Information Design
Anouk de Groot
Inhoud
College 1: Inleiding: Geen tentamenstof!!..........................................................................................2
Steehouder (2016): Geen tentamenstof!!......................................................................................2
Thema 1: Informeren met (online) tekst.................................................................................................4
College 2: Lezen in offline en online settings......................................................................................4
College 3: Ontwerpopdracht: Geen tentamenstof!!.........................................................................12
Steehouder (2016): Geen tentamenstof!!....................................................................................12
College 4: Informatieverwerking in schema’s...................................................................................15
Anderson (2004)...........................................................................................................................16
College 5: De rol van voorkennis.......................................................................................................23
Wassenburg, De Koning, Bos & Van der Schoot (2020)................................................................27
College 6: Affectieve verwerking.......................................................................................................32
Thema 2: Beeld en multimodaliteit......................................................................................................38
College 7: soorten visualisaties en visuele verwerking.....................................................................38
Dur (2014).....................................................................................................................................38
College 8: Ontwerp en multimodaliteit............................................................................................49
College 9: Ontwerpprincipes voor infographics................................................................................59
College 10: Misleidende visualisaties................................................................................................67
College 11: Pre-testen.......................................................................................................................76
,College 1: Inleiding: Geen tentamenstof!!
Steehouder (2016): Geen tentamenstof!!
Schrijfproces en evaluatie
Schrijfproces
Oriënteren
Plannen
Schrijven
Redigeren
Afwerken
samenwerken
Oriënteren – communicatieve doelen
Met een communicatief doel streef je naar verandering in cognitie bij lezer
Functionele analyse
Specificatie van doelen, doelgroepen, onderwerpen, beleidsdoelstellingen op basis van
inhoud en contextanalyse
“Evaluatie van informatieve documenten om te achterhalen wat eraan mankeert”
Aangaande toepassing bij communicatief ontwerpen:
Dus: functionele analyse wordt vaak achteraf (in stadium van test en revisie)
toegepast
Maar: vooraf (in ontwerpstadium) is beter!
o Zorg ervoor dat je van te voren nadenkt over je doelen, doelgroep en hoe je
doelen bij je doelgroep bereikt
Uitgangspunt: onderdelen van het document moeten bijdragen aan het doel
Eisen aan inhoud, structuur, stijl, vorm, opgevat als:
o Beoogd communicatief effect (doel): informatief, instructief, persuasief,
motiverend, affectief
o Onderwerpen ten aanzien waarvan dat effect bereikt moet worden
o Doelgroep(en) waarbij dat effect bereikt moet worden
o Verder strekkende doel (beleidsdoel) dat bereikt moet worden
Stadia functionele analyse
1. Nagaan voor wie het document precies bedoeld is.
2. Het formuleren van de doelen.
3. Vereisten opstellen waaraan het document moet voldoen (op basis van de doelen).
4. Nagaan in hoeverre het document aan de eisen voldoet
,Slotboodschap functionele analyse: Een functionele analyse is vooral geschikt om problemen
op globaal niveau te signaleren, maar is minder geschikt voor het identificeren van lokale
problemen.
, Thema 1: Informeren met (online) tekst
College 2: Lezen in offline en online settings
Op welke manieren nemen mensen informatie tot zich, en wat zijn de verschillen tussen
online en offline informatieverwerking?
Denk je dat er een verschil is tussen online en offline lezen? Van een scherm of papier?
Of hypertekst? Tekst van een site of lineaire tekst?
Vandaag gaan we kijken naar 3 artikelen
Mangen et al (2013)
o Lineaire tekst: lezen op papier vs. lezen van scherm
Singer-Trakhman et al. (2022)
o Lineaire multimodale tekst: papier vs. scherm
Kruikemeier et al. (2018)
o Hypertekst: de rol van visuele aandacht
o Papieren krant of website van krant
o Effect op manier hoe je info verwerkt en begrip van informatie
Mangen et al (2013): Reading linear texts on paper versus computer screen: effects on
reading comprehension
Onafhankelijke variabele: ene groep laten lezen van papier en andere groep van
scherm. Dat manipuleer je.
Afhankelijk: waar het effect op heeft. reading comprehension = tekstbegrip
Centrale claim theoretisch kader:
“Wanneer je van papier leest, leidt dit tot een beter tekstbegrip dan wanneer je van een
scherm leest”
Hoe tekstbegrip meten?
Inschatting van begrip (denk je dat jij de tekst hebt begrepen?) vs. daadwerkelijk
begrip (inhoudelijke vragen stellen)
MC test (meer antwoorden goed is wss meer begrip)
Leestijd (sneller lezen beter begrip), recall (herinneren wat er in de tekst voor
kwam beter begrip), soort recall (herinneren vs. weten, reproduceren vs.
toepassen in nieuwe context beter begrip, want als je de info kan toepassen in
nieuwe context heb je beter begrip)
Efficiëntie (leestijd gekoppeld aan recall), snel lezen beter begrip? Hangt ook af van
hoeveel hij/zij heeft onthouden
Waarom krijg je van lezen van papier beter begrip dan van scherm?
We leren lezen op papier
Minder afgeleid
Materieel: in je handen, visuele waarnemen en je kan het voelen, meerdere
sensorische waarnemingen en meer concentreren
Scherm licht is vermoeiend
Lastiger navigeren bij hypertekst
Anouk de Groot
Inhoud
College 1: Inleiding: Geen tentamenstof!!..........................................................................................2
Steehouder (2016): Geen tentamenstof!!......................................................................................2
Thema 1: Informeren met (online) tekst.................................................................................................4
College 2: Lezen in offline en online settings......................................................................................4
College 3: Ontwerpopdracht: Geen tentamenstof!!.........................................................................12
Steehouder (2016): Geen tentamenstof!!....................................................................................12
College 4: Informatieverwerking in schema’s...................................................................................15
Anderson (2004)...........................................................................................................................16
College 5: De rol van voorkennis.......................................................................................................23
Wassenburg, De Koning, Bos & Van der Schoot (2020)................................................................27
College 6: Affectieve verwerking.......................................................................................................32
Thema 2: Beeld en multimodaliteit......................................................................................................38
College 7: soorten visualisaties en visuele verwerking.....................................................................38
Dur (2014).....................................................................................................................................38
College 8: Ontwerp en multimodaliteit............................................................................................49
College 9: Ontwerpprincipes voor infographics................................................................................59
College 10: Misleidende visualisaties................................................................................................67
College 11: Pre-testen.......................................................................................................................76
,College 1: Inleiding: Geen tentamenstof!!
Steehouder (2016): Geen tentamenstof!!
Schrijfproces en evaluatie
Schrijfproces
Oriënteren
Plannen
Schrijven
Redigeren
Afwerken
samenwerken
Oriënteren – communicatieve doelen
Met een communicatief doel streef je naar verandering in cognitie bij lezer
Functionele analyse
Specificatie van doelen, doelgroepen, onderwerpen, beleidsdoelstellingen op basis van
inhoud en contextanalyse
“Evaluatie van informatieve documenten om te achterhalen wat eraan mankeert”
Aangaande toepassing bij communicatief ontwerpen:
Dus: functionele analyse wordt vaak achteraf (in stadium van test en revisie)
toegepast
Maar: vooraf (in ontwerpstadium) is beter!
o Zorg ervoor dat je van te voren nadenkt over je doelen, doelgroep en hoe je
doelen bij je doelgroep bereikt
Uitgangspunt: onderdelen van het document moeten bijdragen aan het doel
Eisen aan inhoud, structuur, stijl, vorm, opgevat als:
o Beoogd communicatief effect (doel): informatief, instructief, persuasief,
motiverend, affectief
o Onderwerpen ten aanzien waarvan dat effect bereikt moet worden
o Doelgroep(en) waarbij dat effect bereikt moet worden
o Verder strekkende doel (beleidsdoel) dat bereikt moet worden
Stadia functionele analyse
1. Nagaan voor wie het document precies bedoeld is.
2. Het formuleren van de doelen.
3. Vereisten opstellen waaraan het document moet voldoen (op basis van de doelen).
4. Nagaan in hoeverre het document aan de eisen voldoet
,Slotboodschap functionele analyse: Een functionele analyse is vooral geschikt om problemen
op globaal niveau te signaleren, maar is minder geschikt voor het identificeren van lokale
problemen.
, Thema 1: Informeren met (online) tekst
College 2: Lezen in offline en online settings
Op welke manieren nemen mensen informatie tot zich, en wat zijn de verschillen tussen
online en offline informatieverwerking?
Denk je dat er een verschil is tussen online en offline lezen? Van een scherm of papier?
Of hypertekst? Tekst van een site of lineaire tekst?
Vandaag gaan we kijken naar 3 artikelen
Mangen et al (2013)
o Lineaire tekst: lezen op papier vs. lezen van scherm
Singer-Trakhman et al. (2022)
o Lineaire multimodale tekst: papier vs. scherm
Kruikemeier et al. (2018)
o Hypertekst: de rol van visuele aandacht
o Papieren krant of website van krant
o Effect op manier hoe je info verwerkt en begrip van informatie
Mangen et al (2013): Reading linear texts on paper versus computer screen: effects on
reading comprehension
Onafhankelijke variabele: ene groep laten lezen van papier en andere groep van
scherm. Dat manipuleer je.
Afhankelijk: waar het effect op heeft. reading comprehension = tekstbegrip
Centrale claim theoretisch kader:
“Wanneer je van papier leest, leidt dit tot een beter tekstbegrip dan wanneer je van een
scherm leest”
Hoe tekstbegrip meten?
Inschatting van begrip (denk je dat jij de tekst hebt begrepen?) vs. daadwerkelijk
begrip (inhoudelijke vragen stellen)
MC test (meer antwoorden goed is wss meer begrip)
Leestijd (sneller lezen beter begrip), recall (herinneren wat er in de tekst voor
kwam beter begrip), soort recall (herinneren vs. weten, reproduceren vs.
toepassen in nieuwe context beter begrip, want als je de info kan toepassen in
nieuwe context heb je beter begrip)
Efficiëntie (leestijd gekoppeld aan recall), snel lezen beter begrip? Hangt ook af van
hoeveel hij/zij heeft onthouden
Waarom krijg je van lezen van papier beter begrip dan van scherm?
We leren lezen op papier
Minder afgeleid
Materieel: in je handen, visuele waarnemen en je kan het voelen, meerdere
sensorische waarnemingen en meer concentreren
Scherm licht is vermoeiend
Lastiger navigeren bij hypertekst
