Kwalitatieve Onderzoeksmethodologie
Hoorcollege 1
We gaan het hebben over:
Waarom gaan we kwalitatief onderzoek leren?
Doelstelling van de cursus is om kennis en inzicht te krijgen in kwalitatieve methoden
van organisatieonderzoek. We kunnen straks hoofdstromen binnen kwalitatief
onderzoek beschrijven, vergelijken, we kunnen ontwerpen, uitvoeren en reflecteren.
Hoe kan je kwalitatief onderzoek leren?
Door een combinatie van kennen (literatuur), toepassen (werkopdrachten) en inzicht
verwerven (reflecteren door presenteren, feedback geven, ontvangen en verwerken).
We hebben daarom zowel hoorcolleges als werkcolleges. Uit de hoorcolleges volgt
een tentamen (40 MC vragen) die 50 % van je eindcijfer is en uit de werkcolleges volgt
een eindwerkstuk die ook 50 % van je eindcijfer is (beoordeling per drietal).
Hoe vind je een onderwerp voor je kwalitatieve onderzoek?
Voorbeelden van onderwerpen: werving en selectieproces bij Holland Casino,
inventarisatie van werkdruk onder stagiaires op advocatenkantoor, verloop van
werknemers bij een Albert Heijn vestiging, klantvriendelijkheid van een bank.
Wat moet je doen om het vak te halen?
..
Kwalitatief onderzoek = het beschrijven en begrijpen van complexe zaken in de sociale werkelijkheid
door patronen en betekenissen zichtbaar te maken (Yin, 2013).
Holisme = je neemt alles wat van belang is mee in je onderzoek (er liggen meervoudige causale
oorzaken ten grondslag aan een sociaal verschijnsel en de samenhang moet worden bestudeerd).
Exploratie = het benaderen van de empirie met zo min mogelijk veronderstellingen, gebruik maken
van open vragen en een open blik. Dus zonder vooroordelen en ideeën over hoe het zou zijn.
Voorbeeld: “Wat betekent uw werk voor u persoonlijk?” in plaats van “Ik voel me in mijn werk
gewaardeerd door collega’s – eens of oneens”.
Kwalitatief onderzoek zorgt er voor dat je op een open manier leert waarnemen, of je nou iets met
onderzoek gaat doen in je verdere leven of niet.
Doel van dit college: het kunnen benoemen van de specifieke kenmerken van een kwalitatief
onderzoek en het kunnen beoordelen en formuleren van een doelstelling en een vraagstelling van
een kwalitatief onderzoek volgens methodologische criteria.
Triangulatie van methoden = verschillende methoden gebruiken voor onderzoek. Combineren van:
• Open interviews
• (Participerende) observatie
• Verzamelen van documenten
Theoretische triangulatie = het gebruiken van meerdere theorieën
Datatriangulatie = het gebruiken van meerdere bronnen (werknemers en werkgevers)
,Onderzoekertriangulatie = met meerdere onderzoekers naar hetzelfde materiaal kijken
Strategische steekproef = keuze van steekproef op inhoudelijke gronden
Theoretische selectie (homogeen op de onafhankelijke variabele of homogeen op de
afhankelijke variabele). Je kan bijvoorbeeld een steekproef nemen op allemaal mensen die
heel weinig motivatie hebben of allemaal mensen die een hele hoge beloning krijgen.
Pragmatische selectie
Kritische casus
Intersubjectiviteit = komen we later op terug (kan een tentamenvraag over komen).
Kwalitatief onderzoek is niet lineair-serieel zoals kwantitatief onderzoek (zie tabel hieronder), maar
juist een iteratief-parallel proces (zie tabel daaronder).
Hoofdstukken/artikelen (electronisch toegankelijk via de Radboud Universiteit bibliotheek:
Evers, Janine & Boer, Fijgje de (2012) The Qualitative Interview: Arts and Skill. eBook, pp 31 -103 en
137-146) (82 blz,)
Jorgensen, D. (1989) Participant observation, Applied Social Research Series. Sage: Newsbury Park.
pp. 40 – 68 en 82 - 106 (52 blz.)
Het tentamen is volledig in het Nederlands.
Het is handig om een praktisch doel of een theoretisch doel te kiezen met je kwalitatieve onderzoek.
Een praktisch doel is bijvoorbeeld het verbeteren van een werving- en selectieproces of het
vergroten van de arbeidsmotivatie in een organisatie. Een theoretisch doel kan zijn dat je een theorie
wil toetsen over veranderingsprocessen in organisaties.
Volgens yin kan je theoriegericht onderzoek op twee manieren doen:
1. Bestaande theorie toetsen
2. Nieuwe theorie ontwikkelen
Bij praktijkgerichtonderzoek heb je vijf soorten onderzoek:
1. Probleemanalyse: wat is het probleem?
2. Diagnose: wat zijn de oorzaken?
, 3. Ontwerp: welk beleid verbetert het probleem?
4. Interventie: hoe verloopt de implementatie van een oplossing?
5. Evaluatie: wat is de effectiviteit van de oplossing?
Kwalitatief Kwantitatief
Patronen, Correlatie tussen
betekenissen variabelen
Holisme Analytische
reductie
Interpreteren van Tellen en meten
teksten
Intensief Extensief
Weinig Veel
onderzoekseenhe onderzoekseenhe
den den
Strategische A-selecte
steekproef steekproef
Exploratieve Toetsende
benadering benadering
Iteratief-parallel Lineair- serieel
Triangulatie van Multivariate
methoden analysetechnieke
n
Hoorcollege 2 (weblecture)
RU.nl/asm website academisch schrijfcentrum, leren teksten schrijven
Vragen waar we het vandaag over gaan hebben:
Wat voor soorten kwalitatief onderzoek zijn er eigenlijk?
Wanneer moet je nu welke soort kiezen?
Hoe splits je je vraagstelling op in deelvragen?
Wat is nu eigenlijk de onderzoekseenheid van mijn onderzoek?
En wat is de waarnemingseenheid?
Welke begrippen uit mijn vraagstelling moet ik definiëren?
Hoe ziet een plan dataverzameling er eigenlijk uit? (je gaat dus op papier zetten hoe je in een
organisatie op de beste manier informatie kan verzamelen)
Leerdoelen
Hoorcollege 1
We gaan het hebben over:
Waarom gaan we kwalitatief onderzoek leren?
Doelstelling van de cursus is om kennis en inzicht te krijgen in kwalitatieve methoden
van organisatieonderzoek. We kunnen straks hoofdstromen binnen kwalitatief
onderzoek beschrijven, vergelijken, we kunnen ontwerpen, uitvoeren en reflecteren.
Hoe kan je kwalitatief onderzoek leren?
Door een combinatie van kennen (literatuur), toepassen (werkopdrachten) en inzicht
verwerven (reflecteren door presenteren, feedback geven, ontvangen en verwerken).
We hebben daarom zowel hoorcolleges als werkcolleges. Uit de hoorcolleges volgt
een tentamen (40 MC vragen) die 50 % van je eindcijfer is en uit de werkcolleges volgt
een eindwerkstuk die ook 50 % van je eindcijfer is (beoordeling per drietal).
Hoe vind je een onderwerp voor je kwalitatieve onderzoek?
Voorbeelden van onderwerpen: werving en selectieproces bij Holland Casino,
inventarisatie van werkdruk onder stagiaires op advocatenkantoor, verloop van
werknemers bij een Albert Heijn vestiging, klantvriendelijkheid van een bank.
Wat moet je doen om het vak te halen?
..
Kwalitatief onderzoek = het beschrijven en begrijpen van complexe zaken in de sociale werkelijkheid
door patronen en betekenissen zichtbaar te maken (Yin, 2013).
Holisme = je neemt alles wat van belang is mee in je onderzoek (er liggen meervoudige causale
oorzaken ten grondslag aan een sociaal verschijnsel en de samenhang moet worden bestudeerd).
Exploratie = het benaderen van de empirie met zo min mogelijk veronderstellingen, gebruik maken
van open vragen en een open blik. Dus zonder vooroordelen en ideeën over hoe het zou zijn.
Voorbeeld: “Wat betekent uw werk voor u persoonlijk?” in plaats van “Ik voel me in mijn werk
gewaardeerd door collega’s – eens of oneens”.
Kwalitatief onderzoek zorgt er voor dat je op een open manier leert waarnemen, of je nou iets met
onderzoek gaat doen in je verdere leven of niet.
Doel van dit college: het kunnen benoemen van de specifieke kenmerken van een kwalitatief
onderzoek en het kunnen beoordelen en formuleren van een doelstelling en een vraagstelling van
een kwalitatief onderzoek volgens methodologische criteria.
Triangulatie van methoden = verschillende methoden gebruiken voor onderzoek. Combineren van:
• Open interviews
• (Participerende) observatie
• Verzamelen van documenten
Theoretische triangulatie = het gebruiken van meerdere theorieën
Datatriangulatie = het gebruiken van meerdere bronnen (werknemers en werkgevers)
,Onderzoekertriangulatie = met meerdere onderzoekers naar hetzelfde materiaal kijken
Strategische steekproef = keuze van steekproef op inhoudelijke gronden
Theoretische selectie (homogeen op de onafhankelijke variabele of homogeen op de
afhankelijke variabele). Je kan bijvoorbeeld een steekproef nemen op allemaal mensen die
heel weinig motivatie hebben of allemaal mensen die een hele hoge beloning krijgen.
Pragmatische selectie
Kritische casus
Intersubjectiviteit = komen we later op terug (kan een tentamenvraag over komen).
Kwalitatief onderzoek is niet lineair-serieel zoals kwantitatief onderzoek (zie tabel hieronder), maar
juist een iteratief-parallel proces (zie tabel daaronder).
Hoofdstukken/artikelen (electronisch toegankelijk via de Radboud Universiteit bibliotheek:
Evers, Janine & Boer, Fijgje de (2012) The Qualitative Interview: Arts and Skill. eBook, pp 31 -103 en
137-146) (82 blz,)
Jorgensen, D. (1989) Participant observation, Applied Social Research Series. Sage: Newsbury Park.
pp. 40 – 68 en 82 - 106 (52 blz.)
Het tentamen is volledig in het Nederlands.
Het is handig om een praktisch doel of een theoretisch doel te kiezen met je kwalitatieve onderzoek.
Een praktisch doel is bijvoorbeeld het verbeteren van een werving- en selectieproces of het
vergroten van de arbeidsmotivatie in een organisatie. Een theoretisch doel kan zijn dat je een theorie
wil toetsen over veranderingsprocessen in organisaties.
Volgens yin kan je theoriegericht onderzoek op twee manieren doen:
1. Bestaande theorie toetsen
2. Nieuwe theorie ontwikkelen
Bij praktijkgerichtonderzoek heb je vijf soorten onderzoek:
1. Probleemanalyse: wat is het probleem?
2. Diagnose: wat zijn de oorzaken?
, 3. Ontwerp: welk beleid verbetert het probleem?
4. Interventie: hoe verloopt de implementatie van een oplossing?
5. Evaluatie: wat is de effectiviteit van de oplossing?
Kwalitatief Kwantitatief
Patronen, Correlatie tussen
betekenissen variabelen
Holisme Analytische
reductie
Interpreteren van Tellen en meten
teksten
Intensief Extensief
Weinig Veel
onderzoekseenhe onderzoekseenhe
den den
Strategische A-selecte
steekproef steekproef
Exploratieve Toetsende
benadering benadering
Iteratief-parallel Lineair- serieel
Triangulatie van Multivariate
methoden analysetechnieke
n
Hoorcollege 2 (weblecture)
RU.nl/asm website academisch schrijfcentrum, leren teksten schrijven
Vragen waar we het vandaag over gaan hebben:
Wat voor soorten kwalitatief onderzoek zijn er eigenlijk?
Wanneer moet je nu welke soort kiezen?
Hoe splits je je vraagstelling op in deelvragen?
Wat is nu eigenlijk de onderzoekseenheid van mijn onderzoek?
En wat is de waarnemingseenheid?
Welke begrippen uit mijn vraagstelling moet ik definiëren?
Hoe ziet een plan dataverzameling er eigenlijk uit? (je gaat dus op papier zetten hoe je in een
organisatie op de beste manier informatie kan verzamelen)
Leerdoelen
