Leerdoelen Persoonlijkheidsstoornissen
Deeltentamen 2
2018 – 2019
,College 8
De symptomen en het klinisch beeld van borderline persoonlijkheidsstoornis
kunnen beschrijven.
Symptomen BPS (minimaal 5):
1. Extreme verlatingsangst
2. Intense & instabiele relaties
3. Identiteitsstoornis
4. Zelfbeschadigende impulsiviteit
5. Suïcidaal & zelfverwondingsgedrag
6. Affectieve instabiliteit
7. Chronische gevoel van leegte
8. Ongepaste woede
9. Stress-gerelateerde paranoïde overtuigingen of ernstige dissociatie
Klinisch beeld
- Lage kwaliteit van het leven
- Hoge maatschappelijke kosten
- Hoog suïcide percentage (ongeveer 10%)
- Drug/alcoholmisbruik, criminaliteit, intergenerationele overdracht
- Meest alarmerende symptomen (impulsieve) verminderen met de tijd (en daarmee
verdwijnt diagnose)
o Lage kwaliteit leven & slecht maatschappelijk functioneren blijft (affectieve
symptomen)
- Kwetsbaarheid x omgeving BPS
- Prevalentie 1 – 2 %
o Meeste vrouw (misschien omdat zij eerder hulp zoeken)
o Meer in grote steden en ontwikkelde landen
Meest karakteristiek verschijnsel: Affectieve Instabiliteit (AI): hyperresponsiviteit
Meest karakteristieke gedrag: Chronische zelfbeschadiging/overdosis.
Het patroon in de co-morbiditeit van borderline persoonlijkheidsstoornis kunnen
uitleggen.
BPS & ADHD: overlap symptomen als hyperactiviteit, affectdisregulatie, woede-uitbarstingen,
concentratieproblemen, impulsregulatieproblemen en relatieproblemen.
BPS & Stemmingsstoornissen: overlap symptomen is groot (moodswings).
Echter kan het niet opgelost worden met antidepressiva (reageren hier inconsistent op)
BPS-patiënt ervaren continu abnormaliteiten in hun mood.
Abnormaliteiten in mood is 1 van de vele symptomen van BPS, niet HET symptoom
BPS & verslavingsproblematiek: impulsiviteit. In adolescentie is een fase van experimenteren met
drugs. Bij veel jongeren met kenmerken van BPS is het risico van verslaving groter.
Ook is zelfmedicatie een groot risico.
, BPS & bipolair: mood instabiliteit
BPS-patiënten hebben geen manische/hypomane episode (wanneer wel is t wel BPS?)
BPS-patiënten hebben geen familiaire achtergrond met bipolair (wel met verslaving, ASPS en
depressie).
Weinig bewijs dat medicatie helpt.
BPS & PTSS: veel patiënten hebben trauma meegemaakt
Echter niet allemaal
BPS-patiënten voldoen vaak niet aan diagnose PTSS
1/3e die trauma meemaakt ontwikkelt ook echt BPS met symptomen van herbeleven
jeugdherinneringen
De verschillende theorieën van borderline persoonlijkheidsstoornis kunnen
beschrijven en de empirische evidentie ervoor kunnen vergelijken.
1. Kernberg’s object-relatie theorie van BPS (TFP)
- Splitting staat centraal
- Nadruk op representaties van vroegere relaties (cognitie naast driften)
- Representaties sturen latere relaties en het zelfgevoel
- Baby is psychotisch, Peuter is borderline, kleuter neurotisch en volwassene rijp.
Persoonlijkheids- Identiteitsintegratie Afweer Realiteitstoetsing
Organisatie
(Rijp) + Rijp +
Neurotisch + Neurotisch +
Borderline - Primitief +/-
(stressafhankelijk)
Psychotisch - Primitief -
Splitting is het afweermechanisme waarbij het goede en slechte zelf/ander representaties
gescheiden worden (alleen maar goed, of alleen maar slecht).
De drijfveer is de angst dat slechte representaties de goede vernietigen
Splitting zou veel BPS-trekken verklaren
Onvoldoende empirische evidentie voor:
- 1-op-1 relatie ontwikkelingsfase en psychopathologie
Deeltentamen 2
2018 – 2019
,College 8
De symptomen en het klinisch beeld van borderline persoonlijkheidsstoornis
kunnen beschrijven.
Symptomen BPS (minimaal 5):
1. Extreme verlatingsangst
2. Intense & instabiele relaties
3. Identiteitsstoornis
4. Zelfbeschadigende impulsiviteit
5. Suïcidaal & zelfverwondingsgedrag
6. Affectieve instabiliteit
7. Chronische gevoel van leegte
8. Ongepaste woede
9. Stress-gerelateerde paranoïde overtuigingen of ernstige dissociatie
Klinisch beeld
- Lage kwaliteit van het leven
- Hoge maatschappelijke kosten
- Hoog suïcide percentage (ongeveer 10%)
- Drug/alcoholmisbruik, criminaliteit, intergenerationele overdracht
- Meest alarmerende symptomen (impulsieve) verminderen met de tijd (en daarmee
verdwijnt diagnose)
o Lage kwaliteit leven & slecht maatschappelijk functioneren blijft (affectieve
symptomen)
- Kwetsbaarheid x omgeving BPS
- Prevalentie 1 – 2 %
o Meeste vrouw (misschien omdat zij eerder hulp zoeken)
o Meer in grote steden en ontwikkelde landen
Meest karakteristiek verschijnsel: Affectieve Instabiliteit (AI): hyperresponsiviteit
Meest karakteristieke gedrag: Chronische zelfbeschadiging/overdosis.
Het patroon in de co-morbiditeit van borderline persoonlijkheidsstoornis kunnen
uitleggen.
BPS & ADHD: overlap symptomen als hyperactiviteit, affectdisregulatie, woede-uitbarstingen,
concentratieproblemen, impulsregulatieproblemen en relatieproblemen.
BPS & Stemmingsstoornissen: overlap symptomen is groot (moodswings).
Echter kan het niet opgelost worden met antidepressiva (reageren hier inconsistent op)
BPS-patiënt ervaren continu abnormaliteiten in hun mood.
Abnormaliteiten in mood is 1 van de vele symptomen van BPS, niet HET symptoom
BPS & verslavingsproblematiek: impulsiviteit. In adolescentie is een fase van experimenteren met
drugs. Bij veel jongeren met kenmerken van BPS is het risico van verslaving groter.
Ook is zelfmedicatie een groot risico.
, BPS & bipolair: mood instabiliteit
BPS-patiënten hebben geen manische/hypomane episode (wanneer wel is t wel BPS?)
BPS-patiënten hebben geen familiaire achtergrond met bipolair (wel met verslaving, ASPS en
depressie).
Weinig bewijs dat medicatie helpt.
BPS & PTSS: veel patiënten hebben trauma meegemaakt
Echter niet allemaal
BPS-patiënten voldoen vaak niet aan diagnose PTSS
1/3e die trauma meemaakt ontwikkelt ook echt BPS met symptomen van herbeleven
jeugdherinneringen
De verschillende theorieën van borderline persoonlijkheidsstoornis kunnen
beschrijven en de empirische evidentie ervoor kunnen vergelijken.
1. Kernberg’s object-relatie theorie van BPS (TFP)
- Splitting staat centraal
- Nadruk op representaties van vroegere relaties (cognitie naast driften)
- Representaties sturen latere relaties en het zelfgevoel
- Baby is psychotisch, Peuter is borderline, kleuter neurotisch en volwassene rijp.
Persoonlijkheids- Identiteitsintegratie Afweer Realiteitstoetsing
Organisatie
(Rijp) + Rijp +
Neurotisch + Neurotisch +
Borderline - Primitief +/-
(stressafhankelijk)
Psychotisch - Primitief -
Splitting is het afweermechanisme waarbij het goede en slechte zelf/ander representaties
gescheiden worden (alleen maar goed, of alleen maar slecht).
De drijfveer is de angst dat slechte representaties de goede vernietigen
Splitting zou veel BPS-trekken verklaren
Onvoldoende empirische evidentie voor:
- 1-op-1 relatie ontwikkelingsfase en psychopathologie
