Samenva'ng/kernpunten van de ar1kelen
van Grondslagen in de Klinische Psychologie
Universiteit Utrecht 2023-2024
Eshuis, J: waarvoor hebben we theorieën nodig?
è Om zaken te kunnen verklaren
Dit stuk benadrukt de complexiteit en pluriformiteit van theore9sche perspec9even binnen
de klinische psychologie en stelt dat een pragma9sche en empirisch onderbouwde
benadering de voorkeur hee= bij het kiezen van de juiste therapie
Kernpunten:
Noodzaak en validiteit theorieën:
- Theorieën zijn nodig om de wereld te verklaren, voorspellingen te doen en controle
uit te oefenen
- Volgens de klassieke wetenschapsopvaFng ontstaan theorieën door observa9e en
induc9e, maar deze observa9es zijn al9jd beperkt en vertekend
- Popper stelt dat theorieën onbewijsbare aannames zijn die we alleen aannemelijk
kunnen maken door herhaaldelijk voorspellingen te testen. Waarneming is theorie
geladen, omdat we al9jd verwach9ngen hebben
Wetenschappelijke paradigma’s
- Wetenschap bestaat uit paradigma’s, verzamelingen van basisprincipes, theorieën,
methoden en technieken
- Het beoordelen van de waarheid van deze paradigma’s is onmogelijk; we moeten hun
metafysische aannames (zoals determinisme en reduc9onisme) begrijpen en wat
deze impliceren voor de prak9jk
o Determinisme: de veronderstelling dat alles in de wereld wordt bepaald door
onbewuste causale mechanismen. Hierbij wordt de mens gezien als een
machine die handelt zonder eigen invloed, waardoor vrije wil en de invloed
van wensen en inten9es worden uitgesloten.
o Reduc/onisme: Het idee is dat door het analyseren van de basisonderdelen
waaruit een systeem bestaat en hun onderlinge rela9es, men een volledig
begrip van het gehele systeem kan verkrijgen. Reduc9onisme gaat ervan uit
dat verklaringen op een lager niveau (bijvoorbeeld biochemisch of fysisch)
voldoende zijn om verschijnselen op een hoger niveau (bijvoorbeeld
psychologisch of sociologisch) te begrijpen
Belangrijke benaderingen in de klinische psychologie
, - (neuro)biologische benadering: verklaart gedrag door fysiologische mechanismen,
vaak met behulp van psychofarmaca
- Leertheore/sche benadering: bekijkt gedrag als aangeleerd en gebruikt
gedragstherapie
- Cogni/eve benadering: richt zich op cogni9eve schema’s en gebruikt cogni9eve
gedragstherapie
- Integra/eve therapie: combineert de bovenstaande benaderingen
Kri9ek en alterna9eve benaderingen:
- Hermeneu/sche methode (Dilthey): begrijpt de belevingswereld van het individu
empathisch
- Psychoanaly/sche benadering: focus op onbewuste dri=en en conflicten
- Humanis/sche benadering: legt nadruk op vrije wil en zelfactualisa9e
- Systeembenadering: bekijkt het individu in de context van zijn sociale omgeving
Technisch eclec9cisme:
- Aangezien volledige integra9e van alle benaderingen las9g is, wordt vaak een
technisch eclec9cisme toegepast, waarbij technieken uit verschillende benaderingen
worden ingezet op basis van effec9viteit
Popper, K: wat maakt een theorie
wetenschappelijk
è Het gaat niet om de waarheid van een theorie, maar om het onderscheid tussen
wetenschap en pseudowetenschap
Popper wees het standaardantwoord af dat wetenschap zich onderscheidt door een
induc9eve, empirische methode. Hij zocht naar een manier om echt empirische methoden te
onderscheiden van pseudowetenschappelijke methoden die observa9e en experiment
gebruiken, maar niet aan wetenschappelijke normen voldoen.
Popper twijfelde aan de wetenschappelijkheid van de marxis/sche geschiedenistheorie,
psychoanalyse en individuele psychologie, die volgens hem meer gemeen hadden met
mythen dan met wetenschap. Deze theorieën boden een onophoudelijke stroom van
beves9gingen voor hun stellingen, wat volgens Popper weinig waarde had, omdat elk
denkbaar geval binnen hun kaders geïnterpreteerd kon worden.
Hij contrasteerde dit met Einsteins gravita9etheorie, die voorspelde dat licht zou worden
aangetrokken door zware lichamen zoals de zon. Dit werd 9jdens een eclips getest en kon
poten9eel weerlegd worden als de voorspelde verschuiving niet werd waargenomen. Dit
staat in contrast met theorieën die bijna elke observa9e kunnen verklaren
Popper concludeerde dat het criterium voor de wetenschappelijke status van een theorie
haar weerlegbaarheid, testbaarheid of falsifieerbaarheid is.
van Grondslagen in de Klinische Psychologie
Universiteit Utrecht 2023-2024
Eshuis, J: waarvoor hebben we theorieën nodig?
è Om zaken te kunnen verklaren
Dit stuk benadrukt de complexiteit en pluriformiteit van theore9sche perspec9even binnen
de klinische psychologie en stelt dat een pragma9sche en empirisch onderbouwde
benadering de voorkeur hee= bij het kiezen van de juiste therapie
Kernpunten:
Noodzaak en validiteit theorieën:
- Theorieën zijn nodig om de wereld te verklaren, voorspellingen te doen en controle
uit te oefenen
- Volgens de klassieke wetenschapsopvaFng ontstaan theorieën door observa9e en
induc9e, maar deze observa9es zijn al9jd beperkt en vertekend
- Popper stelt dat theorieën onbewijsbare aannames zijn die we alleen aannemelijk
kunnen maken door herhaaldelijk voorspellingen te testen. Waarneming is theorie
geladen, omdat we al9jd verwach9ngen hebben
Wetenschappelijke paradigma’s
- Wetenschap bestaat uit paradigma’s, verzamelingen van basisprincipes, theorieën,
methoden en technieken
- Het beoordelen van de waarheid van deze paradigma’s is onmogelijk; we moeten hun
metafysische aannames (zoals determinisme en reduc9onisme) begrijpen en wat
deze impliceren voor de prak9jk
o Determinisme: de veronderstelling dat alles in de wereld wordt bepaald door
onbewuste causale mechanismen. Hierbij wordt de mens gezien als een
machine die handelt zonder eigen invloed, waardoor vrije wil en de invloed
van wensen en inten9es worden uitgesloten.
o Reduc/onisme: Het idee is dat door het analyseren van de basisonderdelen
waaruit een systeem bestaat en hun onderlinge rela9es, men een volledig
begrip van het gehele systeem kan verkrijgen. Reduc9onisme gaat ervan uit
dat verklaringen op een lager niveau (bijvoorbeeld biochemisch of fysisch)
voldoende zijn om verschijnselen op een hoger niveau (bijvoorbeeld
psychologisch of sociologisch) te begrijpen
Belangrijke benaderingen in de klinische psychologie
, - (neuro)biologische benadering: verklaart gedrag door fysiologische mechanismen,
vaak met behulp van psychofarmaca
- Leertheore/sche benadering: bekijkt gedrag als aangeleerd en gebruikt
gedragstherapie
- Cogni/eve benadering: richt zich op cogni9eve schema’s en gebruikt cogni9eve
gedragstherapie
- Integra/eve therapie: combineert de bovenstaande benaderingen
Kri9ek en alterna9eve benaderingen:
- Hermeneu/sche methode (Dilthey): begrijpt de belevingswereld van het individu
empathisch
- Psychoanaly/sche benadering: focus op onbewuste dri=en en conflicten
- Humanis/sche benadering: legt nadruk op vrije wil en zelfactualisa9e
- Systeembenadering: bekijkt het individu in de context van zijn sociale omgeving
Technisch eclec9cisme:
- Aangezien volledige integra9e van alle benaderingen las9g is, wordt vaak een
technisch eclec9cisme toegepast, waarbij technieken uit verschillende benaderingen
worden ingezet op basis van effec9viteit
Popper, K: wat maakt een theorie
wetenschappelijk
è Het gaat niet om de waarheid van een theorie, maar om het onderscheid tussen
wetenschap en pseudowetenschap
Popper wees het standaardantwoord af dat wetenschap zich onderscheidt door een
induc9eve, empirische methode. Hij zocht naar een manier om echt empirische methoden te
onderscheiden van pseudowetenschappelijke methoden die observa9e en experiment
gebruiken, maar niet aan wetenschappelijke normen voldoen.
Popper twijfelde aan de wetenschappelijkheid van de marxis/sche geschiedenistheorie,
psychoanalyse en individuele psychologie, die volgens hem meer gemeen hadden met
mythen dan met wetenschap. Deze theorieën boden een onophoudelijke stroom van
beves9gingen voor hun stellingen, wat volgens Popper weinig waarde had, omdat elk
denkbaar geval binnen hun kaders geïnterpreteerd kon worden.
Hij contrasteerde dit met Einsteins gravita9etheorie, die voorspelde dat licht zou worden
aangetrokken door zware lichamen zoals de zon. Dit werd 9jdens een eclips getest en kon
poten9eel weerlegd worden als de voorspelde verschuiving niet werd waargenomen. Dit
staat in contrast met theorieën die bijna elke observa9e kunnen verklaren
Popper concludeerde dat het criterium voor de wetenschappelijke status van een theorie
haar weerlegbaarheid, testbaarheid of falsifieerbaarheid is.
