Thema 5 VWO 4 Evolutie
Evolutie: de ontwikkeling van het leven op aarde waarbij soorten ontstaan, veranderen en/of
verdwijnen.
Generatio spontanea: levensvormen ontstaan spontaan uit levenloze of dode materie.
Jean de Lamarck geloofde in geleidelijke verandering van soorten bv giraffe nekken… KLOPT NIET!
Neodarwinistische evolutietheorie: meest aannemelijke theorie voor het ontstaan van organismen,
het verloop van de waargenomen verandering van soorten en de oorzaken ervan.
1. Verscheidenheid (diversiteit) in genotypen: recombinatie en mutaties
2. Natuurlijke selectie (survival of the fittest): de best aangepaste is succesrijk in het doorgeven van
hun genen aan de volgende generaties.
3. Reproductieve isolatie: gedurende lange tijd geen voortplanting tussen individuen van
verschillende populaties
Creationisme: bovenaardse macht bv God heeft alles wat leeft en niet leeft laten ontstaan.
- intelligent design: ontkent niet dat er een bepaalde vorm van evolutie is.
Mutant: organisme met een bepaalde mutatie die in het fenotype tot uiting komt.
Bv: giraffen: langere nek. Door opeenvolging van mutaties, recombinaties en natuurlijke selectie is de
lange hals ontstaan.
Selectiedruk: sterk veranderende omstandigheden leveren een grote interactie tussen
eigenschappen en milieufactoren
- lage selectiedruk: veel verschillende varianten blijven leven
- hoge selectiedruk: alleen mutanten met juiste aanpassingen blijven leven, die zijn dan geëvolueerd.
* Overleven wordt bepaald door:
Fitness: het vermogen van een populatie om natuurlijke selectie te overleven
*Neemt toe door:
Adaptie: aanpassing van populaties aan een andere omgeving
*Gevolg:
Specialisatie
Primaten: mens en apen. Hoogst ontwikkelde zoogdieren
Fossielen: versteende overblijfselen van organismen of afdrukken van organismen in gesteenten
Soort: groep individuen die in de natuur meestal reproductief geïsoleerd is, die zich onderling
kunnen voortplanten en vruchtbare nakomelingen krijgen
Vb : tijgers en leeuwen
*Te verdelen in:
Een of meer rassen: een soort met bepaalde kenmerken
Twijfelgevallen:
- Paard x Ezel : muildier/muilezel onvruchtbaar
- Eencelligen
- Sommige planten alleen ongeslachtelijk
- Paardenbloem met diploïde cellen
Populatie: groep individuen van hetzelfde soort, in een bepaald gebied die samen een
voortplantingsgemeenschap vormen.
Evolutie: de ontwikkeling van het leven op aarde waarbij soorten ontstaan, veranderen en/of
verdwijnen.
Generatio spontanea: levensvormen ontstaan spontaan uit levenloze of dode materie.
Jean de Lamarck geloofde in geleidelijke verandering van soorten bv giraffe nekken… KLOPT NIET!
Neodarwinistische evolutietheorie: meest aannemelijke theorie voor het ontstaan van organismen,
het verloop van de waargenomen verandering van soorten en de oorzaken ervan.
1. Verscheidenheid (diversiteit) in genotypen: recombinatie en mutaties
2. Natuurlijke selectie (survival of the fittest): de best aangepaste is succesrijk in het doorgeven van
hun genen aan de volgende generaties.
3. Reproductieve isolatie: gedurende lange tijd geen voortplanting tussen individuen van
verschillende populaties
Creationisme: bovenaardse macht bv God heeft alles wat leeft en niet leeft laten ontstaan.
- intelligent design: ontkent niet dat er een bepaalde vorm van evolutie is.
Mutant: organisme met een bepaalde mutatie die in het fenotype tot uiting komt.
Bv: giraffen: langere nek. Door opeenvolging van mutaties, recombinaties en natuurlijke selectie is de
lange hals ontstaan.
Selectiedruk: sterk veranderende omstandigheden leveren een grote interactie tussen
eigenschappen en milieufactoren
- lage selectiedruk: veel verschillende varianten blijven leven
- hoge selectiedruk: alleen mutanten met juiste aanpassingen blijven leven, die zijn dan geëvolueerd.
* Overleven wordt bepaald door:
Fitness: het vermogen van een populatie om natuurlijke selectie te overleven
*Neemt toe door:
Adaptie: aanpassing van populaties aan een andere omgeving
*Gevolg:
Specialisatie
Primaten: mens en apen. Hoogst ontwikkelde zoogdieren
Fossielen: versteende overblijfselen van organismen of afdrukken van organismen in gesteenten
Soort: groep individuen die in de natuur meestal reproductief geïsoleerd is, die zich onderling
kunnen voortplanten en vruchtbare nakomelingen krijgen
Vb : tijgers en leeuwen
*Te verdelen in:
Een of meer rassen: een soort met bepaalde kenmerken
Twijfelgevallen:
- Paard x Ezel : muildier/muilezel onvruchtbaar
- Eencelligen
- Sommige planten alleen ongeslachtelijk
- Paardenbloem met diploïde cellen
Populatie: groep individuen van hetzelfde soort, in een bepaald gebied die samen een
voortplantingsgemeenschap vormen.
