Inhoudsopgave
INLEIDING 4
1. PROBLEEMANALYSE 5
1.1 AANLEIDING 5
1.2 VERPLEEGKUNDIGE RELEVANTIE 5
1.3 BELANG 6
1.3.1 CLIËNT 6
1.3.1 AFDELING 6
1.3.2 ORGANISATIE/MAATSCHAPPIJ 6
1.4 THEORETISCH KADER 6
1.4.1 EPIDEMIOLOGIE 7
1.4.2 HUIDIGE SITUATIE 7
1.4.3 BEWEEGNORM EN RICHTLIJN 8
1.4.3 WET- EN REGELGEVING 8
1.4.4 BEGELEIDING 9
1.5 PROBLEEMSTELLING 10
1.6 DOELSTELLING 10
1.7 HOOFD- EN DEELVRAGEN 10
2 METHODE 11
2.1 LITERATUURONDERZOEK 11
2.1.1 DATAVERZAMELING: 11
2.1.2 DATA-ANALYSE 12
2.2 INTERVIEW 12
2.2.1 DATAVERZAMELING 12
2.2.2 DATA-ANALYSE 13
2.3 KWALITATIEF ONDERZOEK 13
2.3.1 DATAVERZAMELING 13
2.3.2 DATA-ANALYSE 14
BIJLAGE I SEARCH STRINGS VOORONDERZOEK 15
BIJLAGE II FEEDBACK PRAKTIJK – BEWEGINGSAGOOG JACCO 15
BIJLAGE III FEEDBACK PRAKTIJK – VERPLEEGKUNDIGE ARIENA 18
LITERATUURLIJST 19
Jenny Getz VAD A 3
,Inleiding
Dit onderzoek vindt plaats in een psychiatrische medium care afdeling van GGZ ***. GGZ *** is een
geestelijke gezondheidszorg organisaHe die zich op zowel klinisch als ambulant niveau inzet, binnen
verschillende steden. De strategie van GGZ *** is om aan te sluiten bij de cliënt, zoveel mogelijk eigen
regie te sHmuleren en aan te sluiten bij de persoonlijke behoebe van de cliënt. Hierbij is een speerpunt
om ziekte in de toekomst te voorkomen door prevenHef te handelen en klachten sneller te herkennen
en behandelen. (GGZ ***, 2023) Het sHmuleren van een gezonde leefsHjl is daar onderdeel van. Toch is
het opvallend hoe weinig cliënten bewegen zodra zij opgenomen zijn in een psychiatrische kliniek. Bij
navragen bij cliënten blijkt dat zij voor opname in hun dagelijks leven vaak wel acHef/sporHef waren, of
in ieder geval een acHevere leefsHjl hadden dan ze binnen de kliniek naleven. Dit zorgde voor
nieuwsgierigheid naar wat maakt dat mensen Hjdens hun opname minder bewegen en wat de
organisaHe hierin kan betekenen om dit aspect van een gezonde leefsHjl te verbeteren. Allereerst zal het
probleem van de huidige situaHe beschreven worden (hoofdstuk 1), waarnaar de methode inzicht geeb
in de manier waarop het onderzoek tot stand gebracht is (hoofdstuk 2).
Het onderzoek zal licht werpen op welke belemmeringen, maar zeker ook mogelijkheden de cliënten
van GGZ *** ervaren betreb hun bewegingsgedrag binnen de kliniek. Zij zullen namelijk de leidraad
binnen dit onderzoek naar verbetering voor de afdeling zijn. Dat is waar persoonsgerichte
gezondheidszorg voor staat! Veel leesplezier.
Voor de leesbaarheid van het rapport is gekozen om enkel gebruik te maken van de term ‘cliënt’, dit staat
voor mensen met een psychische kwetsbaarheid of psychiatrisch ziektebeeld. Indien door de persoon
zelf gewenst, zijn de uitspraken van begeleidend personeel geanonimiseerd.
Jenny Getz VAD A 4
, 1. PROBLEEMANALYSE
Op de medium care afdeling bij GGZ *** vindt een onderzoek plaats dat gericht is op beweging, de
aanleiding (1.1) hiervan is de opvallende fysieke inacHviteit van cliënten op de afdeling, ondanks het
gebrek aan fysieke beperkingen. Een probleem waar binnen het verpleegkundig vakgebied (1.2) invloed
op uitgeoefend kan worden en een belangrijke rol speelt in het herstel van de cliënten (1.3) op de
afdeling. Een duidelijke uitleg van de huidige situaHe (1.4) met de daarbij geldende wet- en regelgeving
leiden tot een probleemstelling (1.5), waarvoor een doel (1.6) opgesteld is. Om het doel te bereiken zal
de hoofdvraag (1.7) met behulp van opgestelde deelvragen (1.7) beantwoord worden.
1.1 Aanleiding
Het onderzoek vindt plaats op de afdeling van de psychiatrische kliniek. Een afdeling voor personen met
(complexe) psychische problemaHek, waarbij geen sprake is van acute- of crisiszorg. De
cliëntenpopulaHe is divers en beslaat een breed veld van psychiatrische ziektebeelden, denk
bijvoorbeeld aan psychose, depressie, persoonlijkheidsproblemaHek, angst en dwang. Daarnaast zijn
deze cliënten over het algemeen tussen de 18 en 65 jaar oud, ADL zelfstandig en hebben zij geen
zorgbehoevende somaHsche problemaHek. Het is dan ook opvallend dat bij deze populaHe, die
somaHsch gezien geen restricHes heeb tot beweging, in weinige mate beweegt. Cliënten komen vaak
enkel in beweging om buiten het terrein een sigaret te gaan roken of om boodschappen bij de
supermarkt te gaan halen. Een enkeling gaat zonder specifieke redenen een wandeling maken, maar de
dagelijks wenselijke hoeveelheid van 30 minuten beweging per dag wordt bij lange na niet behaald. Toch
is beweging belangrijk en draagt het bij tot een gezonde leefsHjl. Een groot deel van de cliënten geeb
aan voorheen wel te bewegen of meer te bewegen met betrekking tot huishoudelijke taken. Wat de
indruk wekt dat het beweegprobleem ontstaat op het moment van opname. Hier zouden meerdere
oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen, bijvoorbeeld: vermindering van eigen
regie/verantwoordelijkheid, schaamte, medicaHegebruik, groepsdynamiek, beschikbaarheid van
beweegmogelijkheden binnen de afdeling, verlies van energie, gebrek aan moHvaHe, etc. Een groot
aantal dingen waar de afdeling mogelijk geen directe invloed op uit kan oefenen, vandaar dat de focus
van dit onderzoek voornamelijk ligt op wat de afdeling de cliënten direct zou kunnen bieden om hen tot
beweging te moHveren.
Het onderzoek is niet enkel ontstaan door nieuwsgierigheid van de onderzoeker, maar berust ook op
een belangrijk gegeven, namelijk: volgens Posadzki et al. (2020) heeb beweging niet alleen een posiHeve
invloed op de welbekende fysieke gezondheid, maar ook op de mentale gezondheid van psychiatrische
cliënten. Daarnaast kan een link gelegd worden tussen beweging en obesitas en daarbij is het
opmerkelijk dat obesitas volgens Daumit et al. (2013) twee keer zoveel voor komt bij mensen met
psychiatrische problemen. En toont onderzoek van het RIVM aan dat obesitas en psychische
problemaHek elkaar beïnvloeden (Proper & Bemelmans, 2011). Een van de leefsHjlcomponenten die
invloed heeb op terugdringen van obesitas is beweging. Dit onderzoek zal daarmee mogelijk bijdragen
tot een duurzamer herstel van de cliënten.
1.2 Verpleegkundige relevan3e
Als verpleegkundige is het als gezondheidsbevorderaar van belang mensen te ondersteunen in het
ontwikkelen van een gezonde leefsHjl en bij te dragen aan een duurzaam herstel. Als psychiatrisch
verpleegkundige is het acHveren en moHveren van cliënten een belangrijk onderdeel van de dagelijkse
taken. Daarbij kan het beschreven probleem door de verpleegkundigen als samenwerkingspartner in
samenwerking met de bewegingsagoog beïnvloed worden. De verpleegkundigen zeken zich dagelijks in
voor het herstel van de cliënten. Aangezien beweging en een gezonde leefsHjl invloed hebben op de
psychische gezondheid van mensen, is het dus van belang dit als verpleegkundige te sHmuleren om zo
samen met de cliënt aan een duurzaam herstel te werken. De gezondheidszorg is conHnu in ontwikkeling,
als reflecHeve professional dient een verpleegkundige conHnu te reflecteren op eigen handelen en
wanneer deze ontwikkelingen ontdekt die helpend zijn hiervoor binnen de rol als organisator de juiste
paden te bewandelen om de beste zorg, naar aanleiding van onderzoek, te organiseren.
Jenny Getz VAD A 5
INLEIDING 4
1. PROBLEEMANALYSE 5
1.1 AANLEIDING 5
1.2 VERPLEEGKUNDIGE RELEVANTIE 5
1.3 BELANG 6
1.3.1 CLIËNT 6
1.3.1 AFDELING 6
1.3.2 ORGANISATIE/MAATSCHAPPIJ 6
1.4 THEORETISCH KADER 6
1.4.1 EPIDEMIOLOGIE 7
1.4.2 HUIDIGE SITUATIE 7
1.4.3 BEWEEGNORM EN RICHTLIJN 8
1.4.3 WET- EN REGELGEVING 8
1.4.4 BEGELEIDING 9
1.5 PROBLEEMSTELLING 10
1.6 DOELSTELLING 10
1.7 HOOFD- EN DEELVRAGEN 10
2 METHODE 11
2.1 LITERATUURONDERZOEK 11
2.1.1 DATAVERZAMELING: 11
2.1.2 DATA-ANALYSE 12
2.2 INTERVIEW 12
2.2.1 DATAVERZAMELING 12
2.2.2 DATA-ANALYSE 13
2.3 KWALITATIEF ONDERZOEK 13
2.3.1 DATAVERZAMELING 13
2.3.2 DATA-ANALYSE 14
BIJLAGE I SEARCH STRINGS VOORONDERZOEK 15
BIJLAGE II FEEDBACK PRAKTIJK – BEWEGINGSAGOOG JACCO 15
BIJLAGE III FEEDBACK PRAKTIJK – VERPLEEGKUNDIGE ARIENA 18
LITERATUURLIJST 19
Jenny Getz VAD A 3
,Inleiding
Dit onderzoek vindt plaats in een psychiatrische medium care afdeling van GGZ ***. GGZ *** is een
geestelijke gezondheidszorg organisaHe die zich op zowel klinisch als ambulant niveau inzet, binnen
verschillende steden. De strategie van GGZ *** is om aan te sluiten bij de cliënt, zoveel mogelijk eigen
regie te sHmuleren en aan te sluiten bij de persoonlijke behoebe van de cliënt. Hierbij is een speerpunt
om ziekte in de toekomst te voorkomen door prevenHef te handelen en klachten sneller te herkennen
en behandelen. (GGZ ***, 2023) Het sHmuleren van een gezonde leefsHjl is daar onderdeel van. Toch is
het opvallend hoe weinig cliënten bewegen zodra zij opgenomen zijn in een psychiatrische kliniek. Bij
navragen bij cliënten blijkt dat zij voor opname in hun dagelijks leven vaak wel acHef/sporHef waren, of
in ieder geval een acHevere leefsHjl hadden dan ze binnen de kliniek naleven. Dit zorgde voor
nieuwsgierigheid naar wat maakt dat mensen Hjdens hun opname minder bewegen en wat de
organisaHe hierin kan betekenen om dit aspect van een gezonde leefsHjl te verbeteren. Allereerst zal het
probleem van de huidige situaHe beschreven worden (hoofdstuk 1), waarnaar de methode inzicht geeb
in de manier waarop het onderzoek tot stand gebracht is (hoofdstuk 2).
Het onderzoek zal licht werpen op welke belemmeringen, maar zeker ook mogelijkheden de cliënten
van GGZ *** ervaren betreb hun bewegingsgedrag binnen de kliniek. Zij zullen namelijk de leidraad
binnen dit onderzoek naar verbetering voor de afdeling zijn. Dat is waar persoonsgerichte
gezondheidszorg voor staat! Veel leesplezier.
Voor de leesbaarheid van het rapport is gekozen om enkel gebruik te maken van de term ‘cliënt’, dit staat
voor mensen met een psychische kwetsbaarheid of psychiatrisch ziektebeeld. Indien door de persoon
zelf gewenst, zijn de uitspraken van begeleidend personeel geanonimiseerd.
Jenny Getz VAD A 4
, 1. PROBLEEMANALYSE
Op de medium care afdeling bij GGZ *** vindt een onderzoek plaats dat gericht is op beweging, de
aanleiding (1.1) hiervan is de opvallende fysieke inacHviteit van cliënten op de afdeling, ondanks het
gebrek aan fysieke beperkingen. Een probleem waar binnen het verpleegkundig vakgebied (1.2) invloed
op uitgeoefend kan worden en een belangrijke rol speelt in het herstel van de cliënten (1.3) op de
afdeling. Een duidelijke uitleg van de huidige situaHe (1.4) met de daarbij geldende wet- en regelgeving
leiden tot een probleemstelling (1.5), waarvoor een doel (1.6) opgesteld is. Om het doel te bereiken zal
de hoofdvraag (1.7) met behulp van opgestelde deelvragen (1.7) beantwoord worden.
1.1 Aanleiding
Het onderzoek vindt plaats op de afdeling van de psychiatrische kliniek. Een afdeling voor personen met
(complexe) psychische problemaHek, waarbij geen sprake is van acute- of crisiszorg. De
cliëntenpopulaHe is divers en beslaat een breed veld van psychiatrische ziektebeelden, denk
bijvoorbeeld aan psychose, depressie, persoonlijkheidsproblemaHek, angst en dwang. Daarnaast zijn
deze cliënten over het algemeen tussen de 18 en 65 jaar oud, ADL zelfstandig en hebben zij geen
zorgbehoevende somaHsche problemaHek. Het is dan ook opvallend dat bij deze populaHe, die
somaHsch gezien geen restricHes heeb tot beweging, in weinige mate beweegt. Cliënten komen vaak
enkel in beweging om buiten het terrein een sigaret te gaan roken of om boodschappen bij de
supermarkt te gaan halen. Een enkeling gaat zonder specifieke redenen een wandeling maken, maar de
dagelijks wenselijke hoeveelheid van 30 minuten beweging per dag wordt bij lange na niet behaald. Toch
is beweging belangrijk en draagt het bij tot een gezonde leefsHjl. Een groot deel van de cliënten geeb
aan voorheen wel te bewegen of meer te bewegen met betrekking tot huishoudelijke taken. Wat de
indruk wekt dat het beweegprobleem ontstaat op het moment van opname. Hier zouden meerdere
oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen, bijvoorbeeld: vermindering van eigen
regie/verantwoordelijkheid, schaamte, medicaHegebruik, groepsdynamiek, beschikbaarheid van
beweegmogelijkheden binnen de afdeling, verlies van energie, gebrek aan moHvaHe, etc. Een groot
aantal dingen waar de afdeling mogelijk geen directe invloed op uit kan oefenen, vandaar dat de focus
van dit onderzoek voornamelijk ligt op wat de afdeling de cliënten direct zou kunnen bieden om hen tot
beweging te moHveren.
Het onderzoek is niet enkel ontstaan door nieuwsgierigheid van de onderzoeker, maar berust ook op
een belangrijk gegeven, namelijk: volgens Posadzki et al. (2020) heeb beweging niet alleen een posiHeve
invloed op de welbekende fysieke gezondheid, maar ook op de mentale gezondheid van psychiatrische
cliënten. Daarnaast kan een link gelegd worden tussen beweging en obesitas en daarbij is het
opmerkelijk dat obesitas volgens Daumit et al. (2013) twee keer zoveel voor komt bij mensen met
psychiatrische problemen. En toont onderzoek van het RIVM aan dat obesitas en psychische
problemaHek elkaar beïnvloeden (Proper & Bemelmans, 2011). Een van de leefsHjlcomponenten die
invloed heeb op terugdringen van obesitas is beweging. Dit onderzoek zal daarmee mogelijk bijdragen
tot een duurzamer herstel van de cliënten.
1.2 Verpleegkundige relevan3e
Als verpleegkundige is het als gezondheidsbevorderaar van belang mensen te ondersteunen in het
ontwikkelen van een gezonde leefsHjl en bij te dragen aan een duurzaam herstel. Als psychiatrisch
verpleegkundige is het acHveren en moHveren van cliënten een belangrijk onderdeel van de dagelijkse
taken. Daarbij kan het beschreven probleem door de verpleegkundigen als samenwerkingspartner in
samenwerking met de bewegingsagoog beïnvloed worden. De verpleegkundigen zeken zich dagelijks in
voor het herstel van de cliënten. Aangezien beweging en een gezonde leefsHjl invloed hebben op de
psychische gezondheid van mensen, is het dus van belang dit als verpleegkundige te sHmuleren om zo
samen met de cliënt aan een duurzaam herstel te werken. De gezondheidszorg is conHnu in ontwikkeling,
als reflecHeve professional dient een verpleegkundige conHnu te reflecteren op eigen handelen en
wanneer deze ontwikkelingen ontdekt die helpend zijn hiervoor binnen de rol als organisator de juiste
paden te bewandelen om de beste zorg, naar aanleiding van onderzoek, te organiseren.
Jenny Getz VAD A 5
