichtgeving
of via een persbericht naar aanleiding van opvallende gebeurtenissen/ontwikkelingen. Deze
vorm betreft het terrein van de financial accounting of externe verslaggeving. Hier bestaat
wel wetgeving, omdat de wetgever het wenselijk heeft geacht dat ondernemingen financiële
informatie openbaar maken (publicatieplicht).
Tussen interne en externe informatieverschaffing zijn – naast de mate van de bemoeienis
van de wetgever – de volgende verschillen te onderkennen:
Intern vindt er vrijwel doorlopend informatieverschaffing plaats. De leiding heeft
actuele informatie nodig voor het nemen van beslissingen en het beheersen van de
bedrijfsprocessen.
Interne informatie is vaak zeer gedetailleerd, terwijl het externe belanghebbenden
veel meer om het globale beeld van de organisatie gaat.
Interne informatie is voor de leiding sneller beschikbaar dan externe informatie is
voor de externe belanghebbenden. Studring van het bedrijf op basis van de interne
berichtgeving vereist dat de cijfers actueel zijn. Intern zal men dan ook vaak snelheid
laten prevaleren boven een volledige accuraatheid.
Bij de externe verslaggeving kan de neiging bestaan om de buitenwacht een ander
beeld van de financiële positie van de onderneming voor te spiegelen dan
overeenkomt met de werkelijkheid. Het op kunstmatige wijze verfraaien van de
balans en de resultatenrekening staat bekend als creative accounting.
, Intern Extern
Wettelijke voorschriften Nee Ja
Frequentie Vrijwel doorlopend Periodiek
Detaillering Zeer gedetailleerd Meer globaal
Tijdstip van berichtgeving Vrij snel na einde periode Later
Mogelijke neiging tot Nee, althans niet op het niveau Ja
creative accounting van de centrale leiding
1.1.3 Samenhang met andere vakgebieden
Administratieve
organisatie / Ondernemingsrecht
bedrijfsadministratie
Informatie Informatie Juridisch kader
Management
Financial accounting
accounting
We kennen de volgende 3 soorten jaarrekeningen:
De interne jaarrekening ten behoeve van de leiding
De externe jaarrekening ten behoeve van externe belanghebbenden
De fiscale jaarrekening ten behoeve van de fiscus
1.2 De externe jaarrekening
Het belangrijkste onderdeel van de externe verslaggeving is de jaarrekening. De jaarrekening
is het geheel van de balans en winst- en verliesrekening en de op beide stukken betrekking
hebbende toelichting.
1.2.1 Balans en resultatenrekening
Een balans is een momentopname van de waarde van de activa en de passiva van de
onderneming. De activa geven de investeringen ten behoeve van het productie- en
verkoopproces weer. Het zijn de economic resources van de onderneming. Om als activum
te kwalificeren dient een bedrijfsmiddel in de beschikkingsmacht van de onderneming te zijn
en zal het naar verwachting economische voordelen opleveren. De activa kunnen worden
onderscheiden in vaste en vlottende activa. Dit onderscheid is met name van belang uit
oogpunt van liquiditeit. Vermogen geïnvesteerd in vaste activa komt in de regel pas op lange
termijn weer in geldvorm vrij, vermogen geïnvesteerd in vlottende activa komt op korte
termijn in geldvorm vrij.
De passiva geven het vermogen weer dat verkregen is ter financiering van de activa. Het
vermogen kan worden onderverdeeld in eigen en vreemd vermogen. Eigen vermogen is
verschaft door de eigenaren en staat voor onbepaalde tijd ter beschikking van de
onderneming. Het is tevens risicodragend of ondernemend vermogen, de vergoeding voor
het ter beschikking stellen van eigen vermogen is afhankelijk van het presteren van de
1.1 Afbakening van het vakgebied
1.1.1 Doelstellingen en belanghebbenden
De doelstellingen van een organisatie kunnen divers zijn, zoals:
Het behalen van winst
Het verkrijgen van marktpositie
Het leveren van een bijdrage aan haar maatschappelijke verantwoordelijkheden
De belanghebbenden van een organisatie zijn onder andere:
De leiding van de organisatie en haar overige werknemers
De eigenaren van de organisatie, bijvoorbeeld de aandeelhouders
Andere feitelijke en potentiële vermogensverschaffers, zoals banken en beleggers
Afnemers en leveranciers
De overheid, met name de fiscus
Vakbonden
1.1.2 Interne ene externe informatieverschaffing
Interne informatieverschaffing is gericht op de informatiebehoefte van de leiding voor het
nemen van beslissingen en het beheersen van het bedrijfsproces. Dit is het terrein van de
management accounting of interne berichtgeving. Op deze vorm zijn geen wettelijke regels
van toepassing.
Externe informatieverschaffing is gericht op de informatiebehoefte van derden voor hun
oordeelsvorming en/of besluitvorming ten aanzien van de organisatie. Het is mede bedoeld
om verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid. Deze vorm vindt op verschillende
manieren plaats, bijvoorbeeld door middel van jaarverslaggeving, tussentijdse berichtgeving
of via een persbericht naar aanleiding van opvallende gebeurtenissen/ontwikkelingen. Deze
vorm betreft het terrein van de financial accounting of externe verslaggeving. Hier bestaat
wel wetgeving, omdat de wetgever het wenselijk heeft geacht dat ondernemingen financiële
informatie openbaar maken (publicatieplicht).
Tussen interne en externe informatieverschaffing zijn – naast de mate van de bemoeienis
van de wetgever – de volgende verschillen te onderkennen:
Intern vindt er vrijwel doorlopend informatieverschaffing plaats. De leiding heeft
actuele informatie nodig voor het nemen van beslissingen en het beheersen van de
bedrijfsprocessen.
Interne informatie is vaak zeer gedetailleerd, terwijl het externe belanghebbenden
veel meer om het globale beeld van de organisatie gaat.
Interne informatie is voor de leiding sneller beschikbaar dan externe informatie is
voor de externe belanghebbenden. Studring van het bedrijf op basis van de interne
berichtgeving vereist dat de cijfers actueel zijn. Intern zal men dan ook vaak snelheid
laten prevaleren boven een volledige accuraatheid.
Bij de externe verslaggeving kan de neiging bestaan om de buitenwacht een ander
beeld van de financiële positie van de onderneming voor te spiegelen dan
overeenkomt met de werkelijkheid. Het op kunstmatige wijze verfraaien van de
balans en de resultatenrekening staat bekend als creative accounting.
, Intern Extern
Wettelijke voorschriften Nee Ja
Frequentie Vrijwel doorlopend Periodiek
Detaillering Zeer gedetailleerd Meer globaal
Tijdstip van berichtgeving Vrij snel na einde periode Later
Mogelijke neiging tot Nee, althans niet op het niveau Ja
creative accounting van de centrale leiding
1.1.3 Samenhang met andere vakgebieden
Administratieve
organisatie / Ondernemingsrecht
bedrijfsadministratie
Informatie Informatie Juridisch kader
Management
Financial accounting
accounting
We kennen de volgende 3 soorten jaarrekeningen:
De interne jaarrekening ten behoeve van de leiding
De externe jaarrekening ten behoeve van externe belanghebbenden
De fiscale jaarrekening ten behoeve van de fiscus
1.2 De externe jaarrekening
Het belangrijkste onderdeel van de externe verslaggeving is de jaarrekening. De jaarrekening
is het geheel van de balans en winst- en verliesrekening en de op beide stukken betrekking
hebbende toelichting.
1.2.1 Balans en resultatenrekening
Een balans is een momentopname van de waarde van de activa en de passiva van de
onderneming. De activa geven de investeringen ten behoeve van het productie- en
verkoopproces weer. Het zijn de economic resources van de onderneming. Om als activum
te kwalificeren dient een bedrijfsmiddel in de beschikkingsmacht van de onderneming te zijn
en zal het naar verwachting economische voordelen opleveren. De activa kunnen worden
onderscheiden in vaste en vlottende activa. Dit onderscheid is met name van belang uit
oogpunt van liquiditeit. Vermogen geïnvesteerd in vaste activa komt in de regel pas op lange
termijn weer in geldvorm vrij, vermogen geïnvesteerd in vlottende activa komt op korte
termijn in geldvorm vrij.
De passiva geven het vermogen weer dat verkregen is ter financiering van de activa. Het
vermogen kan worden onderverdeeld in eigen en vreemd vermogen. Eigen vermogen is
verschaft door de eigenaren en staat voor onbepaalde tijd ter beschikking van de
onderneming. Het is tevens risicodragend of ondernemend vermogen, de vergoeding voor
het ter beschikking stellen van eigen vermogen is afhankelijk van het presteren van de
