Hoorcolleges organisme thema 5
HC14: rode draad
Algemene principes vertering
- Mechanimse proces: kauwen, slikken, mengen
- Secretie van veteringssappen
- Enzymatische afbraak van nutriënten
o Wordt bij de mens tijdens het kauwen al toegevoegd (amylase)
o Bij dieren vaak geen enzymen, alleen makkelijk doorslikbaar maken
- Absorptie
- Uitscheiden
- Vetering vs fermentatie: wat je zelf nog kan met je lichaamseigen enzymen vs
Plantenmateriaal kan niet door onszelf verteerd worden
Oerdarm
- Voordarm (t/m uitmonding pancreasafvoer)
o Pharynx (kieuwboogderivaten)
o (Endodermaal (net achter mondholte: ectoderm -> endoderm))
o Luchtwegen
o Slokdarm
o Maag
o Lever
o Pancreas (=alvleesklier)
o Duodenum (12-vingerige darm)
- Middendarm
o Dunne darm
Laatste deel van het duodenum
Jejenum (geeft lengte aan de darm)
Ileum (kronkeldarm)
o Dikke darm
Blinde darm (caecum; rondje draaien om weer verder te gaan)
Colon ascendens
Colon transversum (2/3 deel)
- Einddarm (rectum):
o Colon transversum (laatste deel)
o Colon descendens
o Cloaca
Rectum -> anus
Sinus urogenitalis -> geslachtsopening
- Bij planteneters veranderingen in verteringsstelsel door de opslag van de benodigde
bacteriën.
- Poortader naar lever (vanaf maag-darmkanaal): kunnen gifstoffen inzitten, moet eerst door
de lever om ontgift te worden voordat het door de grote circulatie gaat.
- Het anale kanaal is ectodermaal en is niet aangesloten op de leverpoortader.
o Bv. zetpil gelijk opgenomen in de grote circulatie i.p.v. eerst door lever.
~1~
, Ontwikkeling mondholte
- Mond uitstaat uit instulping van ectoderm: het stomodeum
o Gaat uiteindelijk lippen en binnenbekleding vormen
o Uit de kieuwbogen worden de kaken en de tong gevormd (dit is dan weer
endodermaal: mengeling in mondholte)
o Ecto-endodermale membraan: oropharyngeale membraan
Gaat vrij snel in regressie: amnionvloeistof nodig voor ontwikkeling longen.
- Aan de achterkant ook instulping: proctodeum
o Ecto-endodermale membraan: cloacale membraan -> uiteindelijk anale membraan
Ontwikkeling primair gehemelte
- Inzakkende neusplacodes zijn gescheiden van mondholte
- Het primaire gehemelte is het restant van het orosonale membraan
o Gaat ook weer verdwijnen
Ontwikkeling secundair gehemelte
- Rondje achter snijtanden is restant van gehemelte
- Processi palatini vanuit ontwikkelde bovenkaak
o Fuseren met neusseptum
o Fuseren met restant primair gehemelte: vormen definitief gehemelte
~2~
HC14: rode draad
Algemene principes vertering
- Mechanimse proces: kauwen, slikken, mengen
- Secretie van veteringssappen
- Enzymatische afbraak van nutriënten
o Wordt bij de mens tijdens het kauwen al toegevoegd (amylase)
o Bij dieren vaak geen enzymen, alleen makkelijk doorslikbaar maken
- Absorptie
- Uitscheiden
- Vetering vs fermentatie: wat je zelf nog kan met je lichaamseigen enzymen vs
Plantenmateriaal kan niet door onszelf verteerd worden
Oerdarm
- Voordarm (t/m uitmonding pancreasafvoer)
o Pharynx (kieuwboogderivaten)
o (Endodermaal (net achter mondholte: ectoderm -> endoderm))
o Luchtwegen
o Slokdarm
o Maag
o Lever
o Pancreas (=alvleesklier)
o Duodenum (12-vingerige darm)
- Middendarm
o Dunne darm
Laatste deel van het duodenum
Jejenum (geeft lengte aan de darm)
Ileum (kronkeldarm)
o Dikke darm
Blinde darm (caecum; rondje draaien om weer verder te gaan)
Colon ascendens
Colon transversum (2/3 deel)
- Einddarm (rectum):
o Colon transversum (laatste deel)
o Colon descendens
o Cloaca
Rectum -> anus
Sinus urogenitalis -> geslachtsopening
- Bij planteneters veranderingen in verteringsstelsel door de opslag van de benodigde
bacteriën.
- Poortader naar lever (vanaf maag-darmkanaal): kunnen gifstoffen inzitten, moet eerst door
de lever om ontgift te worden voordat het door de grote circulatie gaat.
- Het anale kanaal is ectodermaal en is niet aangesloten op de leverpoortader.
o Bv. zetpil gelijk opgenomen in de grote circulatie i.p.v. eerst door lever.
~1~
, Ontwikkeling mondholte
- Mond uitstaat uit instulping van ectoderm: het stomodeum
o Gaat uiteindelijk lippen en binnenbekleding vormen
o Uit de kieuwbogen worden de kaken en de tong gevormd (dit is dan weer
endodermaal: mengeling in mondholte)
o Ecto-endodermale membraan: oropharyngeale membraan
Gaat vrij snel in regressie: amnionvloeistof nodig voor ontwikkeling longen.
- Aan de achterkant ook instulping: proctodeum
o Ecto-endodermale membraan: cloacale membraan -> uiteindelijk anale membraan
Ontwikkeling primair gehemelte
- Inzakkende neusplacodes zijn gescheiden van mondholte
- Het primaire gehemelte is het restant van het orosonale membraan
o Gaat ook weer verdwijnen
Ontwikkeling secundair gehemelte
- Rondje achter snijtanden is restant van gehemelte
- Processi palatini vanuit ontwikkelde bovenkaak
o Fuseren met neusseptum
o Fuseren met restant primair gehemelte: vormen definitief gehemelte
~2~
