Leerdoelen kritisch denken K2
Leerdoelen boek ‘Je hebt wel iets te verbergen’.
Hoofdstuk 1
1. Geef aan wat bedoeld wordt met de term ‘black box’ in relatie tot de smartphone. (p. 24)
Een apparaat dat werkt als een trein maar waarvan de échte werking mysterieus blijft. Je weet
waar je op moet drukken om het apparaat te gebruiken (input), je begrijpt wat hij als reactie
daarop zal doen (ouput), maar je weet niet hoe het apparaat dit doet (interne complexiteit).
Extra: We gebruiken de smartphone steeds meer. Tegelijkertijd begrijpen we nagenoeg niks
van dat ding. Het is een ultiem voorbeeld van wat de Frans filosoof Bruno Latour een ‘black
box’ noemt: een apparaat dat werkt als een trein maar waarvan de échte werking mysterieus
blijft. ‘Als een machine efficiënt loopt’, schrijft Latour, ‘dan hoeft men zich alleen te reichten op
de input en de output, en niet op zijn interne complexiteit.’ Ja, je weet waar je op moet
drukken om de smartphone te gebruiken (input) en begrijpt wat hij als reactie daarop zal doen
(output) maar hoe het apparaat dat allemaal doet? Niet voor niets luidde de slogan van Apple
jarenlang: ‘It just works’.
2. Wat houdt ‘realtime bidding’ in? (p. 29)
Realtime bidding is een veilig van advertentiebedrijven waarbij te veilen objecten de data van
personen zijn. Het doel hiervan is om zo effectief mogelijk te adverteren. De hoogste bieder
mag een advertentie leveren en een cookie plaatsen op jouw smartphone/ computer.
Extra: We leren dat wat wij in eerste instantie aanzagen voor een aanval van
advertentiebedrijven, in werkelijkheid een volledig geautomatiseerde veiling is. De bieders op
die veiling zijn advertentiebedrijven en onze date de te veilen objecten. Het doel is om zo
effectief mogelijk te adverteren.
3. Waarom bieden trackers op jouw gegevens? (p. 29)
Een advertentie moet de adverteerde geld opleveren. Hoe beter de realtime adverteerder jou
weet te doorgronden, hoe effectiever hij kan adverteren. Het voordeel zit dus in de date,
informatie over een persoon.
Extra: Realtime binding is de laatste jaren in razend tempo opgekomen. Het doel is om zo
effectief mogelijk te adverteren. Een advertentie moet de adverteerder geld opleveren. Hoe
beter de realtime adverteerder jou weet te doorgronden, hoe effectiever hij kan adverteren.
Het voordeel zit dus in de data. Informatie over jou.
Binnen een paar seconden wordt je van top tot teen geanalyseerd. Vervolgens mogen
adverteerders bieden. Als alle biedingen zijn verzameld, wint de adverteerder met het hoogste
bod. Die mag de advertentie leveren en een cookie plaatsen op jouw smartphone.
4. Leg uit wat de schrijvers van het boek bedoelen met “de smartphone blijkt een
glimmend surveillanceapparaat waar je toevallig ook mee kunt bellen”. (p. 32)
, De smartphone die je hebt, is niet wat hij lijkt. Als je naar je smartphone kijkt, zie je een handig
ding met handige apps, maar als je onder de motorkap kijkt, zie je een systeem dat gegevens
over zijn gebruiker verzamelt, rondstuurt en verkoopt aan de hoogste bieder.
Extra: De smartphone die voor ons op tafel ligt, is niet wat hij lijkt. Als je naar deze black box
kijkt zie je een mooi ding met handige apps, maar als je onder de motorkap kijkt, zie je een
systeem dat gegevens over zijn gebruiker verzamelt, rondstuurt en verkoopt aan de hoogste
bieder. De smartphone blijkt een glimmend surveillanceapparaat waar je toevallig óók mee
kunt bellen en appen.
5. Wat wordt bedoeld met de ‘veronachtzaming van de integriteit van context’? (p. 34)
Wij ervaren alleen een privacy schending als we de informatiestroom ongepast vinden.
Extra: Binnen iedere context gelden diepgewortelde privacynormen. Normen over de
‘gepastheid van de informatiestromen’ binnen die context. Deze normen schappen de
verwachtingen die wij hebben over die stromen. En wanneer een van die normen wordt
overtreden – wanneer de bakker wel in je tas doorzoekt- ervaren wij dit als een
privacyschending. Nissenbaum noemt het een veronachtzaming van de integriteit van de
context.
Een recht op privacy, is dus een recht op gepaste stromen van persoonlijke informatie. Er ze
voegt eraan toe: ‘Wij ervaren alleen een privacyscheding als we de informatiestroom niet
gepast vinden’.
Voorbeeld: wij hebben andere privacy verwachtingen dan bij de bakker. Als we op het
vliegveld zijn, laten wij onze tassen gewoon controleren door de douane. Wij vinden dit
normaal. Als dit bij de bakker gebeurt, is dit voor de meeste mensen abnormaal. De meesten
voelen zich dan in hun privacy geschonden.
6. Wat wordt bedoeld met de ‘privacyparadox’? (p. 37)
De neigingen om privacy belangrijk te vinden, maar er niet of nauwelijks naar te handelen. Het
accepteren van iets onwenselijk dat tegelijkertijd onvermijdelijk is.
Extra: Privacyexperts noemen dit de ‘privacyparadox’: de neiging om privacy belangrijk te
vinden, maar er niet of nauwelijks naar te handelen. Een mooi voorbeeld is Facebook. Iedere
keer als het bedrijf die voorwaarden aanpast breekt er grote onrust uit. Mensen zeggen dat zij
nu écht gaan stoppen. Maar dan waait de storm over en blijft nagenoeg iedereen het sociale
medium gebruiken.
7. Waarom is het argument dat de consument toestemming aan bedrijven geven om zijn
informatie te verzamelen, niet sterk? (p. 40)
De informatie die wordt verzameld, wordt doorverkocht aan nog eens tientallen andere
bedrijven. Welke bedrijven geïnteresseerd zijn in die datastromen, wat ze ermee doen en op
grond waarvan, is een ingewikkeld technisch én juridisch verhaal dat het nauwelijks uit te
leggen valt. Verder weten deze websites ook niet wie de bedrijven zijn en wat ze met de date
doen.
Extra: Er zijn websites sinds de aanpassing van de Nederlandse Telecommunicatiewet
(cookiewet) verplicht hun bezoekers vooraf te informeren welke gegevens er op hun site
worden verzameld en moeten zijn toestemming vragen voordat ze een cookie plaatsen. Een
geweldig idee. Maar in de praktijk een totale wassen neus (= het stelt niet veel voor).
Leerdoelen boek ‘Je hebt wel iets te verbergen’.
Hoofdstuk 1
1. Geef aan wat bedoeld wordt met de term ‘black box’ in relatie tot de smartphone. (p. 24)
Een apparaat dat werkt als een trein maar waarvan de échte werking mysterieus blijft. Je weet
waar je op moet drukken om het apparaat te gebruiken (input), je begrijpt wat hij als reactie
daarop zal doen (ouput), maar je weet niet hoe het apparaat dit doet (interne complexiteit).
Extra: We gebruiken de smartphone steeds meer. Tegelijkertijd begrijpen we nagenoeg niks
van dat ding. Het is een ultiem voorbeeld van wat de Frans filosoof Bruno Latour een ‘black
box’ noemt: een apparaat dat werkt als een trein maar waarvan de échte werking mysterieus
blijft. ‘Als een machine efficiënt loopt’, schrijft Latour, ‘dan hoeft men zich alleen te reichten op
de input en de output, en niet op zijn interne complexiteit.’ Ja, je weet waar je op moet
drukken om de smartphone te gebruiken (input) en begrijpt wat hij als reactie daarop zal doen
(output) maar hoe het apparaat dat allemaal doet? Niet voor niets luidde de slogan van Apple
jarenlang: ‘It just works’.
2. Wat houdt ‘realtime bidding’ in? (p. 29)
Realtime bidding is een veilig van advertentiebedrijven waarbij te veilen objecten de data van
personen zijn. Het doel hiervan is om zo effectief mogelijk te adverteren. De hoogste bieder
mag een advertentie leveren en een cookie plaatsen op jouw smartphone/ computer.
Extra: We leren dat wat wij in eerste instantie aanzagen voor een aanval van
advertentiebedrijven, in werkelijkheid een volledig geautomatiseerde veiling is. De bieders op
die veiling zijn advertentiebedrijven en onze date de te veilen objecten. Het doel is om zo
effectief mogelijk te adverteren.
3. Waarom bieden trackers op jouw gegevens? (p. 29)
Een advertentie moet de adverteerde geld opleveren. Hoe beter de realtime adverteerder jou
weet te doorgronden, hoe effectiever hij kan adverteren. Het voordeel zit dus in de date,
informatie over een persoon.
Extra: Realtime binding is de laatste jaren in razend tempo opgekomen. Het doel is om zo
effectief mogelijk te adverteren. Een advertentie moet de adverteerder geld opleveren. Hoe
beter de realtime adverteerder jou weet te doorgronden, hoe effectiever hij kan adverteren.
Het voordeel zit dus in de data. Informatie over jou.
Binnen een paar seconden wordt je van top tot teen geanalyseerd. Vervolgens mogen
adverteerders bieden. Als alle biedingen zijn verzameld, wint de adverteerder met het hoogste
bod. Die mag de advertentie leveren en een cookie plaatsen op jouw smartphone.
4. Leg uit wat de schrijvers van het boek bedoelen met “de smartphone blijkt een
glimmend surveillanceapparaat waar je toevallig ook mee kunt bellen”. (p. 32)
, De smartphone die je hebt, is niet wat hij lijkt. Als je naar je smartphone kijkt, zie je een handig
ding met handige apps, maar als je onder de motorkap kijkt, zie je een systeem dat gegevens
over zijn gebruiker verzamelt, rondstuurt en verkoopt aan de hoogste bieder.
Extra: De smartphone die voor ons op tafel ligt, is niet wat hij lijkt. Als je naar deze black box
kijkt zie je een mooi ding met handige apps, maar als je onder de motorkap kijkt, zie je een
systeem dat gegevens over zijn gebruiker verzamelt, rondstuurt en verkoopt aan de hoogste
bieder. De smartphone blijkt een glimmend surveillanceapparaat waar je toevallig óók mee
kunt bellen en appen.
5. Wat wordt bedoeld met de ‘veronachtzaming van de integriteit van context’? (p. 34)
Wij ervaren alleen een privacy schending als we de informatiestroom ongepast vinden.
Extra: Binnen iedere context gelden diepgewortelde privacynormen. Normen over de
‘gepastheid van de informatiestromen’ binnen die context. Deze normen schappen de
verwachtingen die wij hebben over die stromen. En wanneer een van die normen wordt
overtreden – wanneer de bakker wel in je tas doorzoekt- ervaren wij dit als een
privacyschending. Nissenbaum noemt het een veronachtzaming van de integriteit van de
context.
Een recht op privacy, is dus een recht op gepaste stromen van persoonlijke informatie. Er ze
voegt eraan toe: ‘Wij ervaren alleen een privacyscheding als we de informatiestroom niet
gepast vinden’.
Voorbeeld: wij hebben andere privacy verwachtingen dan bij de bakker. Als we op het
vliegveld zijn, laten wij onze tassen gewoon controleren door de douane. Wij vinden dit
normaal. Als dit bij de bakker gebeurt, is dit voor de meeste mensen abnormaal. De meesten
voelen zich dan in hun privacy geschonden.
6. Wat wordt bedoeld met de ‘privacyparadox’? (p. 37)
De neigingen om privacy belangrijk te vinden, maar er niet of nauwelijks naar te handelen. Het
accepteren van iets onwenselijk dat tegelijkertijd onvermijdelijk is.
Extra: Privacyexperts noemen dit de ‘privacyparadox’: de neiging om privacy belangrijk te
vinden, maar er niet of nauwelijks naar te handelen. Een mooi voorbeeld is Facebook. Iedere
keer als het bedrijf die voorwaarden aanpast breekt er grote onrust uit. Mensen zeggen dat zij
nu écht gaan stoppen. Maar dan waait de storm over en blijft nagenoeg iedereen het sociale
medium gebruiken.
7. Waarom is het argument dat de consument toestemming aan bedrijven geven om zijn
informatie te verzamelen, niet sterk? (p. 40)
De informatie die wordt verzameld, wordt doorverkocht aan nog eens tientallen andere
bedrijven. Welke bedrijven geïnteresseerd zijn in die datastromen, wat ze ermee doen en op
grond waarvan, is een ingewikkeld technisch én juridisch verhaal dat het nauwelijks uit te
leggen valt. Verder weten deze websites ook niet wie de bedrijven zijn en wat ze met de date
doen.
Extra: Er zijn websites sinds de aanpassing van de Nederlandse Telecommunicatiewet
(cookiewet) verplicht hun bezoekers vooraf te informeren welke gegevens er op hun site
worden verzameld en moeten zijn toestemming vragen voordat ze een cookie plaatsen. Een
geweldig idee. Maar in de praktijk een totale wassen neus (= het stelt niet veel voor).
