Tijd van Wereldoorlogen
* Van 1900-1950
* De Moderne tijd
* Van 1800- heden
* Op de achtergrond zie je een demonstratie van werklozen, het
symbool voor de economische crisis. De tank op de voorgrond
verwijst naar de wereldoorlogen in het tijdvak.
Dit tijdvak heeft acht kenmerkende aspecten:
1 Het voeren van twee wereldoorlogen
Samenvatting Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
Rond 1900 waren er veel technologische ontwikkelingen. De Verenigde Staten stonden model
voor het moderne leven. Maar in Rusland liep de industrialisatie erg achter. In Duitsland
groeide de industrie juist erg snel, en het werd een nieuwe grootmacht. Duitsland had
ambities om koloniën te bezitten, vooral omdat ze de successen van Groot-Brittannië wilden
evenaren, dat het machtigste land ter wereld was. Hiervoor had het een vloot nodig. Frankrijk
en Groot-Brittannië sloten een vriendschapsverdrag: de Entende Cordiale als gevolg van de
wapenwedloop die ontstond tussen Groot-Brittannië en Duitsland over de vloot. In 1892 sloot
Frankrijk een bondgenootschap met Rusland, waardoor Duitsland zat ingeklemd tussen twee
vijanden. Er volgden meer verdragen en langzaam groeide er een bondgenootschap: de
Triple Entente. De angst voor grootmacht Duitsland was de basis hiervoor.
In 1914 stonden twee bondgenootschappen tegenover elkaar: de Triple Entente van de
Geallieerden (Frankrijk, Rusland, Groot-Brittanië) en de Triple Alliantie van de Centralen
(Italië, Duitsland, Oostenrijk-Hongarije). De gelukte moordaanslag op 28 juni 1914 van de Serf
Gravilo Princip op de Oostenrijk-Hongaaarse troonopvolger was aanvankelijk een politieke rel.
Maar op 28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan Servië. Via moderne
communicatiemiddelen werd tevergeefs getracht de oorlog te voorkomen. De
bondgenootschappen traden in werking. Een maand na de moordaanslag kwam het begin van
de oorlog echt op gang. Overal mobiliseerden de legers, want de landen van Europa trokken
ten strijde. Er was optimisme en iedereen dacht snel weer thuis te zijn. De Duitsers trokken op
4 augustus België binnen; het Von Schlieffenplan trad in werking. De opmars van Duitsland
verliep voorspoedig. Begin september zaten ze al in Frankrijk waar een zware strijd werd
gevoerd bij de Marne. De Duitse opmars kwam tot stilstand in een loopgravenoorlog. Er werd
gebruik gemaakt van verschillende nieuwe wapens. Ook in het oosten ging de Duitse opmars
snel. Maar in november 1914 kwam het oostfront vast te liggen en kwam de Duitse opmars
daar tot stilstand.
In het begin van de oorlog was er op zee nauwelijks iets te merken van de oorlog. Pas in 1917
kondigde Duitsland de duikbotenoorlog af waarbij ook schepen van politiek neutrale landen tot
zinken werden gebracht. Voor Amerika was dit in april 1917 de reden om de politiek van
isolationisme los te laten en aan de oorlog deel te nemen. Er kon nu met recht worden
gesproken van een wereldoorlog waarbij nagenoeg alle continenten betrokken waren.
Het oostfront loste op toen Duitsland en Rusland de Vrede van Brest-Litovsk sloten. De Duitse
aanval liep vast aan het westfront door deserterende soldaten. Bovendien was de tegenpartij
versterkt met Amerikaanse troepen. In de herfst van 1918 kwam het einde van de Eerste
Wereldoorlog in zicht. Op 11 november werd na gedwongen aftreden van de Duitse keizer, de
wapenstilstand gesloten. Maar: echte blijdschap was er niet na de beëindiging van de Eerste
Wereldoorlog. Een grote griepgolf kostte aan vele mensen het leven. Op politiek niveau
verliep de afhandeling van de oorlog moeizaam. Met de verliezers- Duitsland, Turkije en
Oostenrijk-Hogarije- werden na de oorlog aparte vredesverdragen gesloten. Oostenrijk-
Hongarije werd door het Verdrag van Saint-Germain flink kleiner. Landen als Hongarije en
Polen ontstonden hierdoor. In het Verdrag van Versailles werd Duitsland als hoofddader van
de oorlog aangewezen en het kreeg zware strafbepalingen opgelegd. Elzas-Lotharingen
moesten ze aan Frankrijk teruggeven. De vloot telde ook nog maar zes schepen. Deze
1
,maatregelen in het verdrag van Versailles toonden aan dat de macht van Duitsland was
gebroken.
De overwinnaars drongen de Duitse regering schuld te erkennen aan WO 1.
Het oprichten van de Volkenbond was een positief gevolg van WO 1. Deze organisatie had tot
doel het bevorderen van vrede en veiligheid in de wereld en het zelfbeschikkingsrecht voor
alle volkeren. Echter, van daadkrachtige politieke invloed was geen sprake.
Na WO 1 hield men er geen rekening mee dat een slechte economische situatie bedreigend
kan zijn voor vrede. Nationale gingen altijd boven internationale belangen. Het was dan ook
bijzonder dat de Verenigde Staten Duitsland financieel te hulp schoten met Dawes-plan,
waardoor economisch herstel weer mogelijk werd. De Amerikanen waren namelijk bang dat
ze niet zouden terugzien van hun oorlogsleningen aan Groot-Brittannië en Frankrijk. Indirect
betekende het niet voldoen van de Duitse herstelbetalingen namelijk dat deze landen op hun
beurt hun schulden aan de Verenigde Staten niet zouden kunnen aflossen. Vanaf 1924 ging
het in Duitsland en daardoor ook in de rest van Europa economisch beter. Duitsland
accepteerde de grenzen van het Vredesverdrag van Versailles met het Verdrag van Locarno
en ook mocht het toetreden tot de Volkenbond. Daarmee leek een definitieve streep te zijn
gezet onder WO 1 en de afhandeling daarvan in de Vrede van Versailles.
Samenvatting Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
De klap van de economische crisis in Europa was voor het eerst in Duitsland voelbaar. In
Duitsland had men te maken met een enorme werkloosheid. Omdat de Republiek van Weimar
geen oplossing bleek te bieden, kregen radicalere politieke stromingen veel aanhang, zoals
de NSDAP en de KPD. Ze kregen binnen twee jaar alle macht in handen en de democratie
was verdwenen. De ideologie van het nationaalsocialisme was racistisch en de bevolking
werd geïndoctrineerd met het idee dat de jood de veroorzaker was van alle ellende; de
gevolgen van de economische crisis, de ontevredenheid over de afwikkeling van WO1 in de
Vrede van Versailles en er werd ook ingespeeld op nationalistische gevoelens. Deze ideologie
was gebaseerd op de 19e-eeuwse rassentheorieën. Nu werd deze gemoderniseerd en
bepaalde je bloed of je recht had op een plek in Duitsland. De Duitsers waren het superieure
ras en waren verheven boven Slavische volkeren.
In het buitenland werd er met verwondering naar de antidemocratische en antisemitistische
politiek in Duitsland gekeken. Ondanks dat er dreiging van het nationaalsocialisme uitging,
mengde men zich niet in de nationale aangelegenheden. In Engeland had men een politiek
van ‘te vriend houden’; appeasement. Frankrijk ondervond economische schade door
stakingen. Echter, de gevolgen van de crisis bleven de Sovjet-Unie bespaard al was er wel
angst voor het groeiend nationaalsocialisme. De Sovjet-Unie werd lid van de Volkenbond,
maar tot een internationaal bondgenootschap kwam het niet.
De nationaalsocialisten hadden de kiezer beloofd de werkloosheid te stoppen. Daarom
werden er overheidsinvesteringen gedaan in werkgelegenheidsplannen, die in werkelijkheid in
dienst stonden van herbewapening. De staatsschulden van Duitsland liepen daardoor zo hoog
op dat de betaling van grondstoffen in gevaar kwam. Hitler streefde naar autarkie en expansie
bij gebrek aan eigen grondstoffen. Er werd daarom naar graanvelden in Oost-Europa gekeken
waar de Duitse bevolking van kon worden gevoed.
De expansie begon en Hitler veroverde verschillende gebieden. Steeds duidelijker werd dat
Hitler op een oorlog aanspoorde, toen hij onder andere Tsjechië veroverde. Stalin was niet
klaar voor confrontatie met Duitsland en stuurde Molotov naar Duitsland om een niet-
aanvalsverdrag te sluiten: het Molotov-Von Ribbentrop-pact.
De Tweede Wereldoorlog begon op 1 september 1939 met de Duitse invasie van Polen. Niet
veel later viel de Sovjet-Unie Polen aan. Terwijl Stalin onder andere Estland en Letland
veroverde, richtte Hitler zich op het Westen. Hij viel Noorwegen aan in april 1940 en op 10 mei
Nederland en België. Ook Frankrijk gaf zich over. In het voorjaar 1941 was de Balkan aan de
beurt, en niet veel later trokken de legers ook de Sovjet-Unie binnen.
Deze opmars stokte echter toen het al vroeg winter werd. De Duitse soldaten vroren dood.
De Verenigde Staten raakten betrokken in de oorlog toen op 7 december 1941 Japanse
vliegtuigen de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbor aanvielen. Japan was bondgenoot van
Duitsland. Het land veroverde in rap tempo Zuid-oost Azië, waaronder Europese koloniën.
De oorlog breidde zich over steeds meer continenten uit. In 1943 keerden de Duitse kansen in
2
, de oorlog. De Russen versloegen de Duitsers bij Stalingrad, waarna de Geallieerde opmars
richting Duitsland inzette.
Na lang aandringen van Stalin kwam er op 6 juni 1944 een tweede front in Europa.
Geallieerde legers kwamen via Noord-Frankrijk en rukten op naar Duitsland. In het voorjaar
van 1945 trokken de Geallieerde legers Duitsland binnen. Op dat moment waren de Russen
ook in Duitsland aanbeland. Ze veroverden Berlijn. Uiteindelijk tekende Duitsland de
overgave. In het westen was hiermee officieel de oorlog voorbij. Terwijl in juli de geallieerde
leiders Stalin, Truman en Attlee confereerden in Potsdam over de denazificatie van Duitsland
en de toekomstige grenzen van Europa, vochten in Zuid-Oost Azië de geallieerde legers nog
tegen Japan. Uiteindelijk capituleerde Japan, na het gooien van twee atoombommen door
Amerika op twee Japanse steden. Cijfers over hoeveel mensen als gevolg van de Tweede
Wereldoorlog stierven, lopen uiteen van 50 tot 70 miljoen.
Wereldoorlog: Oorlog tussen veel staten en gevoerd op mondiale schaal.
Triple Entente: Alliantie tussen Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland uit 1917.
Triple Alliantie: Een verdrag tussen het Duitse Keizerrijk, Oostenrijk-Hongarije en Italië uit
1882. De landen spraken af om elkaar te steunen in het geval van een aanval op een van
hen door twee of meer grootmachten.
Entente Cordiale: Verdrag tussen Groot- Brittannië en Frankrijk uit 1904 over de
invloedsferen in Afrika. Indirect werd afgesproken om, wanneer Duitsland of één van har
partners zou mobiliseren, Duitsland onmiddellijk op twee fronten aan te vallen.
Verdrag van Versailles: Het verdrag waarmee in 1919/1920 de Eerste Wereldoorlog formeel
werd beëindigd.
Isolationisme: Politiek waarbij een land zich niet richt op aangelegenheden in andere landen,
zonder zich van het buitenland af te keren.
Volkenbond: Voorloper van de Verenigde naties, opgericht in 1921.
Vrede van Brest-Litovsk: Vredesverdrag tussen de communisten in Rusland en Duitsland, in
maart 1918. Als gevolg hiervan stapte Rusland uit de Eerste Wereldoorlog wat voor Duitsland
het einde van de tweefrontenoorlog betekende.
Dawes- plan: Een overeenkomst uit 1924 die het mogelijk moest maken dat Duitsland zijn
herstelbetaling kon doen.
Appeasement: Term voor de buitenlandse politiek van de Britse premier Chamberlain ten
opzichte van Duitsland in de periode 1937-1939, gericht op het vermijden van conflicten.
Volksfront: Een samenwerkingsverband van linkse politieke partijen en organisaties.
Anschluss: Letterlijk: aansluiting. De annexatie van Oostenrijk door Duitsland in 1938.
Conferatie van München: Verdrag uit 1938 tussen Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland en
Italië waarin de annexatie van Sudetenland11 door Duitsland wed geaccepteerd.
november
Molotov-Von
1904: Ribbentrop-pact: Een niet-aanvalsverdrag
1918: tussen Duitsland en de Sovjet- Unie
uitEntente
1939. Wapenstilstand
Cordiale WO1
1914: Begin
Eerste 1918: Vrede
1904/1905: 28 juni 1914:
Wereldoorlog1917: VS
van Brest- Augustus
Russisch/Japans Moordaanslag gaan
Litovsk 1919: Vrede
e oorlog. Sarajevo deelnamen
aan WO1 van Versailles
Oprichting
Doema
1907: 9 november 1918:
1900 Triple 1910 1915 Oprichting
1917 1919 1921 1923
Entente Republiek van
Weimar
Tijdsbalk Eerste Wereldoorlog
3
* Van 1900-1950
* De Moderne tijd
* Van 1800- heden
* Op de achtergrond zie je een demonstratie van werklozen, het
symbool voor de economische crisis. De tank op de voorgrond
verwijst naar de wereldoorlogen in het tijdvak.
Dit tijdvak heeft acht kenmerkende aspecten:
1 Het voeren van twee wereldoorlogen
Samenvatting Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
Rond 1900 waren er veel technologische ontwikkelingen. De Verenigde Staten stonden model
voor het moderne leven. Maar in Rusland liep de industrialisatie erg achter. In Duitsland
groeide de industrie juist erg snel, en het werd een nieuwe grootmacht. Duitsland had
ambities om koloniën te bezitten, vooral omdat ze de successen van Groot-Brittannië wilden
evenaren, dat het machtigste land ter wereld was. Hiervoor had het een vloot nodig. Frankrijk
en Groot-Brittannië sloten een vriendschapsverdrag: de Entende Cordiale als gevolg van de
wapenwedloop die ontstond tussen Groot-Brittannië en Duitsland over de vloot. In 1892 sloot
Frankrijk een bondgenootschap met Rusland, waardoor Duitsland zat ingeklemd tussen twee
vijanden. Er volgden meer verdragen en langzaam groeide er een bondgenootschap: de
Triple Entente. De angst voor grootmacht Duitsland was de basis hiervoor.
In 1914 stonden twee bondgenootschappen tegenover elkaar: de Triple Entente van de
Geallieerden (Frankrijk, Rusland, Groot-Brittanië) en de Triple Alliantie van de Centralen
(Italië, Duitsland, Oostenrijk-Hongarije). De gelukte moordaanslag op 28 juni 1914 van de Serf
Gravilo Princip op de Oostenrijk-Hongaaarse troonopvolger was aanvankelijk een politieke rel.
Maar op 28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan Servië. Via moderne
communicatiemiddelen werd tevergeefs getracht de oorlog te voorkomen. De
bondgenootschappen traden in werking. Een maand na de moordaanslag kwam het begin van
de oorlog echt op gang. Overal mobiliseerden de legers, want de landen van Europa trokken
ten strijde. Er was optimisme en iedereen dacht snel weer thuis te zijn. De Duitsers trokken op
4 augustus België binnen; het Von Schlieffenplan trad in werking. De opmars van Duitsland
verliep voorspoedig. Begin september zaten ze al in Frankrijk waar een zware strijd werd
gevoerd bij de Marne. De Duitse opmars kwam tot stilstand in een loopgravenoorlog. Er werd
gebruik gemaakt van verschillende nieuwe wapens. Ook in het oosten ging de Duitse opmars
snel. Maar in november 1914 kwam het oostfront vast te liggen en kwam de Duitse opmars
daar tot stilstand.
In het begin van de oorlog was er op zee nauwelijks iets te merken van de oorlog. Pas in 1917
kondigde Duitsland de duikbotenoorlog af waarbij ook schepen van politiek neutrale landen tot
zinken werden gebracht. Voor Amerika was dit in april 1917 de reden om de politiek van
isolationisme los te laten en aan de oorlog deel te nemen. Er kon nu met recht worden
gesproken van een wereldoorlog waarbij nagenoeg alle continenten betrokken waren.
Het oostfront loste op toen Duitsland en Rusland de Vrede van Brest-Litovsk sloten. De Duitse
aanval liep vast aan het westfront door deserterende soldaten. Bovendien was de tegenpartij
versterkt met Amerikaanse troepen. In de herfst van 1918 kwam het einde van de Eerste
Wereldoorlog in zicht. Op 11 november werd na gedwongen aftreden van de Duitse keizer, de
wapenstilstand gesloten. Maar: echte blijdschap was er niet na de beëindiging van de Eerste
Wereldoorlog. Een grote griepgolf kostte aan vele mensen het leven. Op politiek niveau
verliep de afhandeling van de oorlog moeizaam. Met de verliezers- Duitsland, Turkije en
Oostenrijk-Hogarije- werden na de oorlog aparte vredesverdragen gesloten. Oostenrijk-
Hongarije werd door het Verdrag van Saint-Germain flink kleiner. Landen als Hongarije en
Polen ontstonden hierdoor. In het Verdrag van Versailles werd Duitsland als hoofddader van
de oorlog aangewezen en het kreeg zware strafbepalingen opgelegd. Elzas-Lotharingen
moesten ze aan Frankrijk teruggeven. De vloot telde ook nog maar zes schepen. Deze
1
,maatregelen in het verdrag van Versailles toonden aan dat de macht van Duitsland was
gebroken.
De overwinnaars drongen de Duitse regering schuld te erkennen aan WO 1.
Het oprichten van de Volkenbond was een positief gevolg van WO 1. Deze organisatie had tot
doel het bevorderen van vrede en veiligheid in de wereld en het zelfbeschikkingsrecht voor
alle volkeren. Echter, van daadkrachtige politieke invloed was geen sprake.
Na WO 1 hield men er geen rekening mee dat een slechte economische situatie bedreigend
kan zijn voor vrede. Nationale gingen altijd boven internationale belangen. Het was dan ook
bijzonder dat de Verenigde Staten Duitsland financieel te hulp schoten met Dawes-plan,
waardoor economisch herstel weer mogelijk werd. De Amerikanen waren namelijk bang dat
ze niet zouden terugzien van hun oorlogsleningen aan Groot-Brittannië en Frankrijk. Indirect
betekende het niet voldoen van de Duitse herstelbetalingen namelijk dat deze landen op hun
beurt hun schulden aan de Verenigde Staten niet zouden kunnen aflossen. Vanaf 1924 ging
het in Duitsland en daardoor ook in de rest van Europa economisch beter. Duitsland
accepteerde de grenzen van het Vredesverdrag van Versailles met het Verdrag van Locarno
en ook mocht het toetreden tot de Volkenbond. Daarmee leek een definitieve streep te zijn
gezet onder WO 1 en de afhandeling daarvan in de Vrede van Versailles.
Samenvatting Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
De klap van de economische crisis in Europa was voor het eerst in Duitsland voelbaar. In
Duitsland had men te maken met een enorme werkloosheid. Omdat de Republiek van Weimar
geen oplossing bleek te bieden, kregen radicalere politieke stromingen veel aanhang, zoals
de NSDAP en de KPD. Ze kregen binnen twee jaar alle macht in handen en de democratie
was verdwenen. De ideologie van het nationaalsocialisme was racistisch en de bevolking
werd geïndoctrineerd met het idee dat de jood de veroorzaker was van alle ellende; de
gevolgen van de economische crisis, de ontevredenheid over de afwikkeling van WO1 in de
Vrede van Versailles en er werd ook ingespeeld op nationalistische gevoelens. Deze ideologie
was gebaseerd op de 19e-eeuwse rassentheorieën. Nu werd deze gemoderniseerd en
bepaalde je bloed of je recht had op een plek in Duitsland. De Duitsers waren het superieure
ras en waren verheven boven Slavische volkeren.
In het buitenland werd er met verwondering naar de antidemocratische en antisemitistische
politiek in Duitsland gekeken. Ondanks dat er dreiging van het nationaalsocialisme uitging,
mengde men zich niet in de nationale aangelegenheden. In Engeland had men een politiek
van ‘te vriend houden’; appeasement. Frankrijk ondervond economische schade door
stakingen. Echter, de gevolgen van de crisis bleven de Sovjet-Unie bespaard al was er wel
angst voor het groeiend nationaalsocialisme. De Sovjet-Unie werd lid van de Volkenbond,
maar tot een internationaal bondgenootschap kwam het niet.
De nationaalsocialisten hadden de kiezer beloofd de werkloosheid te stoppen. Daarom
werden er overheidsinvesteringen gedaan in werkgelegenheidsplannen, die in werkelijkheid in
dienst stonden van herbewapening. De staatsschulden van Duitsland liepen daardoor zo hoog
op dat de betaling van grondstoffen in gevaar kwam. Hitler streefde naar autarkie en expansie
bij gebrek aan eigen grondstoffen. Er werd daarom naar graanvelden in Oost-Europa gekeken
waar de Duitse bevolking van kon worden gevoed.
De expansie begon en Hitler veroverde verschillende gebieden. Steeds duidelijker werd dat
Hitler op een oorlog aanspoorde, toen hij onder andere Tsjechië veroverde. Stalin was niet
klaar voor confrontatie met Duitsland en stuurde Molotov naar Duitsland om een niet-
aanvalsverdrag te sluiten: het Molotov-Von Ribbentrop-pact.
De Tweede Wereldoorlog begon op 1 september 1939 met de Duitse invasie van Polen. Niet
veel later viel de Sovjet-Unie Polen aan. Terwijl Stalin onder andere Estland en Letland
veroverde, richtte Hitler zich op het Westen. Hij viel Noorwegen aan in april 1940 en op 10 mei
Nederland en België. Ook Frankrijk gaf zich over. In het voorjaar 1941 was de Balkan aan de
beurt, en niet veel later trokken de legers ook de Sovjet-Unie binnen.
Deze opmars stokte echter toen het al vroeg winter werd. De Duitse soldaten vroren dood.
De Verenigde Staten raakten betrokken in de oorlog toen op 7 december 1941 Japanse
vliegtuigen de Amerikaanse vlootbasis Pearl Harbor aanvielen. Japan was bondgenoot van
Duitsland. Het land veroverde in rap tempo Zuid-oost Azië, waaronder Europese koloniën.
De oorlog breidde zich over steeds meer continenten uit. In 1943 keerden de Duitse kansen in
2
, de oorlog. De Russen versloegen de Duitsers bij Stalingrad, waarna de Geallieerde opmars
richting Duitsland inzette.
Na lang aandringen van Stalin kwam er op 6 juni 1944 een tweede front in Europa.
Geallieerde legers kwamen via Noord-Frankrijk en rukten op naar Duitsland. In het voorjaar
van 1945 trokken de Geallieerde legers Duitsland binnen. Op dat moment waren de Russen
ook in Duitsland aanbeland. Ze veroverden Berlijn. Uiteindelijk tekende Duitsland de
overgave. In het westen was hiermee officieel de oorlog voorbij. Terwijl in juli de geallieerde
leiders Stalin, Truman en Attlee confereerden in Potsdam over de denazificatie van Duitsland
en de toekomstige grenzen van Europa, vochten in Zuid-Oost Azië de geallieerde legers nog
tegen Japan. Uiteindelijk capituleerde Japan, na het gooien van twee atoombommen door
Amerika op twee Japanse steden. Cijfers over hoeveel mensen als gevolg van de Tweede
Wereldoorlog stierven, lopen uiteen van 50 tot 70 miljoen.
Wereldoorlog: Oorlog tussen veel staten en gevoerd op mondiale schaal.
Triple Entente: Alliantie tussen Groot-Brittannië, Frankrijk en Rusland uit 1917.
Triple Alliantie: Een verdrag tussen het Duitse Keizerrijk, Oostenrijk-Hongarije en Italië uit
1882. De landen spraken af om elkaar te steunen in het geval van een aanval op een van
hen door twee of meer grootmachten.
Entente Cordiale: Verdrag tussen Groot- Brittannië en Frankrijk uit 1904 over de
invloedsferen in Afrika. Indirect werd afgesproken om, wanneer Duitsland of één van har
partners zou mobiliseren, Duitsland onmiddellijk op twee fronten aan te vallen.
Verdrag van Versailles: Het verdrag waarmee in 1919/1920 de Eerste Wereldoorlog formeel
werd beëindigd.
Isolationisme: Politiek waarbij een land zich niet richt op aangelegenheden in andere landen,
zonder zich van het buitenland af te keren.
Volkenbond: Voorloper van de Verenigde naties, opgericht in 1921.
Vrede van Brest-Litovsk: Vredesverdrag tussen de communisten in Rusland en Duitsland, in
maart 1918. Als gevolg hiervan stapte Rusland uit de Eerste Wereldoorlog wat voor Duitsland
het einde van de tweefrontenoorlog betekende.
Dawes- plan: Een overeenkomst uit 1924 die het mogelijk moest maken dat Duitsland zijn
herstelbetaling kon doen.
Appeasement: Term voor de buitenlandse politiek van de Britse premier Chamberlain ten
opzichte van Duitsland in de periode 1937-1939, gericht op het vermijden van conflicten.
Volksfront: Een samenwerkingsverband van linkse politieke partijen en organisaties.
Anschluss: Letterlijk: aansluiting. De annexatie van Oostenrijk door Duitsland in 1938.
Conferatie van München: Verdrag uit 1938 tussen Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland en
Italië waarin de annexatie van Sudetenland11 door Duitsland wed geaccepteerd.
november
Molotov-Von
1904: Ribbentrop-pact: Een niet-aanvalsverdrag
1918: tussen Duitsland en de Sovjet- Unie
uitEntente
1939. Wapenstilstand
Cordiale WO1
1914: Begin
Eerste 1918: Vrede
1904/1905: 28 juni 1914:
Wereldoorlog1917: VS
van Brest- Augustus
Russisch/Japans Moordaanslag gaan
Litovsk 1919: Vrede
e oorlog. Sarajevo deelnamen
aan WO1 van Versailles
Oprichting
Doema
1907: 9 november 1918:
1900 Triple 1910 1915 Oprichting
1917 1919 1921 1923
Entente Republiek van
Weimar
Tijdsbalk Eerste Wereldoorlog
3
