Medische aansprakelijkheid
Onderwijsgroepen
Bijeenkomst 1. Medische fouten en aansprakelijkheid
Inleiding
De driehoeksverhouding is hulpverlener (arts) – patiënt – ziekenhuis.
Taak 1. Fout gegaan, fout gedaan?
Taakonderdeel 1. Oorzaken van medische fouten
De medische wereld kent veelal behandelmethoden, actoren en wijzen waarop die actoren
vormgeven aan de zorg. Dat geldt zowel extramuraal (buiten zorginstellingen, zoals ziekenhuizen) als
intramuraal (binnen zorginstellingen).
Maak op basis van de literatuur een inventarisatie van de soorten ‘fouten’ die zich in de praktijk
kunnen voordoen.
Aan de fouten zitten verschillende rechtsgevolgen. Fouten omtrent de geneeskundige
behandelingsovereenkomst:
- Medicatiefouten
o Gebrekkige geneesmiddelen
o Gebrekkige toediening/aflevering
- Diagnosefouten, complicaties:
o Had je het eerder of moeten kunnen zien (aansprakelijkheid) delay
o Causaliteit, hoe zou het voor het ziekteverloop zijn geweest als wel eerder een
diagnose was gesteld, was dit dan gunstiger geweest.
- Geheimhoudingsfouten
- Systeemfouten / organisatiefouten
o Onderbezetting
o Administratiefouten
o Communicatiefouten
o Informatiefouten art. 7:448 BW
- Dossierfouten artsen moeten een dossier bijhouden van hun patiënten, artikel 7:454 BW,
bijdragen aan verantwoording en toetsing van het medisch handelen en daarnaast de kwaliteit
van de behandeling. Belangrijk voor: goede patiëntenzorg en ten tweede de verantwoording.
- Medisch-technische fouten /beroepsfouten verkeerde diagnose, verkeerd handelen,
bloedvaten raken tijdens een operatie e.d. fouten die artsen maken tijdens de behandeling
- Gebrekkige medische hulpzaken
o Gebrekkig onderhouden medisch hulpmiddel
o Gebrekkig medisch hulpmiddel die al zo geleverd worden
- Onvoldoende onderhoud /gebrekkig onderhoud /gebrekkige medische hulpmiddelen
- Informed consent fouten (van arts naar patiënt en andersom art. 7:452 BW) bewijs
causaal verband maakt HR onderscheid tussen deze en medisch technische fouten.
Blok: medisch-technische fouten, medicatie fouten (samen met gebrekkig onderhoud gebouw,
gebrekkige medische hulpzaken) (bij medische hulpzaken kun je producent aansprakelijk stellen,
maar bij gebrekkig onderhoud het ziekenhuis zelf bijv.).
Wie aansprakelijk bij nieuwe levering? De producent of de arts zelf, had de arts moeten zien voordat
hij het ging gebruiken dat het al gebrekkig was.
Geneesmiddelen: gebrekkig worden afgeleverd omdat te veel bijwerkingen, maar kan ook dat ze
prima zijn maar een fout zit bij de toediening, dus medicatiefouten: gebrekkige geneesmiddelen en
gebrekkige toediening/afleveren.
Eerste lijn: huisarts, ziekmelden bedrijfsarts, zonder verwijzing naar toe kunt
Tweedelijns ziekenhuis, medische specialisten, alleen terecht na een verwijzing door huisarts, geen
verwijzing geen vergoeding zorgverzekeraar
Derdelijns top preferente zorg, erg gespecialiseerd, mensen in academisch ziekenhuis
, Medische aansprakelijkheid
Anderhalve lijns zorg zorg waarbij medische specialisten uit ziekenhuis op bepaalde momenten
gaan zitten in huisartsenpraktijk, daar kijken naar patiënten met de vraag of ze extramuraal te
behandelen of anders alsnog intramuraal, wie aansprakelijk als arts bij de huisarts een fout maakt.
Taakonderdeel 2. Soorten medische fouten: terminologie
a. Noem een of meer redenen waarom het juridisch gezien van belang is om een bepaald,
concreet geval te weten met welke type/soort fout men te maken heeft.
Zodat er juist gehandeld kan worden. Het type fout juridische gevolgen kan hebben bij
bewijslastverdeling, de vraag wie aansprakelijk is, het heeft juridische gevolgen. Omkeringsregels,
geldt wel bij medisch technische fouten, maar niet bij informed consent fouten.
b. Inventariseer welke aanduidingen in de wetgeving en in de medische en juridische literatuur
worden gehanteerd om de verschillende – in ernst variërende – gevallen aan te duiden waarin
er iets (bijna) niet goed is gegaan bij de geneeskundige behandeling van patiënten. Ga na wat
de inhoud van die aanduidingen is: op welke gevallen van (bijna) niet goed gaan van de
behandeling zien zij?
Fout:
- Incident (lichtst); art. 1.1 Uitvoeringsbesluit Wkkgz; alles wat afwijkt van de beoogde gang
van zaken. Binnen de categorie incident, zit de categorie met ernstige schade of overlijden
van de patiënt: calamiteit. Art. 10 lid 3 Wkkgz informatieverstrekking, dus informatieplicht en
dossierplicht. Kunnen ook informatiefouten omvatten jegens de patiënt. Zie ook art. 9 Wkkgz:
ongewenste gebeurtenis in het zorgproces, bijvoorbeeld het niet naleven van een protocol
waarbij het net goed kan zijn gegaan, maar ook waar het mis had kunnen gaan, maar dan
zonder ernstige gevolgen voor de patiënt. In beide gevallen registreren. Ernstige schade
patiënt of zelfs overlijden dan is dit een calamiteit geworden. Voorbeelden:
o Een patiënt die van een zorgverlener de medicatie van een andere patiënt heeft
gekregen maar hier geen schade door heeft opgelopen.
o Een cliënt met slikproblemen, welke bekend zijn en waarbij in het dossier beschreven
is welk toezicht nodig is. Een invalkracht is echter onvoldoende op de hoogte van
deze afspraken: de patiënt eet een stuk brood en stikt bijna, maar men is er op tijd bij
om schade te voorkomen.
- Complicatie zoals wondinfectie bij een operatie. Als na onderzoek naar de oorzaak van de
wondinfectie sprake is van goed gedaan, maar niet goed gegaan, dan is het een complicatie.
Een onbedoelde en ongewenste uitkomst. Voorbeelden:
o Naadlekkage na een darmoperatie;
o Spontane bloeding na een ingreep ondanks goed ingestelde antistolling.
- Calamiteit (art. 1 Wkkgz), onder categorie van incidenten. Art. 11 Wkkgz lid 1 onder a. het is
een incident dus intern gemeld worden, maar ook extern gemeld worden aan de inspectie
gezondheidszorg en jeugd. Dan onderzoek laten doen hoe het heft kunnen voorkomen en hoe
je het in de toekomst kunt vermelden. Bij een calamiteit is het duidelijk dat er iets ergs is
misgegaan, bijvoorbeeld door onvoldoende handelen of als gevolg van een tekortkoming in
het zorgproces. Voorbeelden:
o Het missen van te hoge bloedsuikerwaarden in de dagcurve door meerdere
verpleegkundigen waardoor de cliënt overlijdt;
o Een patiënt die de verkeerde medicatie heeft gekregen waardoor zij overleed;
o Valpreventie niet goed uitgevoerd waarna cliënt viel en haar heup brak;
o Verkeerd uitgevoegde behandeling waardoor patiënt opnieuw geopereerd moet
worden.
Artikel 9 en10 Wkkgz: incidenten en calamiteiten moet je intern in de zorginstellingen worden gemeld.
Als sprake is van een incident met merkbare gevolgen voor de patiënt dan zegt artikel 10 dat je dat
moet melden aan de patiënt. Kwaliteitsdoel. Je zult daarnaast ook informatie moeten vastleggen in het
dossier van de patiënt: aard en toedracht, wie erbij betrokken was en het tijdstip. Voor calamiteiten
geldt er nog iets extra’s, zie hiervoor artikel 11: melding doen bij de inspectie van de gezondheidszorg
(externe meldingsplicht).
Wat zijn dan de precieze rechtsgevolgen?
1) Leren van in de toekomst;
2) Melden aan patiënt;
3) Verzwaarde dossierplicht;
, Medische aansprakelijkheid
4) Extra bij calamiteiten: externe meldingsplicht bij de inspectie van de gezondheidszorg.
Bij een complicatie denken we in het algemeen aan iets wat niet goed is verlopen, maar wat niet
oplevert iets wat ook een tekortkoming of onrechtmatige daad oplevert. De schade is een onbedoeld
of ongewenst gevolg van de zorg. De zorg is goed gedaan, maar heeft een onbedoelde of
ongewenste uitkomst. Er zit dus niet meteen tevens verwijtbaarheid aan vast, wat je wel doet bij een
tekortkoming of een onrechtmatige daad. Het levert juridisch gezien dus geen fout op. Het is meer iets
wat natuurlijkerwijze aan de orde kan komen bijvoorbeeld tijdens een behandeling. Er moet een
onderscheid worden gemaakt tussen verwijtbaarheid/vermijdbaarheid, de complicatie moet daarvan
onderscheiden worden. Calamiteiten vallen onder de noemer incidenten in het kader van de Wkkgz,
maar calamiteiten moeten daarvan dus worden onderscheiden. Bij een calamiteit is er wel degelijk is
misgegaan, met ernstige gevolgen schade of de dood van de patiënt tot gevolg. Het is een
onbedoelde en of onverwachte uitkomst van zorgverlening. Het zorgproces is niet verlopen zoals het
vooraf gepland was.
Redenen waarom het juridisch gezien van belang is om in een bepaald concreet geval te weten met
welk type of soort fout men van doen heeft:
1) De hoogte van de schade: in hoeverre is er blijvend letsel en in hoeverre heeft de patiënt
daardoor onnodige en wellicht blijvende (on)kosten;
2) Voorkoming in de toekomst: indien er een fout is gemaakt die nogmaals gemaakt zou kunnen
worden, dan is het van belang deze fout zodanig te corrigeren zodat deze in de toekomst niet
nogmaals voorkomt.
c. In verband met de vraag hoe in geval van een niet-beoogde/niet verwachte gebeurtenis
gehandeld dient te worden (denk aan informatie- en meldplichten), is het van belang om mede
aandacht te hebben voor de volgende terminologie: zorgaanbieder, zorgverlener,
beroepsbeoefenaar en hulpverlener. Geef, met gebruikmaking van de relevante wetgeving
(Wkkgz, Wet BIG, afd. 7.7.5 BW) aan, wie met deze begrippen worden aangeduid.
- Zorgaanbieder: een instelling dan wel een solistisch werkende zorgverlener (huisarts).
Instelling = en rechtspersoon die bedrijfsmatig zorg verleent, een organisatorisch verband van
natuurlijke personen die bedrijfsmatig zorg verlenen of doen verlenen alsmede een natuurlijk
persoon die bedrijfsmatig zorg doet verlenen. Deze moet ook melden bij de inspectie (art. 11).
Arts binnen de zorginstelling zegt dit is de calamiteit en dan bij het bestuur of directeur
neerlegt en die geeft het door aan de inspectie.
- Zorgverlener: een natuurlijk persoon die beroepsmatig zorg verleent (ziekenhuis
zorgaanbieder, zorgverlener dan de arts)
- Beroepsbeoefenaar: wet BIG, richten zich tot beroepsbeoefenaren
- Hulpverlener: afd. 7.7.5, art. 7:446 BW: de partij die met de patiënt de
behandelingsovereenkomst aangaat.
Casus p. 15 er is voor haar sowieso geen verplichting te melden, dit moet de zorgaanbieder doen.
Arts wel intern doorgeven maar niet te melden bij de inspectie.
, Medische aansprakelijkheid
Taak 2. Aandacht voor aansprakelijkheid
a. Voor een goed begrip van aansprakelijkheid en van het aansprakelijkheidsrecht is het nodig
om stil te staan bij de inhoud van deze term, respectievelijk van dit rechtsgebied.
Omschrijf/bespreek het begrip aansprakelijkheid, en vergelijk het daarbij met het begrip
verantwoordelijkheid.
Juridische consequenties moet dragen voor gebeurtenissen die nadelige gevolgen hebben voor een
ander.
Wat is juridische aansprakelijkheid? Geregeld in afdeling 7.7.5. BW. De toetssteen bij medische
aansprakelijkheid is niet of er een fout is gemaakt, maar of de arts de zorg van een redelijk bekwaam
en redelijk handelend vakgenoot in dezelfde omstandigheden heeft betracht. Wat is het verschil
tussen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid? Je kunt een verantwoordelijkheid krijgen
toebedeeld vanuit de wet, bijvoorbeeld de werkgever die een veilige werkomgeving moet creëren voor
zijn werknemers. Verantwoordelijk zijn voor iets impliceert dus een doen of nalaten en
aansprakelijkheid impliceert aangesproken kunnen worden om schadevergoeding te betalen.
Verantwoordelijkheid kan leiden tot aansprakelijkheid.
b. Duid eveneens, wetssystematisch gezien, de plaats van het aansprakelijkheidsrecht aan: in
welke gedeelten van het BW is het te vinden? (Boek 1-7).
Boek 6 BW
- Art. 6:74 e.v. BW wanprestatie: tekortkoming in de nakoming, ontstaan door verbintenis
o.b.v. contract (behandelingsovereenkomst)
- Art. 6:162 e.v. BW onrechtmatige daad, buitencontractuele aansprakelijkheid
- Art. 6:170 BW kwalitatieve aansprakelijkheid
- Art. 6:185 e.v. BW productaansprakelijkheid
Medische aansprakelijkheid? Wordt het dan anders? Geldt dan hetzelfde? Medische aansprakelijkheid
is een toespitsing van de algemene aansprakelijkheid, dus bovenstaande geldt ook.
- Art. 7:446 BW: contractuele aansprakelijkheid
Aanleiding voor aansprakelijkheid die vind je in de regeling van de behandelingsovereenkomst. Bijv.
art. 7:453 BW: wat is een goed hulpverlener. Als dit artikel wordt geschonden en medisch-technische
fout, dan aansprakelijkheid volgens het bovenstaande. Dus aanleiding is afdeling 7.7.5 (rechten en
plichten hulpverlener) maar verder is er niets bijzonders aan de hand, de gevolgen van schending van
die afdeling daarvoor naar boek 6 BW.
Art. 7:462 en 7:463 BW specifieke aansprakelijkheid, je kunt de medische aansprakelijkheid niet
uitsluiten per contract. Uitzondering voor verwijzen naar boek 6 BW.
Art. 7:453 BW geeft nadere invulling aan overeenkomst aan tekortkoming van art. 6:74 BW.
Tekortkoming van artikel 6:74 BW:
De tekortkoming is voor wat betreft de geneeskundige behandelingsovereenkomst te vinden in artikel
7:453 BW: goed hulpverlenerschap de centrale vorm. Of er een tekortkoming in de nakoming van de
geneeskundige behandelingsovereenkomst is, moet dus worden getoetst aan artikel 7:453 BW. Maar,
ook bijvoorbeeld aan artikel 7:448 en 454 BW.
Aansprakelijkheid binnen titel 7.7.5 BW, conclusie: wanneer is er sprake van een fout? Kijken naar
artikel 6:74 BW en daarvan uit de definitie zoeken in artikel 7:453, 454 of 448 BW. Is daar sprake van?
In boek 7 zijn enkel de uitzonderingen genoemd in artikel 462 en 463. Voor wat betreft de ‘gewone’
aansprakelijkheid zal er dus moeten worden gekeken in boek 6. Je hebt dus beide boeken nodig voor
een volledige conclusie.
c. Welke functie(s) heeft het aansprakelijkheidsrecht? Beantwoord deze vraag eerst in
algemene zin en daarna voor, specifiek, de medische aansprakelijkheid.
- Genoegdoeningsfunctie voor patiënten
- Compensatiefunctie
- Preventieve functie: afschrikking als er iets gebeurt dat je veel schadevergoeding moet
betalen
Onderwijsgroepen
Bijeenkomst 1. Medische fouten en aansprakelijkheid
Inleiding
De driehoeksverhouding is hulpverlener (arts) – patiënt – ziekenhuis.
Taak 1. Fout gegaan, fout gedaan?
Taakonderdeel 1. Oorzaken van medische fouten
De medische wereld kent veelal behandelmethoden, actoren en wijzen waarop die actoren
vormgeven aan de zorg. Dat geldt zowel extramuraal (buiten zorginstellingen, zoals ziekenhuizen) als
intramuraal (binnen zorginstellingen).
Maak op basis van de literatuur een inventarisatie van de soorten ‘fouten’ die zich in de praktijk
kunnen voordoen.
Aan de fouten zitten verschillende rechtsgevolgen. Fouten omtrent de geneeskundige
behandelingsovereenkomst:
- Medicatiefouten
o Gebrekkige geneesmiddelen
o Gebrekkige toediening/aflevering
- Diagnosefouten, complicaties:
o Had je het eerder of moeten kunnen zien (aansprakelijkheid) delay
o Causaliteit, hoe zou het voor het ziekteverloop zijn geweest als wel eerder een
diagnose was gesteld, was dit dan gunstiger geweest.
- Geheimhoudingsfouten
- Systeemfouten / organisatiefouten
o Onderbezetting
o Administratiefouten
o Communicatiefouten
o Informatiefouten art. 7:448 BW
- Dossierfouten artsen moeten een dossier bijhouden van hun patiënten, artikel 7:454 BW,
bijdragen aan verantwoording en toetsing van het medisch handelen en daarnaast de kwaliteit
van de behandeling. Belangrijk voor: goede patiëntenzorg en ten tweede de verantwoording.
- Medisch-technische fouten /beroepsfouten verkeerde diagnose, verkeerd handelen,
bloedvaten raken tijdens een operatie e.d. fouten die artsen maken tijdens de behandeling
- Gebrekkige medische hulpzaken
o Gebrekkig onderhouden medisch hulpmiddel
o Gebrekkig medisch hulpmiddel die al zo geleverd worden
- Onvoldoende onderhoud /gebrekkig onderhoud /gebrekkige medische hulpmiddelen
- Informed consent fouten (van arts naar patiënt en andersom art. 7:452 BW) bewijs
causaal verband maakt HR onderscheid tussen deze en medisch technische fouten.
Blok: medisch-technische fouten, medicatie fouten (samen met gebrekkig onderhoud gebouw,
gebrekkige medische hulpzaken) (bij medische hulpzaken kun je producent aansprakelijk stellen,
maar bij gebrekkig onderhoud het ziekenhuis zelf bijv.).
Wie aansprakelijk bij nieuwe levering? De producent of de arts zelf, had de arts moeten zien voordat
hij het ging gebruiken dat het al gebrekkig was.
Geneesmiddelen: gebrekkig worden afgeleverd omdat te veel bijwerkingen, maar kan ook dat ze
prima zijn maar een fout zit bij de toediening, dus medicatiefouten: gebrekkige geneesmiddelen en
gebrekkige toediening/afleveren.
Eerste lijn: huisarts, ziekmelden bedrijfsarts, zonder verwijzing naar toe kunt
Tweedelijns ziekenhuis, medische specialisten, alleen terecht na een verwijzing door huisarts, geen
verwijzing geen vergoeding zorgverzekeraar
Derdelijns top preferente zorg, erg gespecialiseerd, mensen in academisch ziekenhuis
, Medische aansprakelijkheid
Anderhalve lijns zorg zorg waarbij medische specialisten uit ziekenhuis op bepaalde momenten
gaan zitten in huisartsenpraktijk, daar kijken naar patiënten met de vraag of ze extramuraal te
behandelen of anders alsnog intramuraal, wie aansprakelijk als arts bij de huisarts een fout maakt.
Taakonderdeel 2. Soorten medische fouten: terminologie
a. Noem een of meer redenen waarom het juridisch gezien van belang is om een bepaald,
concreet geval te weten met welke type/soort fout men te maken heeft.
Zodat er juist gehandeld kan worden. Het type fout juridische gevolgen kan hebben bij
bewijslastverdeling, de vraag wie aansprakelijk is, het heeft juridische gevolgen. Omkeringsregels,
geldt wel bij medisch technische fouten, maar niet bij informed consent fouten.
b. Inventariseer welke aanduidingen in de wetgeving en in de medische en juridische literatuur
worden gehanteerd om de verschillende – in ernst variërende – gevallen aan te duiden waarin
er iets (bijna) niet goed is gegaan bij de geneeskundige behandeling van patiënten. Ga na wat
de inhoud van die aanduidingen is: op welke gevallen van (bijna) niet goed gaan van de
behandeling zien zij?
Fout:
- Incident (lichtst); art. 1.1 Uitvoeringsbesluit Wkkgz; alles wat afwijkt van de beoogde gang
van zaken. Binnen de categorie incident, zit de categorie met ernstige schade of overlijden
van de patiënt: calamiteit. Art. 10 lid 3 Wkkgz informatieverstrekking, dus informatieplicht en
dossierplicht. Kunnen ook informatiefouten omvatten jegens de patiënt. Zie ook art. 9 Wkkgz:
ongewenste gebeurtenis in het zorgproces, bijvoorbeeld het niet naleven van een protocol
waarbij het net goed kan zijn gegaan, maar ook waar het mis had kunnen gaan, maar dan
zonder ernstige gevolgen voor de patiënt. In beide gevallen registreren. Ernstige schade
patiënt of zelfs overlijden dan is dit een calamiteit geworden. Voorbeelden:
o Een patiënt die van een zorgverlener de medicatie van een andere patiënt heeft
gekregen maar hier geen schade door heeft opgelopen.
o Een cliënt met slikproblemen, welke bekend zijn en waarbij in het dossier beschreven
is welk toezicht nodig is. Een invalkracht is echter onvoldoende op de hoogte van
deze afspraken: de patiënt eet een stuk brood en stikt bijna, maar men is er op tijd bij
om schade te voorkomen.
- Complicatie zoals wondinfectie bij een operatie. Als na onderzoek naar de oorzaak van de
wondinfectie sprake is van goed gedaan, maar niet goed gegaan, dan is het een complicatie.
Een onbedoelde en ongewenste uitkomst. Voorbeelden:
o Naadlekkage na een darmoperatie;
o Spontane bloeding na een ingreep ondanks goed ingestelde antistolling.
- Calamiteit (art. 1 Wkkgz), onder categorie van incidenten. Art. 11 Wkkgz lid 1 onder a. het is
een incident dus intern gemeld worden, maar ook extern gemeld worden aan de inspectie
gezondheidszorg en jeugd. Dan onderzoek laten doen hoe het heft kunnen voorkomen en hoe
je het in de toekomst kunt vermelden. Bij een calamiteit is het duidelijk dat er iets ergs is
misgegaan, bijvoorbeeld door onvoldoende handelen of als gevolg van een tekortkoming in
het zorgproces. Voorbeelden:
o Het missen van te hoge bloedsuikerwaarden in de dagcurve door meerdere
verpleegkundigen waardoor de cliënt overlijdt;
o Een patiënt die de verkeerde medicatie heeft gekregen waardoor zij overleed;
o Valpreventie niet goed uitgevoerd waarna cliënt viel en haar heup brak;
o Verkeerd uitgevoegde behandeling waardoor patiënt opnieuw geopereerd moet
worden.
Artikel 9 en10 Wkkgz: incidenten en calamiteiten moet je intern in de zorginstellingen worden gemeld.
Als sprake is van een incident met merkbare gevolgen voor de patiënt dan zegt artikel 10 dat je dat
moet melden aan de patiënt. Kwaliteitsdoel. Je zult daarnaast ook informatie moeten vastleggen in het
dossier van de patiënt: aard en toedracht, wie erbij betrokken was en het tijdstip. Voor calamiteiten
geldt er nog iets extra’s, zie hiervoor artikel 11: melding doen bij de inspectie van de gezondheidszorg
(externe meldingsplicht).
Wat zijn dan de precieze rechtsgevolgen?
1) Leren van in de toekomst;
2) Melden aan patiënt;
3) Verzwaarde dossierplicht;
, Medische aansprakelijkheid
4) Extra bij calamiteiten: externe meldingsplicht bij de inspectie van de gezondheidszorg.
Bij een complicatie denken we in het algemeen aan iets wat niet goed is verlopen, maar wat niet
oplevert iets wat ook een tekortkoming of onrechtmatige daad oplevert. De schade is een onbedoeld
of ongewenst gevolg van de zorg. De zorg is goed gedaan, maar heeft een onbedoelde of
ongewenste uitkomst. Er zit dus niet meteen tevens verwijtbaarheid aan vast, wat je wel doet bij een
tekortkoming of een onrechtmatige daad. Het levert juridisch gezien dus geen fout op. Het is meer iets
wat natuurlijkerwijze aan de orde kan komen bijvoorbeeld tijdens een behandeling. Er moet een
onderscheid worden gemaakt tussen verwijtbaarheid/vermijdbaarheid, de complicatie moet daarvan
onderscheiden worden. Calamiteiten vallen onder de noemer incidenten in het kader van de Wkkgz,
maar calamiteiten moeten daarvan dus worden onderscheiden. Bij een calamiteit is er wel degelijk is
misgegaan, met ernstige gevolgen schade of de dood van de patiënt tot gevolg. Het is een
onbedoelde en of onverwachte uitkomst van zorgverlening. Het zorgproces is niet verlopen zoals het
vooraf gepland was.
Redenen waarom het juridisch gezien van belang is om in een bepaald concreet geval te weten met
welk type of soort fout men van doen heeft:
1) De hoogte van de schade: in hoeverre is er blijvend letsel en in hoeverre heeft de patiënt
daardoor onnodige en wellicht blijvende (on)kosten;
2) Voorkoming in de toekomst: indien er een fout is gemaakt die nogmaals gemaakt zou kunnen
worden, dan is het van belang deze fout zodanig te corrigeren zodat deze in de toekomst niet
nogmaals voorkomt.
c. In verband met de vraag hoe in geval van een niet-beoogde/niet verwachte gebeurtenis
gehandeld dient te worden (denk aan informatie- en meldplichten), is het van belang om mede
aandacht te hebben voor de volgende terminologie: zorgaanbieder, zorgverlener,
beroepsbeoefenaar en hulpverlener. Geef, met gebruikmaking van de relevante wetgeving
(Wkkgz, Wet BIG, afd. 7.7.5 BW) aan, wie met deze begrippen worden aangeduid.
- Zorgaanbieder: een instelling dan wel een solistisch werkende zorgverlener (huisarts).
Instelling = en rechtspersoon die bedrijfsmatig zorg verleent, een organisatorisch verband van
natuurlijke personen die bedrijfsmatig zorg verlenen of doen verlenen alsmede een natuurlijk
persoon die bedrijfsmatig zorg doet verlenen. Deze moet ook melden bij de inspectie (art. 11).
Arts binnen de zorginstelling zegt dit is de calamiteit en dan bij het bestuur of directeur
neerlegt en die geeft het door aan de inspectie.
- Zorgverlener: een natuurlijk persoon die beroepsmatig zorg verleent (ziekenhuis
zorgaanbieder, zorgverlener dan de arts)
- Beroepsbeoefenaar: wet BIG, richten zich tot beroepsbeoefenaren
- Hulpverlener: afd. 7.7.5, art. 7:446 BW: de partij die met de patiënt de
behandelingsovereenkomst aangaat.
Casus p. 15 er is voor haar sowieso geen verplichting te melden, dit moet de zorgaanbieder doen.
Arts wel intern doorgeven maar niet te melden bij de inspectie.
, Medische aansprakelijkheid
Taak 2. Aandacht voor aansprakelijkheid
a. Voor een goed begrip van aansprakelijkheid en van het aansprakelijkheidsrecht is het nodig
om stil te staan bij de inhoud van deze term, respectievelijk van dit rechtsgebied.
Omschrijf/bespreek het begrip aansprakelijkheid, en vergelijk het daarbij met het begrip
verantwoordelijkheid.
Juridische consequenties moet dragen voor gebeurtenissen die nadelige gevolgen hebben voor een
ander.
Wat is juridische aansprakelijkheid? Geregeld in afdeling 7.7.5. BW. De toetssteen bij medische
aansprakelijkheid is niet of er een fout is gemaakt, maar of de arts de zorg van een redelijk bekwaam
en redelijk handelend vakgenoot in dezelfde omstandigheden heeft betracht. Wat is het verschil
tussen aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid? Je kunt een verantwoordelijkheid krijgen
toebedeeld vanuit de wet, bijvoorbeeld de werkgever die een veilige werkomgeving moet creëren voor
zijn werknemers. Verantwoordelijk zijn voor iets impliceert dus een doen of nalaten en
aansprakelijkheid impliceert aangesproken kunnen worden om schadevergoeding te betalen.
Verantwoordelijkheid kan leiden tot aansprakelijkheid.
b. Duid eveneens, wetssystematisch gezien, de plaats van het aansprakelijkheidsrecht aan: in
welke gedeelten van het BW is het te vinden? (Boek 1-7).
Boek 6 BW
- Art. 6:74 e.v. BW wanprestatie: tekortkoming in de nakoming, ontstaan door verbintenis
o.b.v. contract (behandelingsovereenkomst)
- Art. 6:162 e.v. BW onrechtmatige daad, buitencontractuele aansprakelijkheid
- Art. 6:170 BW kwalitatieve aansprakelijkheid
- Art. 6:185 e.v. BW productaansprakelijkheid
Medische aansprakelijkheid? Wordt het dan anders? Geldt dan hetzelfde? Medische aansprakelijkheid
is een toespitsing van de algemene aansprakelijkheid, dus bovenstaande geldt ook.
- Art. 7:446 BW: contractuele aansprakelijkheid
Aanleiding voor aansprakelijkheid die vind je in de regeling van de behandelingsovereenkomst. Bijv.
art. 7:453 BW: wat is een goed hulpverlener. Als dit artikel wordt geschonden en medisch-technische
fout, dan aansprakelijkheid volgens het bovenstaande. Dus aanleiding is afdeling 7.7.5 (rechten en
plichten hulpverlener) maar verder is er niets bijzonders aan de hand, de gevolgen van schending van
die afdeling daarvoor naar boek 6 BW.
Art. 7:462 en 7:463 BW specifieke aansprakelijkheid, je kunt de medische aansprakelijkheid niet
uitsluiten per contract. Uitzondering voor verwijzen naar boek 6 BW.
Art. 7:453 BW geeft nadere invulling aan overeenkomst aan tekortkoming van art. 6:74 BW.
Tekortkoming van artikel 6:74 BW:
De tekortkoming is voor wat betreft de geneeskundige behandelingsovereenkomst te vinden in artikel
7:453 BW: goed hulpverlenerschap de centrale vorm. Of er een tekortkoming in de nakoming van de
geneeskundige behandelingsovereenkomst is, moet dus worden getoetst aan artikel 7:453 BW. Maar,
ook bijvoorbeeld aan artikel 7:448 en 454 BW.
Aansprakelijkheid binnen titel 7.7.5 BW, conclusie: wanneer is er sprake van een fout? Kijken naar
artikel 6:74 BW en daarvan uit de definitie zoeken in artikel 7:453, 454 of 448 BW. Is daar sprake van?
In boek 7 zijn enkel de uitzonderingen genoemd in artikel 462 en 463. Voor wat betreft de ‘gewone’
aansprakelijkheid zal er dus moeten worden gekeken in boek 6. Je hebt dus beide boeken nodig voor
een volledige conclusie.
c. Welke functie(s) heeft het aansprakelijkheidsrecht? Beantwoord deze vraag eerst in
algemene zin en daarna voor, specifiek, de medische aansprakelijkheid.
- Genoegdoeningsfunctie voor patiënten
- Compensatiefunctie
- Preventieve functie: afschrikking als er iets gebeurt dat je veel schadevergoeding moet
betalen
