Onderdeel 7 Werkcollege 3 Geheugen
Inleiding Patiënten krijgen veel verschillende soorten informatie over hun gezondheidstoestand te
verwerken. Over sommige onderwerpen wordt bewust en gericht voorlichting gegeven aan de
patiënt, zodat de patiënt die informatie voor korte (hoe verloopt de operatie van morgen) of langere
tijd (welke medicatie is wanneer en waarom belangrijk, en op welke bijwerkingen moet ik bedacht
zijn) onthoudt. Omdat de patiënt die informatie later weer moet gebruiken is het van belang op
welke manier de voorlichting wordt gegeven. Dat betekent dat verpleegkundigen moeten weten hoe
het geheugen werkt en hoe er rekening gehouden kan worden met de mogelijkheden en
beperkingen van het geheugen.
Doelen De student kan:
1. beschrijven hoe informatie in het sensorisch, het werkgeheugen en het langetermijngeheugen
verwerkt wordt;
2. beschrijven hoe informatie uit het geheugen teruggehaald wordt;
3. de begrippen ‘impliciet geheugen’ en ‘expliciet geheugen’ uitleggen;
4. beschrijven welke problemen kunnen optreden bij het opslaan en terughalen van herinneringen;
5. concrete aanbevelingen geven om het onthouden/ opslaan van informatie bij patiënten te
bevorderen.
Voorbereiding Zimbardo PG, Weber AG, Johnson RL. Psychologie, een inleiding. 8ste editie.
Amsterdam: Pearson Education Benelux; 2017.
Hoofdstuk 5: Geheugen, vanaf het begin tot en met paragraaf 5.4.3 Blokkades:
toegangsproblemen.
Les 3 Geheugen
Definitie geheugen:
- Cognitief systeem dat informatie codeert en opslaat en weer terughaalt.
- Secteren, indentificeren, labelen
- Constructief systeem dat informatie interpreteert, details verwijderd en de rest betekenisvolle
patronen vastlegt.
3 stadia van geheugen
1. Sensorische geheugen
2. Korte termijn geheugen -> werkgeheugen
3. Lange termijn
sensorische geheugen -> werkgeheugen -> <- lange termijn geheugen.
Sensorische geheugen
- Zintuigen: Iconische/echonische/tactiel/olfactorische/smaak (zien, horen, voelen, ruiken, proeven)
- Kort spoor (ongeveer 1/4e sec – paar sec)
- Wordt nog geen betekenis aan gehecht.
- Aandacht bepaald selectie: Belangrijk genoeg?
* ja -> door naar werkgeheugen
, * Nee -> verdwijnt.
Werkgeheugen
- Tijdelijke bewaar of werkplaats (20 sec – max enkele min) -> minste capaciteit
- Koppeling naar lange termijn geheugen
- Magical number 7
* Chunking bijv een nummer onthouden 020 65 211 63 haal je de 020 eraf en hoef je vanaf 65 pas te
onthouden.
* Recepteren/herhalen
Elaboreren
- Actief herhalen door verbanden te leggen
* Ezelsbruggetje
* Associatie maken met wat je al weet (persoonlijke leven)
LGT =
Decleratief = Bewuste kennis
procudureel = Onbewuste kennis, vaardigheden reflexen, etc
Semantisch = Feiten/concepten/schema’s
Episodisch = Persoonlijk Dagboek, gebeurtenissen, autobiografie
Amnesie
Anterograde amnesie: Geheugenverlies na het ongeluk
Onvermogen om nieuwe herinneringen op te slaan.
Retrograde amnesie: geheugenverlies voor ongeluk
Ongeluk om dingen te onthouden van voor het ongeluk
7 zonde van het geheugen (hoeft niet
Vluchtigheid = De tijdelijkheid van een lange termijnherinnering. Vluchtigheid berust op het idee dat
lange termijnherinneringen in de loop van de tijd minder sterk worden
Verstrooidheid = Vergeten als gevolg van gaten in de aandacht
Blokkade = Het soort vergeten dat plaats vindt als een item in het geheugen niet kan worden
gevonden of teruggehaald omdat de toegang tot een item verstoord wordt. Blokkades worden
veroorzaakt door interferentie
Foutieve attributie = Geheugenfout die optreedt als je een herinnering wel kunt terughalen, maar die
aan de verkeerde tijd, plaats of persoon koppelt.
Suggestibiliteit = Verstoring van het geheugen die optreedt na opzettelijke of onopzettelijke
suggesties
Bias van zelfconsistentie = Het veelvoorkomende idee dat we consistenter zijn in onze attitudes,
meningen en overtuigingen dan we werkelijk zijn.
Persistentie = Geheugenprobeelm waarbij iemand niet in staat is ongewenste herinneringen uit zijn
hoofd te zetten.
Inleiding Patiënten krijgen veel verschillende soorten informatie over hun gezondheidstoestand te
verwerken. Over sommige onderwerpen wordt bewust en gericht voorlichting gegeven aan de
patiënt, zodat de patiënt die informatie voor korte (hoe verloopt de operatie van morgen) of langere
tijd (welke medicatie is wanneer en waarom belangrijk, en op welke bijwerkingen moet ik bedacht
zijn) onthoudt. Omdat de patiënt die informatie later weer moet gebruiken is het van belang op
welke manier de voorlichting wordt gegeven. Dat betekent dat verpleegkundigen moeten weten hoe
het geheugen werkt en hoe er rekening gehouden kan worden met de mogelijkheden en
beperkingen van het geheugen.
Doelen De student kan:
1. beschrijven hoe informatie in het sensorisch, het werkgeheugen en het langetermijngeheugen
verwerkt wordt;
2. beschrijven hoe informatie uit het geheugen teruggehaald wordt;
3. de begrippen ‘impliciet geheugen’ en ‘expliciet geheugen’ uitleggen;
4. beschrijven welke problemen kunnen optreden bij het opslaan en terughalen van herinneringen;
5. concrete aanbevelingen geven om het onthouden/ opslaan van informatie bij patiënten te
bevorderen.
Voorbereiding Zimbardo PG, Weber AG, Johnson RL. Psychologie, een inleiding. 8ste editie.
Amsterdam: Pearson Education Benelux; 2017.
Hoofdstuk 5: Geheugen, vanaf het begin tot en met paragraaf 5.4.3 Blokkades:
toegangsproblemen.
Les 3 Geheugen
Definitie geheugen:
- Cognitief systeem dat informatie codeert en opslaat en weer terughaalt.
- Secteren, indentificeren, labelen
- Constructief systeem dat informatie interpreteert, details verwijderd en de rest betekenisvolle
patronen vastlegt.
3 stadia van geheugen
1. Sensorische geheugen
2. Korte termijn geheugen -> werkgeheugen
3. Lange termijn
sensorische geheugen -> werkgeheugen -> <- lange termijn geheugen.
Sensorische geheugen
- Zintuigen: Iconische/echonische/tactiel/olfactorische/smaak (zien, horen, voelen, ruiken, proeven)
- Kort spoor (ongeveer 1/4e sec – paar sec)
- Wordt nog geen betekenis aan gehecht.
- Aandacht bepaald selectie: Belangrijk genoeg?
* ja -> door naar werkgeheugen
, * Nee -> verdwijnt.
Werkgeheugen
- Tijdelijke bewaar of werkplaats (20 sec – max enkele min) -> minste capaciteit
- Koppeling naar lange termijn geheugen
- Magical number 7
* Chunking bijv een nummer onthouden 020 65 211 63 haal je de 020 eraf en hoef je vanaf 65 pas te
onthouden.
* Recepteren/herhalen
Elaboreren
- Actief herhalen door verbanden te leggen
* Ezelsbruggetje
* Associatie maken met wat je al weet (persoonlijke leven)
LGT =
Decleratief = Bewuste kennis
procudureel = Onbewuste kennis, vaardigheden reflexen, etc
Semantisch = Feiten/concepten/schema’s
Episodisch = Persoonlijk Dagboek, gebeurtenissen, autobiografie
Amnesie
Anterograde amnesie: Geheugenverlies na het ongeluk
Onvermogen om nieuwe herinneringen op te slaan.
Retrograde amnesie: geheugenverlies voor ongeluk
Ongeluk om dingen te onthouden van voor het ongeluk
7 zonde van het geheugen (hoeft niet
Vluchtigheid = De tijdelijkheid van een lange termijnherinnering. Vluchtigheid berust op het idee dat
lange termijnherinneringen in de loop van de tijd minder sterk worden
Verstrooidheid = Vergeten als gevolg van gaten in de aandacht
Blokkade = Het soort vergeten dat plaats vindt als een item in het geheugen niet kan worden
gevonden of teruggehaald omdat de toegang tot een item verstoord wordt. Blokkades worden
veroorzaakt door interferentie
Foutieve attributie = Geheugenfout die optreedt als je een herinnering wel kunt terughalen, maar die
aan de verkeerde tijd, plaats of persoon koppelt.
Suggestibiliteit = Verstoring van het geheugen die optreedt na opzettelijke of onopzettelijke
suggesties
Bias van zelfconsistentie = Het veelvoorkomende idee dat we consistenter zijn in onze attitudes,
meningen en overtuigingen dan we werkelijk zijn.
Persistentie = Geheugenprobeelm waarbij iemand niet in staat is ongewenste herinneringen uit zijn
hoofd te zetten.
